Необходимость страхования риска преступлений, совершаемых с использованием средств информационных технологий

Аннотация

This article focuses on information risk insurance, which is one of the most pressing issues today. The specific features of this type of insurance, its integral connection with cybercrime, and its relevance today will be analyzed. The purpose of the article is to reveal the essence and necessity of the content of cyber insurance, aimed at protecting against theft and damage to information, funds, which are important in the activities of any company. Key words: cybercrime, cyber insurance, information threats, information security, cyber-attack, cyber-threat. Ривожланиб бораётган замонавий жамиятнинг асосий белгиси, авваламбор, бугунги кунда ахборотлаштиришнинг рақамли тусда шаклланишида намоён бўлмоқда. Дунёнинг кўплаб мамлакатларида ахборот технологияларининг ривожланиши, ўз навбатида, бу соҳада янги турдаги жиноятларнинг содир бўлишига ҳам шароит яратиб бермоқда. Шундай жиноятлардан бири бу жиноят ҳуқуқи учун янги турдаги атама ҳисобланувчи кибержиноятларнинг кўплаб учрашидир. Таъкидлаш жоизки, рақамли технологиялар соҳасидаги жиноятлар ҳақида сўз кетганда, кибержиноятлар тушунчасининг ўзи нимани англатиши борасида савол пайдо бўлиши ҳам турган гап. Бу борада олимлар турли қарашларга эга бўлган ҳолда “кибержиноят” ва “компьютер жиноятлари” атамаларининг бир-бирига ўхшаш ва фарқли жиҳатларига оид фикрлар билдиришган. Шунга кўра, кибержиноят – бу компьютер тизимлари ёки компьютер тармоқлари, шунингдек, кибермаконга киришнинг бошқа усуллари ёрдамида ёки улар орқали кибермакондан компьютер тизимлари ёки тармоқлари воситалари доирасида ҳамда компьютер тизимларига, компьютер тармоқларига қарши содир этилган ҳар қандай жиноятлар мажмуидир [1]. 253 Рақамли тeхнологиялар соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ҳамда ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари Ахборот воситаларидан фойдаланган ҳолда содир этилаётган жиноятлар сонининг ортиб бориши бу каби жиноятлар натижасида етказилиши мумкин бўлган зарарларнинг олдини олиш мақсадида кибержиноятлардан ҳимояланиш воситаларини излашни тақозо этади. Шундай ҳимоя усулларидан бири киберхавфларни суғурталаш бўлиб, рақамли хавфларни суғурталаш киберҳужумлар ва уларнинг салбий оқибатларидан ҳимояланишнинг мақбул кўринишларидан биридир. Киберсуғурта – ҳар қандай компания ишининг бевосита ёки билвосита равишда маълумотларни сақлаш ва қайта ишлаш билан боғлиқ бўлган суғурта фаолиятини ўз ичига олади [2. Б. 13]. Бошқачароқ қилиб айтганда, киберсуғурта – юридик ва жисмоний шахсларнинг интернетдан фойдаланиши, хавфсизлик тизимининг бошқалар томонидан бузиб кирилиши орқали электрон шаклда сақланган маълумотларни, ахборот технологиялари инфратузилмасининг муҳим манбаларини, ҳисоб рақамлардан нақдсиз пул маблағларининг ўғирланиши билан боғлиқ хавфлардан ҳимоя қилиш учун мўлжалланган суғурта маҳсулотидир. Бугунги кунда нақд пул маблағларидан кўра нақдсиз пул маблағларини ўғирлаш нисбатан осонроқ бўлганлиги, ҳимоя кодларини бузиб киришда хакерлар томонидан бинолар деворини бузишга нисбатан камроқ қийинчиликка учраётганликлари айнан кибержиноятларнинг ва унинг натижасидаги хавфларнинг ортишига сабаб бўлмоқда. Айтиш лозимки, ҳозирда бошқа турдаги жиноятлар қаторида кибержиноятлар дунёда кенг тарқалган долзарб муаммоли ҳодисага айланиб улгурмоқда. Молиявий хизматлар соҳасидаги жиноятларнинг умумий ҳажмида унинг улуши тахминан 40% ни ташкил этиб, қамраб олиши бўйича даромадларни ноқонуний ўзлаштиришдан кейинги ўринда туради [3. Б. 45]. Дунё бўйлаб йирик хакерлик ҳужумларининг содир бўлиши киберсуғуртага зарурият борлигини кўрсатмоқда. Мисол тариқасида, 2014 йилда Американинг “Yahoo” (дунёда иккинчи ўриндаги энг машҳур қидирув тизими) компанияси серверларига амалга оширилган ҳужумдан сўнг биргина Американинг ўзида киберрисклар суғурталанишига бўлган талаб 3 баробарга ортди [4]. Ушбу вазиятда хакерлар томонидан тахминан 500 млн. фойдаланувчиларнинг аккаунтлари бузилиши натижасида уларга абонентларнинг туғилган кун саналари, телефон рақамлари ва пароллари каби шахсий маълумотлар маълум бўлган. Шунингдек, Россияда, 13 мингдан ортиқ компьютерлар “Wannacry ва Petya” бузғунчи хакерлари таъсирига учраганидан сўнг бундай суғуртага бўлган талаб 30 фоизга ортган. Улар томонидан абонентлар маълумотларини блокдан чиқариш учун 300 доллардан 600 долларгача бўлган маблағ талаб этилиб, тўловни биткоинларда амалга оширилиши сўралган [5]. 254 Рақамли тeхнологиялар соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ҳамда ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари Шунингдек, Даниянинг йирик саноат компанияси “Moller-Maersk”ни ҳам киберҳужумлар четлаб ўтмаган. Ушбу компания ҳам киберхавфлардан ҳимояланмаганлиги сабабли 200 млн. доллардан ортиқ зарар кўрган. Бундай ҳужумлардан сўнг “AIG” суғурта компаниясида мижозларнинг ахборот хавфларини суғурталаш бўйича сўровлари 38%га кўпайган [6. Б. 47]. Ахборот воситаларидан фойдаланган ҳолдаги ҳуқуқбузарликларнинг сони ортиб бораётган экан, кибержиноят хавфи остида қолаётган соҳалар, биринчи навбатда, банклар, инвестиция компания