МЕХАНИЗМЫ РАЗВИТИЯ КОНЦЕПЦИЙ КИБЕРБЕЗОПАСНОСТИ У ПОДРОСТКОВ НА ОСНОВЕ КУЛЬТУРНО-НАУЧНОГО ПОДХОДА

Аннотация

Cybersecurity has become an important issue in today's digital age, especially for adolescent students who increasingly rely on technology for communication, learning, and social interaction. Understanding the mechanisms that shape adolescents' perceptions of cyber safety is essential to promoting responsible online behavior, protecting privacy, and mitigating cyber risks. This essay explores the mechanisms by which adolescent students' perceptions of cybersecurity develop through a cultural studies approach, considering how cultural norms, values, and practices influence their attitudes and behaviors in the digital realm. Keywords: Cultural Context and Concepts of Cybersecurity, Media Representations and Cultural Content, Educational Activities and Cultural Competence : - - O zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-oktyabrdagi Axborot texnologiyalari sohasida t lim tizimini yanada takomillashtirish, ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish va ularni IT-industriya bilan integratsiya qilish chora-tadbirlari t gi PQ-4851 sonli qarorlari [1] ijrosini ta minlash hamda 2020 yil 2 martda esa 324 Andijon davlat universiteti universaljurnal.uz - Kiberxavfsizlik hozirda yangi kirib kelgan tushunchalardan biri b lib, unga berilgan turlicha t riflar mavjud. Xususan, CSEC2017 Joint Task Force manbasida kiberxavfsizlikka quyidagicha t rif berilgan [3]: kiberxavfsizlik hisoblashlarga asoslangan bilim sohasi b lib, buz unchilar mavjud b lgan sharoitda amallarni t ri bajarilishini kafolatlash uchun zida texnologiya, inson, axborot va jarayonlarni mujassamlashtiradi. U xavfsiz kompyuter tizimlarini yaratish, amalga oshirish, tahlillash va testlashni z ichiga oladi. Kiberxavfsizlik t limning mujassamlashgan bilim sohasi b lib, qonuniy jihatlarni, siyosatni, inson omilini, etika va risklarni boshqarishni z ichiga oladi. Madaniy kontekst va kiberxavfsizlik tushunchalari: smirlarning kiberxavfsizlik haqidagi tasavvurlari ularning madaniy konteksti, jumladan, texnologiyadan foydalanish, maxfiylik va onlayn xavfsizlik bilan bo liq ijtimoiy normalar, qadriyatlar va amaliyotlar bilan shakllanadi. Individuallikka qarshi jamoaviylik, hokimiyatga b lgan munosabat, shaxsiy hayot va xavfsizlikni anglash kabi madaniy omillar smirlarning raqamli domendagi xatti-harakatlari va qarorlariga t sir qilishda muhim r l ynaydi. Masalan, shaxsiy avtonomiya va erkinlikni birinchi ringa q yadigan madaniyatlarda smirlar zlarining onlayn aloqalarida shaxsiy daxlsizlik va avtonomiyani birinchi ringa q yishga moyil b lishlari mumkin, holbuki jamoaviylik madaniyatlarda ularning munosabatlariga potentsial t sir k rsatishi mumkin b lgan jamoaviy farovonlik va ijtimoiy uy unlikka e'tibor qaratilishi mumkin. Masalan: kiberxavfsizlik va xavflarni boshqarishga qaratilgan. OAV vakillari va madaniy kontentlar: Ommaviy axborot vositalari vakillari va madaniy kontentlar ham smirlarning kiberxavfsizlik haqidagi tasavvurlarini shakllantirishda hal qiluvchi r l ynaydi. Ommabop ommaviy axborot vositalari, k ngilochar va axborot vositalarida xakerlar, kiberhujumlar va onlayn tahdidlarning tasviri smirlarning texnologiya, xavfsizlik va xavfga b lgan munosabatiga t sir qilishi mumkin. Texnologiyani imkoniyatlar, aloqa yoki tahdid manbai sifatida tasvirlaydigan madaniy kontentyatlar smirlarning raqamli platformalar va qurilmalarni qanday idrok etishi va ular bilan shu ullanishiga t sir qilishi mumkin. qituvchilar va siyosatchilar kiberxavfsizlik bilan bo liq ommaviy axborot vositalari vakillari va madaniy kontentlarni tanqidiy tahlil qilish orqali smirlarga onlayn zaro aloqalar bilan bo liq xavf va imkoniyatlarni chuqur tushunishga, raqamli savodxonlik, mas'uliyat va axloqiy xulq-atvor madaniyatini rivojlantirishga yordam berishi mumkin. T limiy tadbirlar va madaniy kompetentsiya: Madaniy kompetentsiya va raqamli savodxonlikni ra batlantiradigan t limiy tadbirlar smirlarning kiberxavfsizlik haqidagi tasavvurlarini rivojlantirish uchun muhim ahamiyatga ega. Madaniy tadqiqotlar yondashuvlarini kiberxavfsizlik b yicha t lim dasturlariga integratsiyalashgan holda, maxfiylik va xavfsizlikning madaniy lchovlarini tanqidiy rganishga yordam berishi 325 Andijon davlat universiteti universaljurnal.uz mumkin. Ushbu aralashuvlar onlayn xulq-atvor bilan bo liq madaniy me'yorlar va qadriyatlar b yicha munozaralarni, kiberxavfsizlik amaliyotlaridagi madaniy farqlarni t kidlaydigan amaliy tadqiqotlarni va smirlarni zlarining madaniy istiqbollari va not ri qarashlarini aks ettirishga undaydigan hamkorlik loyihalarini z ichiga olishi mumkin. Madaniy malaka va xabardorlikni oshirish orqali qituvchilar smirlarga raqamli dunyoning murakkabliklarida mas'uliyatli, axloqiy va xavfsiz tarzda harakat qilish imkoniyatini berishi mumkin. Xulosa qilib aytganda, smirlarda kiberxavfsizlik haqidagi tasavvurlarni rivojlantirish mexanizmlari k p qirrali b lib, ular madaniy me'yorlar, qadriyatlar, ommaviy axborot vositalari vakillari va t lim tadbirlari t sirida rivojlantiriladi. Foydalanilgan adabiyotl