БИОЭКОЛОГИЯ И ХОЗЯЙСТВЕННОЕ ЗНАЧЕНИЕ ПЧЕЛ В АНДИЖАНСКОЙ ОБЛАСТИ

Аннотация

This article presents the e ic results of the study of various bioecological s la characteristics of the species (Apis mellifera n o it L.) distributed in the southeastern part of a Ochiq ma’lumotlar: n r Andijan, its importance in nature and human e https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal t n life, and its importance in increasing the i L Maxfiylik bayonoti A productivity of agricultural crops. S Materialni istalgan vosita yoki formatda nusxalash va R qayta tarqatish hamda maqoladan toʻgʻri iqtibos keltirish Key words: care, use, fruit, E V va litsenziyasini koʻrsatish sharti bilan istalgan maqsadda agriculture, honey, beekeeping. IN U foydalanish mumkin. 140 www.universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(3) Insoniyat bor ekan asalarilar yetishtirgan Bunday asalarilar terimchilik va asal mahsulotiga bo‘lgan talab va extiyoj ovchilikning bir turi hisoblangan. kundan- kunga oshib boraveradi. Hozir har bir 20-asrning 20-yillaridan maxsus sohada: ya’ni sanoat, qandolat fabrikasi, asalarichilik xoʻjaliklari paydo boʻldi. samalyotsozlik, raketasozlik, radio va Asalarilar yer yuzasining barcha televizor hamda kompyuter sohalarida qitʼalarida tarqalgan. BMT asalarilarning mum maxsulotlaridan maʼlumotlariga koʻra, 1970-yillar foydalanilmoqda. Shuning uchun ham boshida jahonda 40 mln.ga yaqin asalari asalarichilik doimo chorvachilikka nisbatan uya (oilalari) mavjud boʻlgan. Jahon daromadli tarmoq hisoblanadi. mamlakatlarida asalarilar asosan 3 Mustaqillikka erishishimizdan oldin yoʻnalishda rivojlanmoqda: asal olish; xammamizga ma’lumki sobiq SSSR davrida ekinlarni changlatish; boshqa qishloq xo‘jaligini xosildorligini oshirish xoʻjaliklarga tarqatish uchun eng yaxshi maqsadida kimyoviy o‘g`itlardan ko‘p asalari zotlarining ona arisini yetishtirish foydalanilgan. Buning ta’siri esa xozirga qadar (ona asalari yetishtiruvchi xoʻjaliklar) va bizning yerlarimizda o‘z tasirini ko‘rsatib asalari oilalarini koʻpaytirish. kelmoqda. Xozirgi kunda kelib, qishloq Asalarichilik Rossiya, Ukraina, AQSH, xo‘jaligini rivojlantirishda tabiiy, samarali va Meksika, Turkiya, Fransiyada ayniqsa, foydali inson hayoti uchun ahamiyatli rivojlangan. 1887-yilda tuzilgan “Api- usullardan foydalanish yo‘lga qo‘yilib mondiya” Xalqaro asalarichilik tashkiloti kelinmoqda. Shu nuqtai nazardan ushbu asalarichilar oʻrtasida xalqaro aloqalarni mavzuni o‘rganish ahamiyati xozirgi rivojlantirishga katta hissa qoʻshib zamonning dolzarb mavzusi bo‘lib kelmoqda. kelmoqda. Asalarichilik qishloq xoʻjaligining Oʻzbekistonda asalarichilik tarmoqlaridan biri, asalarilarni asal, mum va mahsulotlari qadimdan oziq-ovqat va boshqa mahsulotlar (asalari suti, asalari doridarmon sifatida maʼlum boʻlsada, yelimi, asalari zahari va boshqalar) olish, asalarilarni qutilarda boqish 19-asrning 2- shuningdek qishloq xoʻjaligi ekinlari yarmidan boshlangan. Turkistonga hosildorligini oshirish uchun ularni dastlabki asalari oilalari 1841-yilda changlatish maqsadlarida boqiladi. Qozogʻistonning Semipalatinsk Ispaniyadagi Aran gʻoridan topilgan viloyatidan keltirilgan.19-asrning 2- arxeologik maʼlumotlarga ko‘ra asalarilar yarmida Turkistonga oʻrta rus asalarisi, miloddan avvalgi 10-5ming yilliklarda ham Kavkaz kulrang togʻ asalarisi, ukrain mavjud boʻlgan degan tahminlar bor. dasht asalarisi va boshqa olib kelingan va “Tavrot”, “Bibliya” kabi diniy kitoblarda ham Oʻzbekistonda foydali xoʻjalik belgilari asalarilartoʻgʻrisida maʼlumotlar keltiriladi. bilan ajdodlaridan farq qiladigan Dastlab odamlar asalni oʻrmon va togʻlarda asalarilar populyatsiyasi vujudga keldi. daraxtlarning kovaklari, toshlar yoriqlari, Oʻzbekiston Respublikasida 154 ming gʻorlarga uya qoʻygan asalarilardan olganlar. asalari oilasi (kutisi) bor. Ixtisoslashtirilgan asalarichilik 141 UNIVERSAL international scientific journal Universal International Scientific Journal 2024, 1(3) xoʻjaliklari tashkil etilgan. Qishloq va suv tumanlarida shu zot arilari va ularning xoʻjaligi vazirligi tizimida 48 asalarichilik avlodlari boqib ko‘paytirilmoqda. xoʻjaligi (88 ming asalari oilasi), shu Asalarilar ustida tadqiqot olib jumladan, “Asal”uyushmasi bor (1998). borishda tadqiqotning haqiqiyligi va Respublikadagi oʻrmon xoʻjaligi ishonchliligini ta’minlash uchun tegishli korxonalarida, tadqiqot materiallari va “Oʻzmevasabzavotuzumsanoatxolding” metodologiyalarini tanlash muhimdir: kompaniyasi tarkibida ham asalarichilik - Asalari uyalari: Tadqiqotchilar xoʻjaliklari bor [1;3;]. asalarilarning xatti-harakatlarini Arilar zoti deb, shu yer iqlimi sharoitida kuzatish, namunalar yig‘ish va uyaning yashayotgan ko‘pchilik ari oilalarining tashqi sog‘lig‘ini kuzatish uchun asalari uyasiga ko‘rinishi va yashash sharoiti bir xil ega bo‘lishlari kerak bo‘lishi mumkin. ko‘rinishga o‘xshash, ularning fiziologik va Muayyan tadqiqot ehtiyojlariga qarab, morfologik, shuningdek, foydali xo‘jalik Langstroth uyalari, top bar uyalari yoki belgilari birbiriga o‘xshash yoki bir avloddan kuzatuv uyalari kabi turl