MEDIA-KOMMUNIKATIV MULOQOTDA PARALINGVISTIKANING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Аннотация

In this article, within the o framework of paralinguistics in media j c if it n Ochiq ma’lumotlar: communication, a new area of language activity, e ic https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal which includes the features that existed before s la n the advent of the Internet today, was researched - o Maxfiylik bayonoti it Materialni istalgan vosita yoki formatda nusxalash va Internet communication. a n r qayta tarqatish hamda maqoladan toʻgʻri iqtibos keltirish Key words: computer technologies, e t va litsenziyasini koʻrsatish sharti bilan istalgan maqsadda n foydalanish mumkin. electronic communication, Internet i L A communication, paralinguistic tools. S R E V IN U 155 www.universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(3) KIRISH 3) kundalik hayotni Hozirgi zamon dunyosi – bu tashkil etishga intilish, «tinglovchi» va “ko‘ruvchi odam” sintezi mehnat, ijodiy faoliyat va davri. A.V.Sokolov bugungi global ijtimoiy oilaviy hayot va boshqalarga layoqat); kommunikatsiya tizimining shakllanishi 4) biror narsaga kuchli ehtiyoj borasida Kanadalik professor M.Maklyuxan (kitoblar, pul va h.k.). oldindan bashorat qilgani xususida bayon qilar TADQIQOT ekan, uni “elektron muloqot dahosi”deb METODOLOGIYASI VA EMPIRIK ataydi. Elektr va elektron muloqot vositalari, TAHLIL M.Maklyuxanga ko‘ra, insoniyat tarixidagi Bizningcha, internet muloqoti ana “kommunikatsion inqilob”dir. Zamonaviy shu tushunchalarning barchasi doirasida muloqot vositalarining o‘ziga xos xususiyati ma’lumot olish, axborot almashish, shundaki, ular individual sezgilarga emas, global miqyosda hamfikrlar bilan balki insonning butun asab tizimiga ta’sir bog‘lana olish, istagan mashg‘uloti bilan qiladi. Elektron muloqot texnologiyalari yangi bilvosita shug‘ullanish imkoniyati texnologik asosda sayyoramizni yagona to‘yintirilganligi sababli «attraktor» “global qishloq”qa aylantiradi. sifatida butun insoniyatni o‘ziga jalb eta ADABIYOTLAR SHARHI oldi. Attraktor – (inglizcha attract – jalb M.Maklyuxan XX asrning 60- yillarida qilmoq, o‘ziga tortmoq) dinamik tizimlar o‘z bashoratlarini o‘sha paytda paydo bo‘lgan fazali nuqtalarining ko‘pligi bilan televidenie imkoniyatlaridan boshlab xarakterlanadigan, vaqt o‘qi davomida shakllantirgan. U kompyuter dinamik tizim traektoriyasiga tortiluvchi texnologiyalarining istiqbollarini hisobga holat. Attraktorning ortida sistemani to‘la olmagan edi, chunki u davrda hali muloqot egallashi, qoplashi mumkin bo‘lgan vositasiga aylanmagan edi; shaxsiy nisbatan barqaror holatlar yotadi . kompyuterlar, masofadan kirish imkoniga ega Attraktorning eng oddiy belgisi – bu ma’lumotlar banki, elektron pochta, “butun o‘ziga tortuvchi doimiy nuqta bo‘lib, dunyo bo‘ylab o‘rgimchak to‘ri – internet” pirovard natijada tizimning yangi sifat yo‘q edi. Ammo Maklyuxan “gipermediya”– bosqichiga o‘tishiga sabab bo‘ladi. multimediya tizimlarida amalga oshiriladigan Xususan, bugungi shiddatli davrda tovush, statik va dinamik tasvirlar birligini dunyoda kechayotgan jarayonlar tillarga paydo bo‘lishini oldindan bashorat qilgan. ham o‘z ta’sirini o‘tkazmoqda. Eksperimental psixolog olim O‘zaro ijobiy munosabat o‘rnatish P.M.Yakobson shaxsni harakatlantiruvchi, aksariyat suhbatdoshlarning asosiy faoliyatga rag‘batlantiruvchi motivatsion kommunikativ maqsadidir. Bu maqsadga omillarning quyidagi ijtimoiy- psixologik erishishda noverbal vositalar muhim turlarini tasniflaydi: ahamiyatga ega. Internet muloqoti 1) siyosiy, axloqiy ideallar; bilvosita jarayon bo‘lib, adresant 2) taassurot olish uchun yetarlicha → texnik vosita (telefon, asosli manfaatlar (sport, san’at va hokazo); kompyuter) → adresat tarzida kechadi. 156 UNIVERSAL international scientific journal Universal International Scientific Journal 2024, 1(3) Tabiiyki, kommunikantlar bir-birlarining yuz- Paralingvistika nutqiy muloqotga ko‘z ifodalarini, imo-ishoralarini ko‘ra ovoz tembri, intonatsiya, yo‘tal, imo- olmaydilar. (Videomuloqotda buning ham ishora, gapirish uslubi kabi vositalar imkoni paydo bo‘ldi.) Hissiy ekspressivlik yordamida uzatilayotgan ma’lumot darajasi shaxslararo munosabatlarga sezilarli muayyan ma’noda to‘ldiradigan ta’sir ko‘rsatadi: his-tuyg‘ularning qanday hodisalarni o‘rganadi. Qabul vositalar orqali uzatilishi va qanchalik to‘g‘ri qiluvchining belgilar ifodasiga amalga oshirilishi axborot mazmuni va reaksiyasini o‘rganishi jihatidan muloqot ta’sirchanligini orttirishi yoki pragmatikaga yaqin turadi. kamaytirishi mumkin. Paralingvistika obyekti turlicha Internet muloqotining inson hayotining tushuniladi. barcha sohalariga kirib borishi va yetakchi XULOSA VA MUNOZARA vositalardan biriga aylanishi tilga ham o‘z Internet muloqotining paydo ta’sirini kuchaytirmoqda. Tarmoqli bo‘lishi bilan paralingvistik vositalar muloqotning turli shakllari tarkibini tahlil ro‘yxati ancha kengaydi. Garchi bu qilish tilning og‘zaki va yozma muloqot illyustrativ vositalar an’anaviy muloqot uyg‘unligidagi funksional jihatlari, jumladan, jarayonida qo‘llanib kelingan bo‘ls