СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКОЕ РАЗВИТИЕ ПЕДАГОГА

Аннотация

The article describes the creation of a mechanism for improving the pedagogical skills of a teacher, in connection with which it is emphasized that pedagogical diagnostics are effective when it takes on the character of determining achievements in teaching activities. Key words: extensive, communicative, psychological, cooperation, creativity, diagnostics. Jamiyat taraqqiyotida muhim rin egallagan insonni tarbiyalash, uni bilim olishga, mehnat qilishga undash va bu xatti - harakatini sekin - asta k nikmaga aylantirib borish lozim. Insonning mushohada qilishi qobiliyatni tarbiyalaydi va aqlni peshlaydi. Aql ongni saqlaydi. Ong esa moddiy va m naviy manbaga aylanadi. Shu tarzda inson asta - sekin takomillashib, komillikka erishib boradi, ammo buning uchun tarbiyachi va talab etadi. qituvchining ijtimoiy-psixologik shakllanishida z ustida ishlashi murakkab tizimga ega. Bunda qituvchi ekstensiv, taxminiy, metodologik, kommunikativ, psixologik hamkorlikda ijodkorlik vazifalarini bajaradi [2]. Olimlarning pedagogik mahorat tahliliga bu kabi chuqur yondashuvida barcha zaro bo langan tizimlarni birdaniga qamrab olish amalda mumkin emas. Natijalar haddan ziyod katta hajmda, tarqoq b ladi, eng asosiysi, bu holda pedagogik mehnatning alohida b inlari tahliliga chuqur yondashib b lmaydi. Umuman, pedagogik faoliyat doimiy ravishda z- zini tahlil etish, qituvchi refleksiyasi [1] rivojlanishining tashabbuskori b la oladigan ziga xos ynamo i kerak. Y.S.Turbovskiy tomonidan ishlab chiqilgan, pedagogik tajribani diagnostik rganish nazariyasi va metodikasi har bir pedagogik jamoada va jamoaning har bir zosida pedagogik kasbiy faoliyat xususiyatlarini rganishda yagona maqsad uchun 235 Andijon davlat universiteti universaljurnal.uz harakatlanishga imkoniyat beradi, bu z navbatida qituvchining pedagogik mahoratini oshirish mexanizmini yaratish uchun zamin hozirlaydi. Shu munosabat bilan pedagogik tashxis pedagogik faoliyatda erishiladigan yutuqlarni belgilovchi xarakter kasb etganida samarali b lishini t kidlamoqchimiz. Olimlar tomonidan olib borilgan tajriba ishlari jarayonida shu narsa aniqlanganki, pedagogik mahoratni tadqiq qilishning belgilovchi xarakteri bevosita qituvchining kasbiy refleksiyasiga tayanadi. qituvchining z ichki imkoniyatlarini baholash diagnostika davomida har deb t kidlaydi A. K. Markova, unga ishonch bildirish kerak, uning kasbiy faoliyatiga bahoni oshirib yoki pasaytirib q yish qituvchi kasbiy rivojlanishini t xtatib q yishi mumkin. Ushbu qituvchining individual rivojlanish manti ini hisobga olish maqsadga muvofiqdir. qituvchining yutuqlarini boshqa qituvchilarning yutuqlari bilan emas, balki zining oldingi yutuqlari bilan ham taqqoslash kerak . Shaxsiy pedagogik faoliyatni z- zida tahlil qilish jarayonida qituvchi zining t lim-tarbiyaviy faoliyati natijalari va xususiyatlarining holatini rganadi, pedagogik ziddiyatlar rtasidagi sabab va oqibatli bo lanishlarni aniqlaydi, quvchilarga t lim va tarbiya berishni yanada takomillashtirish y llarini belgilaydi, deb t kidlaydi L. Y. Pleskach. Olimning fikriga k fleksiya z- zini tahlil qilish b lib, z- zicha belgilangan maqsadga erishish emas, balki bilim olish, tajriba orttirish usuli, ijodga, kasbiy jihatdan takomillashishga nisbatan ra T kidlamoqchimizki, pedagogik tashxislash qayd qiluvchi emas, balki maqsad hosil qilishni belgilovchi (prognostik) xarakterga ega b lganligida samarali b ladi, Bu qituvchining kasbiy refleksiyasi rivojlanishi asosida amalga oshiriladi. Ayni paytda aynan t lim-tarbiya jarayonida maqsad hosil qiluvchi tashxislash uning rivojlanish qobiliyatini t minlaydi. qituvchi tomonidan z kasbiy faoliyati natijalarini anglab tishi uning pedagogik faoliyatni amalga oshirishini yanada takomillashgan usullarini izlash va ularni zlashtirish zaruriyatini ta minlaydi. Faoliyatni zgartirish esa, faoliyat subyektining zgarishiga olib keladi. qituvchining analitik (tahlil qilish) qobiliyatlari rivojlanishi jarayonida uning kasbiy refleksiyasi ham rivojlanadi, bu z navbatida, qituvchining z- zini rivojlantirish jarayonini m lum bir y nalishga solib, uning shaxsiy ijodiy faolligini oshiradi. qituvchining diagnostik faoliyati quyidagilarda namoyon b ladi: - quvchilarga bilim, k nikma, malakalarni (BKM) rivojlantirishga yordam beradi; - Turli xil y nalishdagi rejalarni qanday q llash kerakligi b yicha maslahat beradi; - Faol qayta aloqani t minlaydi; - quvchi larning harakatlarini q llaydi va mustahkamlaydi; - quv faoliyatidagi qiyinchiliklarni ngishga yordam beradi; - quv faoliyatini individuallashtirishga yordam beradi; - diagnostika qilish bosqichlari: 1. z zmi tahlil qilish va zarur narsalarni anglash; 2. zini rivojlantirishni rejalashtirish maqsad, vazifa belgilash; 3. zini namoyon etish va kamchiliklarini tuzatish. qituvchining diagnostik faoliyati k rinishlari: 1. Dunyoqarash asnosida zini anglash- qituvchining dunyoqarashi, tasavvuri va qadriyati bilan bog liq ravishda namoyon b ladi. U atrof-muhitdagi voqea va hodisalarni mohiyatini k ra oladi v