МЕТОДЫ ФОРМИРОВАНИЯ НАВЫКОВ КУЛЬТУРЫ ОБЩЕНИЯ СТУДЕНТОВ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ДИАЛОГОВ НА ЗАНЯТИЯХ АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА

Аннотация

Maqolada ingliz tili darslarida boshlan ich sinf quvchilarining muloqot qilish, muloqot madaniyati k nikmalarini shakllantirishda dialoglardan foydalanish usullari, darsda dialoglardan foydalanishning ahamiyati, quv jarayonida innovatsion t lim muhitini yaratish orqali quvchilarni faollashtirish, ularning kommunikativ kompetentligini tarkib toptirishda mavzuga oid dialoglar tuzishning ziga xos bosqichlari, ularni q llashga oid tavsiyalar bayon etilgan hamda quvchilarning muloqot madaniyatini shakllantirishga oid dialog namunali keltirilgan. Kalit s zlar: nutq, o zaki va yozma nutq, dialog, dialog tuzish bosqichlari, til kompetensiyalari, muloqot madaniyati, kommunikativlik, diolog, innovatsiya, integratsiya, t lim muhiti. . Annotation. The article describes the methods of using dialogues in the formation of communication culture skills of Primary School students in English lessons, the importance of using dialogues in the lesson, activation of students by creating an innovative educational environment in the educational process, the specific stages of creating thematic dialogues in the content of their communicative competence, recommendations for their application are presented, Keywords: speech, oral and written speech, dialogue, stages of dialogue composition, language competencies, Communication Culture, communicativity, diologist, innovation, integration, educational environment. Bugungi kunda kichik yoshdan boshlab xorijiy tilni puxta egallash t lim, ilm-fan, iqtisodiyot, siyosat va ijtimoiy hayotdagi globallashuvning yangi davri uchun asosiy kalit hisoblanadi. Globallashayotgan t lim endilikda ilm oluvchilar uchun ham, qituvchilar uchun ham butun dunyoda t limni va ilmiy izlanishlarni davom ettirish imkoniyatini yaratib bormoqda. Bu jarayon rta maxsus, kasb-hunar bitiruvchilarining turli dunyoviy bilimlarni chet tillarda bilishlaridan tashqari, z kasblari haqidagi bilimlarni ham chet 246 Andijon davlat universiteti universaljurnal.uz tillarda davom ettirishlariga imkon yaratadi. M lumki, til rganish ham yosh davrlariga bo liq. Psixologlarning fikricha, bolalar kattalarga nisbatan tilni tez va oson zlashtiradilar. Bolalarda til rganishga b lgan qiziqish, moyilliklar, kattalarga qaraganda bolalar vaqtining k pligi buning asosiy sabablaridandir. Boshlan ich sinflardan ingliz tilidan quvchilar egallashi kerak b lgan bilim, k nikma va malakalar kundalik, ijtimoiy, t limga, ijtimoiy-madaniy mavzularni rganish tinglash uchun m ljallangan matnlar; dialogik nutq; monologik nutq mazmuniga asoslanadi. lumotlar m nosini tushunib emas, uni mexanik tarzda yodlaydi. Shuning uchun mazkur yosh davrida ingliz tilini rgatishni grammatik tushuncha berishdan boshlamaslik zarur. Aks holda chet tilini rgatishning dastlabki qadamidanoq bolani z riqtirib q yish va qiziqishini s ndirib q yish mumkin. Shunday ekan, kichik maktab yoshdagi bolalarga xorijiy tilni lib, darda mavzuga oid dialoglardan samarali foydalanish ularda til k nikmalarini shakllantirishda katta yordam beradi. Gapirish nutq faoliyati turlaridan biri b lib, fikrni o zaki bayon etishdir. Gapirish - fikr va his-tuy uni izhor etish maqsadida muayyan tildagi leksik, grammatik na fonetik hodisalarni q llashdan iborat b lib, u chet tilini rganishning muhim amaliy maqsadidir. Gapirish - bolalar zlarining fikr-tuy ularini ifoda etishga, qiziqishlarini hayotiy faoliyatlari haqida suhbatlashishga hamda ularni boshqalar fikri bilan taqqoslashga imkoniyat yaratib beradi. Fikrni o zaki ikki shaklda, y ni monolog (yakka nutq) va dialog (juft nutq) tarzida ifodalash mumkin. Monolog bir kishining nutqi b lib, unda ketma-ket keladigan jumlalar mantiqan bo lanadi. Nutqning ohangi va mazmuni q yilgan maksad sari yunaltiriladi. Monolog quyidagi belgilarga ega: - mazmunan izchillik kuzatiladi; -ifodalanadigan fikrlar tayanch jumlalar vositasida asta-sekin rivojlantirib boriladi; - fikr-mulohazaning m lum darajada tugallanganligi nutq namunalarida ifodalanadi. Dialog ikki va undan ortiq kishi, tinglovchi hamda gapiruvchi sifatida navbatma- navbat axborot almashinuvi b lib, u quyidagi asosiy xususiyatlarga ega: - ajralmas dialogik birlikning nutqiy vaziyatga mos kelishi; - dialog faqat munosabatgagina emas, balki gapirishga undovchi (stimul) va javob (reaksiya) jumlalari (replikalari)ni almashish natijasi hamdir; - dialogik birlikdagi qisqartmalarning uz rnida q llanilishi; - suhbatning mazmunan bo liqligi hisoblanadi. Ogzaki nutq k pincha dialog tarzida, yozma nutk esa monolog tarzida buladi. Yozma nutq logik izchillikka rioya qilgan holdi, ayrim til shakllarini tushirib qoldirmay, ortiqcha takrorlanishiga y l q ymay bayon qilishni talab etadi. Shuning uchun yozma nutq ancha murakkab hisoblanadi. O zaki nutq m lum sharoitlarda yuz beradi va bu sharoitlar nutq xususiyatiga t sir etadi. Bu sharoitlar tildan tashqari ekstralingvistik tartibdadir. Ularga nutq faoliyati sodir b ladigan vaziyat, muhit, s zlovchining yoshi va sish darajasi, suhbat mavzusi, quvchining nutqini idrok etishg