Негативные последствия использования информационно-коммуникационных технологий в вредных целях и перспективы информационной безопасности

Аннотация

Ахборот хавфсизлигини таъминлаш соҳасида сунъий интеллектдан фойдаланишнинг мумкин бўлган усуллари таҳлили ўтказилди ва ахборотга рухсатсиз киришнинг олдини олиш, шунингдек, ахборот хавфсизлигининг бузилиши оқибатларини камайтириш учун сунъий интеллект технологияларидан фойдаланиш имкониятлари, ахборот хавфсизлигида сунъий интеллект технологияларини қўллаш усуллари ва уни жорий этиш натижасида кутилаётган натижалар ўрганилди. Калит сўзлар: киберхавфсизлик, ахборот хавфсизлиги, сунъий интеллект, маълумотлар, ахборот. Аннотация. Проведен анализ возможных способов использования искусственного интеллекта в сфере информационной безопасности, а также изучено возможности использования данной технологии для предотвращения несанкционированного доступа к информации, а также для снижения последствий нарушений информационной безопасности. Изучены методы использования технологий искусственного интеллекта в информационной безопасности и ожидаемые результаты при его внедрении. Ключевые слова: кибербезопасность, информационная безопасность, искусственный интеллект, данные, информация. Annotation. An analysis of possible ways of using artificial intelligence in the field of information security was carried out, and the possibilities of using this high technology to prevent unauthorized access to information, as well as to reduce the consequences of information security violations were studied. The methods of using artificial intelligence technologies in information security and the expected results of its implementation are studied. Keywords: cybersecurity, information security, artificial intelligence, data, information. 216 Рақамли тeхнологиялар соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ҳамда ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари Сунъий интеллект (СИ) ва машинали ўқитиш технологиялари аллақачон ахборот тизимларида меҳнат унумдорлигини кўпайтириш, савдо ҳажмларини оширишда ва таълим жараёнларининг сифатини яхшилашда кенг қўлланилмоқда. Бундан ташқари, барча соҳаларда киберҳужумлардан ҳимояланишда СИ технологияларидан фойдаланиш ахборот хавфсизлигининг асосий йўналишларидан бирига айланиб бормоқда. Айни пайтда киберҳужумлар сони ортиб, таҳдидлар манзараси яшин тезлигида ўзгариб бормоқда. Масалан, “Касперский” маҳсулотлари бутун дунё бўйлаб ҳар чоракда 700 миллиондан ортиқ онлайн ҳужумлар бўлганини тасдиқлаган бўлса, “Сиссо” кунига 20 миллиард тармоқ ҳужумларини блоклагани аниқланган. Кўриниб турибдики, бундай катта ҳажмдаги зарарли ҳаракатлар билан “интернет тажовузкорлари” киберҳужумларни автоматлаштириш воситаларидан фаол фойдаланмоқдалар [1]. Ҳужумларнинг ўсиб бораётган ҳажмига дош бериш учун хавфсизлик тизимларини ишлаб чиқарувчилари реал вақт режимида кибертаҳдидларни аниқлаш, башорат қилиш ва уларга жавоб бериш учун сунъий интеллект, машинали ва чуқур ўқитиш (МЛ/ДЛ) технологияларини фаол жорий этишни бошладилар. Соҳа мутахассислари сунъий интеллект ва машинали ўқитиш технологиялари хавфлар даражасини ва хавфсизлик ечимларига қўйиладиган талабларни сезиларли даражада ўзгартиришига ишонишади. Ахборот хавфсизлигида СИни қўллайдиган ташкилотлар, киберҳужумларни аниқлашни яхшилаш, жавоб бериш вақтларини қисқартириш ва хавфсизлик харажатларини камайтириш нуқтаи назаридан сезиларли натижаларга эришмоқда. “Сапгемини тадқиқот институти” маълумотларига кўра, йиллик даромади 1 миллиард доллардан ортиқ бўлган ташкилотларнинг 64 фоизи хавфсизлик таҳдидларини аниқлаш ва уларга жавоб беришда СИ технологияларидан фойдаланишларини маълум қилишган. Ушбу компаниялар киберхавфсизлик учун сарфланадиган харажатлар ва вақтлари тежалишига олиб келганини маълум қилишган. Олиб борилган сўровлар натижалари 1-2-расмларда келтириб ўтилган: [2] 217 Рақамли тeхнологиялар соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ҳамда ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари 1-расм. СИ технологияларидан фойдаланганда ҳодисаларни аниқлаш ва уларга жавоб бериш харажатларини камайтириш бўйича статистик маълумотлар. 2-расм. СИ технологияларидан фойдаланганда таҳдидларни аниқлаш вақтини қисқартириш бўйича статистика. “Anti-Malware.ru” олиб борган тадқиқотда ахборот хавфсизлиги маҳсулотларида СИ технологияларидан фаол фойдаланадиган 66 компания ушбу технологияни қайси мақсадларда фойдаланиши бўйича таҳлил олиб борилган. Олиб борилган таҳлиллар натижаси 3-расмда келтирилган [3]. 218 Рақамли тeхнологиялар соҳасидаги ҳуқуқбузарликларга қарши курашиш ҳамда ахборот хавфсизлигини таъминлашнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари 3-расм. Сунъий интеллект технологиялари жорий қилинган маҳсулотларнинг фойдаланиш соҳалари бўйича тақсимланиши. Сунъий интеллект технологиялари жорий қилинган ахборот хавфсизлиги дастурлари қуйидаги турларга бўлинади: [4] EDR (Endpoint Detection and Response) – иш станциялари, серверлар, ҳар қандай компьютер қурилмаларида (охирги нуқталар) ҳужумларини аниқлаш ва уларга зудлик билан жавоб бериш учун платформалар. Сунъий интеллект технологиялари ёрдамида ушбу туркумдаги маҳсулотлар номаълум зарарли дастурларни