Актуальные вопросы регулирования страхования киберрисков

Аннотация

This article discusses the issue of cyberrisk insurance. The activities of American International Group and Lloyd’s Group of London Ltd in the field of cyber insurance have been disclosed. Cyberrisks subject to insurance are described and classified. Along with this, proposals were made on the need to develop the sphere of insurance of cyber threats in our country. 245 Рақамли тeхнологиялар соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ҳамда ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари Keywords: cyberrisk, cyberthreat, cyberattack, cybercrime, cyberinsurance, insurance policy, data breach, data loss, data protection. Ҳозирги кунда кибержиноятлардан ҳимояланишнинг мумкин бўлган йўлларидан бири киберсуғурталаш бўлиб, ахборотлаштириш объектларининг барқарор ишлаши, хизмат кўрсатиш қобилиятини сақлаб қолиши, шунингдек, кибертаҳдидлар юзага келганда йўқотишларни минималлаштириш имкониятини беради. Киберсуғурта – бу юридик ва жисмоний шахсларни интернетдан фойдаланиш, маълумотларни электрон шаклда сақлаш ва қайта ишлаш, АТ инфратузилмада ишлаш билан боғлиқ хавфлардан ҳимоя қилиш учун мўлжалланган суғурта маҳсулотидир. Суғурта полиси, одатда, хакерлик ҳужуми ёки маълумотларнинг йўқотилиши, кибертовламачилик ёки ахборотни ўғирлаш натижасида етказилган зарарни қоплайди. Шунингдек, у бизнеснинг вақтинча тўхтаб қолиши ва киберҳодисалар натижасида келиб чиқадиган фойданинг камайиши билан боғлиқ йўқотишларни, муҳим маълумотлар йўқолган тақдирда компаниянинг учинчи шахслар олдидаги жавобгарлигини моддий жиҳатдантаъминлаб беради. Бундан ташқари, кенг қамровли суғурта мижознинг кибервоқеадан кейинги АТ соҳасида хавфсизлигини текширишни, ҳодисанинг аввалдан олдини олиш ва жамоатчилик билан алоқаларни ўз ичига олади. CybersecurityVentures (cybersecurityventures.com) маълумотларига кўра, кейинги беш йил ичида кибержиноятлардан келадиган зарар ҳар йили 15 фоизга ўсиб, 2025-йилга бориб, йилига 10,5 трлн. долларга етади. Шунингдек, 2021 йилда “товламачи дастурлар”дан (товламачи дастур, ransomware) кўрилган глобал зарар 20 млрд. долларга етган бўлса, 2015 йилда бу кўрсаткич 325 млн. долларни ташкил қилган. 2021 йилда дунё бўйлаб ҳар 11 сонияда корхоналарга “товламачи- дастурлар”нинг ҳужумлари содир бўлган. Бу ўринда коронавирус пандемияси шароитида онлайн-хизматлар оммабоплигининг кескин ўсиши асосий омил сифатида баҳоланди. 2031 йилда истеъмолчиларга ёки бизнесга ҳужумлар ўртача ҳар икки сонияда содир бўлиши прогноз қилинмоқда [1]. Шунингдек, CybersecurityVentures 2021 йилдан 2025 йилгача бўлган даврда бизнесни, IoT қурилмалар ва истеъмолчиларни кибержиноятлардан ҳимоя қилиш учун киберхавфсизлик маҳсулотлари ва хизматларга глобал харажатлар 1,75 трлн. долларгача ошишини қайд этган. 2027 йилда киберхавфсизлик бўйича ўқитиш учун глобал ҳаражатлар 10 млрд. долларга етиши кутилмоқда. Суғурта бозори экспертларининг фикрича, ушбу соҳа суғурта хизматлари секторининг “энг ёш”, аммо фаол ривожланаётган қисми бўлиб, компанияларга рақамли таҳдидлардан ҳимоя қилиш имкониятини беради. Кибертаҳдидлар ортиб бораётган бир шароитда киберсуғурта бозори 246 Рақамли тeхнологиялар соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ҳамда ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари 2021 йилдаги 8,5 млрд доллардан 2025 йилда 14,8 млрд долларгача ўсиши кутилмоқда. Жаҳон иқтисодий форумининг “Глобал киберхавфсизлик истиқболлари – 2022” ҳисоботида таъкидланишича, йирик компаниялар муайян киберҳодисалар учун молиявий жавобгарликни чеклаш ёки киберҳодисаларга жавоб бериш ва суғурта орқали тақдим этиладиган профессионал киберхавфсизлик хизматларидан фойдаланиш учун киберсуғуртага мурожаат қилмоқдалар [2]. Бугунги кунда жаҳон амалиётида қисман ёки тўлиқ суғурта қилиниши мумкин бўлган қуйидаги киберхавфлар ажратилади: – корхона ходимлари томонидан махфий маълумотларни ўзлаштириш ва улардан фойдаланиш хавфи; – хакерларнинг компания мижозларининг кредит карталари ёки ҳисоб рақамлари ҳақида маълумот олиш хавфи; – банк ҳисоб варақларидаги пул маблағларини ёки депозитарий ҳисоб варағидан қимматли қоғозларни ўғирлаш хавфи; – хизмат, тижорат, давлат сирларини ошкор қилиш хавфи; – вируслар тарқатиш, маълумотларни ўзгартириш, ҳужжатлар ва уларни сақлаш қурилмаларини йўқ қилиш учун серверга кириш хавфи; – суғурталанган шахсдан киберҳужумни тўхтатиш ваъдаси эвазига пул талаб қилиш хавфи; – сервердаги қисқа ва узоқ муддатли узилишлар хавфи; – махфий маълумотларни ўз ичига олган моддий ташувчини йўқотиш хавфи ва бошқалар. Бундан ташқари, айрим мамлакатларда суғуртачилар томонидан қуйидаги қўшимча хизматлар таклиф қилинади, масалан: – кибержиноятларни тергов қилиш учун сарфланган харажатларни қоплаш; – компания обрўсини тиклаш учун инқироз ҳолатига қарши пиар ўтказиш; – АТ тизимларининг ишини тиклаш ва суд харажатлари. Бугунги кунда етакчи киберсуғурта компаниялари қаторига American International Group (AIG), Allianz Group, Berkshire Hathaway, Lockton Companies, Chubb Limited, Munich Re Group, AXAXLSA, Zurich Insurance Group ва Lloyd’s Group of