АНАЛИЗ СРЕДСТВ ОБРАБОТКИ ИНФОРМАЦИИ НА ОСНОВЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ ПРОЦЕССЕ

Аннотация

This article provides information on ways to visualize the operation of information processing tools in the multimedia educational environment in the educational process and directions for their use. Keywords. Input devices, central processor, perforators, calcular, multimedia. Insoniyat tarixida yaratilgan har bir ihtiro biror bir tabiatda mavjud b lgan mavjudotni obrazi qilib yaratilgan. Masalan, avtomobil bu xayvonlardan otlarga, samolyot bu qushlar timsoli sifatida yaratilgan. Tarixdan shu narsa m lumki, insoniyot olamini rivojlanish bosqichlarida har bir narsa ehtiyoj va xal qilinishi kerak b lgan muommolarni bartaraf etilishi orqali yangi natijalarga erishgan. Oziq-ovqat tishmasligi muammosi chimi sifatida rlar zlashtirilgan va jismoniy tomondan yordam b lishi uchun hayvonlardan foydalanilgan. Keyinchalik, bu narsa jismoniy yordam berilishi uchun yanada takomillashtirilgan. Aqliy mehnatimizga yordam beruvchi vositalar, sanoq ch plari, abak, kalkulyator, elektron hisoblash mashinalari va shu kabilar ketma-ket yaratila boshlanganki bu insonga aqliy mehnatiga yordamchi vazifasini tagan. Hisoblash texnikasining rivojlanishi hozirgi davrdagi yuksak darajaga yetguncha u juda katta taraqqiyot jarayonini boshidan tkazdi. Bu taraqqiyot jarayonini k rib chiqqanimizda bir rinli savol xosil b ladi - qanday konkret muammolar hisoblash texnikasining rivojlanishiga sabab b ldi va nima sababli hisoblash texnikasining xilma xil vositalari paydo b ldi? - bu rivojlanish jarayoni qanday asosiy bosqichlardan iborat b lgan? Hisoblash texnikasining rivojlanishi tarixini shartli ravishda t rt katta davrga b lishimiz mumkin. Mexanik hisoblash qurilmasigacha b lgan davr uzoq tmishdan boshlanib to XVII asr boshlarigacha davom etgan. Bunda har qanday hisoblash asbobi alohida raqam razryadlariga ega b lgan. Hisoblash jarayonini m lum holatda tosh, yo och yoki jetonlarni rnashtirib turib amalga oshirishni qadimgi rimliklar "kalkulyar" degan lotin s z bilan atashgan. 315 Andijon davlat universiteti universaljurnal.uz Mexanik qurilmalar davri XVII asr boshlaridan XIX asr oxirigacha davom etgan. 1623 yil ingliz olimi V.Shikkard birinchi b lib oddiy q shish va ayirish amalini bajara oladigan mexanik hisoblash mashinasini yaratdi, lekin bu mashina tor doiradagi insonlar uchungina m lum b lib keng tarqalmadi. Shuning uchun ham bizgacha tib kelgan birinchi mexanik hisoblash mashinasi 1641 yili frantsuz olimi B.Paskal tomonidan yaratilgan jamlash mashinasi b lib, u ikki amalni q shish va ayirish operatsiyasini bajara olardi. 1673 yili nemis olimi Gotfrid Leybnits tomonidan t rt arifmetik amalni bajara oladigan, yaqingacha hamma joyda keng foydalanib kelingan arifmometr yaratildi. Bu hisoblash mashinalari ichida qulayro idir. XIX asr 90-yillarining boshida Peterburglik olim V.T.Odner tomonidan juda qulay mexanizm yaratilib, unga arifmometr "F LIKS" nomi berildi. XX asrning birinchi choragida bu mashinalar asosiy hisoblash mashinalari b lib hisoblanardi. Elektromexanik mashinalar davri XIX asr oxiridan XX asr rtalarigacha b lgan davrni z ichiga oladi. Elektrotexnikaning rivojlanishi hisoblash mashinalarida inson jismoniy mehnati rniga elektr energiyani q llashga olib keldi. Elektromexanik mashinalar bilan bir vaqtda yangi mashina turlari, hisoblash - analitik mashinalari paydo b lib, ularda hisoblash operatsiyalari bajarilib, avtomatik usulda natijalar taqqoslanilib, tahlil qilinish imkoni yaratildi. Bunday mashinalardan eng birinchisi 1888 yil AQShda G.Gollerit tomonidan yaratilib, unga "tabulyator" nomi berildi. Bu mashinalarda axborot tashuvchilar sifatida perfokartalar xizmat qilgan. Bizning vatanimizda hisoblovchi analitik mashinalar asrimizning 20-chi yillaridan boshlab ishlatila boshlandi. Bu mashinalar perfokartada axborot tayyorlovchi qurilmalar (perforatorlar), perforatsiyani nazorat qilish (kontrolniklar), saralash, m lum sistemaga keltirish mashinalari (reproduktorlar) bilan birgalikda kompleks b lib ishlatilardi. Hisoblash natijalarini tabulyator jadval k rinishida chop etib berar edi. Elektron hisoblash mashinalar davri asrimizning 40-yillari rtalaridan boshlanib to hozirgi kungacha b lgan davrni z ichiga oladi. Bu davr elektronikaning rivojlanish davri bilan bo liq b lib, uning asosida hisoblash mashinalarining yangidan- yangi turlari va modellari dunyoga keldi. 316 Andijon davlat universiteti universaljurnal.uz Bizga m lum b lgan hisoblash vositalari insonlarga aqliy mehnatiga yordam beruvchi, axborotlarni qayta ishlash, saqlash va uzatish uchun hizmat qilmoqda. Ularning faoliyati va ishlashi insonning fiziologik tuzilishiga xshash. Masalan, inson tashqi malumotlarni k z, burun, quloq, til, teri orqali olsa bu m lumotlar miyada tahlil qilinib, xotiraga tayanib, javob qaytariladi. Demak, kompyuterlarda m lumotlar klaviatura, sichqon orqali mikroprossesorga uzatilsa, shu kabi insonlarda sezgi organlari orqali miyamizga tib boradi. Yetib borgan m lumotlar qayta ishlanadi va qayta ishlangan m lumotlar xotiramizdagi m lumotlar bi