НАСЛЕДСТВЕННОСТЬ И ИЗМЕНЧИВОСТЬ МОЩНОСТИ ВОЛОКНА У МЕЖРАВНОМЕРНЫХ ГИБРИДОВ ХЛОПКА

Аннотация

У межлинейных растений F1- Muallif bilan aloqa F2 с участием дикого вида хлопчатника основные хозяйственные признаки наследуются в https://orcid.org/0000-0001-9620-6131 промежуточном состоянии, типичном для полигенных признаков, со смещением в сторону khalikovamalokhat@gmail.com родительских линий с относительно высокими средними значениями. Реципрокных различий в наследуемости признаков не наблюдалось, и это © Muallif. Xalikova M.B va boshqalar объяснялось тем, что аллельные состояния генов, контролирующих возникновение признаков, UNIVERSAL xalqaro ilmiy jurnal различались мало, а их средние значения были близки друг к другу. la Ключевые слова. Хлопок, тизма, признак, n r выход волокна, наследственность, изменчивость, u o полиген A но n с n т o ь t , a р t е io ц n и . п I р n о к in н t о e с rl т i ь n . e F1-F2 plants with the j c if it n participation of a wild cotton species, the main e economic traits are inherited in an intermediate state, ic s Ochiq ma’lumotlar: typical of polygenic traits, with a shift towards parental la n https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal lines with relatively high average values. There were no o it reciprocal differences in the heritability of traits, and a n Maxfiylik bayonoti this was explained by the fact that the allelic states of the r e t Materialni istalgan vosita yoki formatda nusxalash va genes that control the occurrence of traits differed little, n qayta tarqatish hamda maqoladan toʻgʻri iqtibos keltirish i L and their average values were close to each other. A va litsenziyasini koʻrsatish sharti bilan istalgan maqsadda S Key words. Cotton, tism, trait, fiber yield, R foydalanish mumkin. E heredity, variability, polygenicity, reciprocity. V IN U 99 www.universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(2) Amaliy seleksiya uchun miqdoriy birinchi avlod duragaylarining tola belgilarning irsiylanish darajasini o‘rganish chiqimi umumiy paxta vazniga alohida ahamiyat kasb etadi. M.F.Abzalov nisbatan foizlarda hisoblandi. Ota-ona ning ta’kidlashicha, g‘o‘zaning G.hisutum shakllardan L-001 tizmasida tola L. turida tola chiqimining shakllanishi chiqimi o‘rtacha 34.5%, T-5/8 murakkab belgi bo‘lib, genlarning tizmasida 36.3%, T-21/24 tizmasida murakkab o‘zaro ta’siri nazoratida o‘tadi 35.2%, T-25/27 tizmasida 34.8 va T-26 [1]. tizmasida 34.4% ni tashkil qildi. Yuqoridagi tizmalarni chatishtirib G‘o‘za ekini qadim zamonlardanoq olingan G‘1 o‘simliklarda tola chiqimi asosan tolasi uchun ekilgan [5]. Ishlab 34.2-37.1 gacha oraliqda bo‘ldi (1- chiqarishga tola chiqimi yuqori bo‘lgan jadval). navlarni joriy qilish katta ahamiyatga ega. Shuning uchun ham boshlang‘ich ashyoni L-001 tizmasi onalik sifatida baholashda, uni tanlashda tola chiqimiga qatnashgan kombinatsiyalarda tola alohida e’tibor beriladi. Tola chiqimi chiqimi 34.2-35.8% (resiprok murakkab poligen belgi bo‘lib, har xil kombinatsiyalar bo‘yicha 34.7-36.8%), omillar ta’sirida o‘zgarib turadi va nav T-5/8 tizmasi onalik sifatida hamda namunalarda 25-40% gacha bo‘ladi qatnashgan kombinatsiyalarda 35.4- [3]. 37.1 % (resiprok kombinatsiyalar bo‘yicha35.7-36.5%), T-21/24 tizmasi M.Xalikova g‘o‘zaning yovvoyi onalik sifatida chatishtirilgan poliploid G.tomentosum Nutt. ex Seem. turi kombinatsiyalarda 34.7-36.2% ishtirokidagi duragaylarning dastlabki (resiprok kombinatsiyalar bo‘yicha bo‘g‘inlarida tola chiqimi bo‘yicha 34.6-36.7%), T-25/27 tizmasi onalik ko‘rsatkich 41,5% gacha bo‘lganligini sifatida qatnashgan kombinatsiyalarda ta’kidlab o‘tgan [4]. 34.8-36.7% (resiprok kombinatsiyalar Z.Raxmonovning tajribalarida tola bo‘yicha ham 34.8-37.1%) va T-26 chiqimi bo‘yicha aniqlangan irsiylanish tizmasi onalik sifatida qatnashgan koeffitsientlari har xil ko‘rsatkichga ega kombinatsiyalarda 34.7-36.5% bo‘lgan. Bu esa navlarning genotipiga (resiprok kombinatsiyalar bo‘yicha bog‘liq ravishda duragaylarda belgining 34.2-35.4%) ni tashkil qildi. turli tarzda namoyon bo‘lishiga olib keldi. Belgining o‘zgaruvchanlik O‘rganilgan 20 ta kombinatsiyadan 12 ta darajasi 1.5-4.49% ni tashkil sida belgi bo‘yicha dominantlik qildi.Belgi bo‘yicha dominantlik koeffitsienti salbiy ko‘rsatkichga ega bo‘lib, ko‘rsatkichi duragay kombinatsiyalar ularda past tola chiqimi qayd etilgan bo‘lsa, bo‘yicha -0.71 dan 8.5 gacha oraliqda qolgan duragaylarda ijobiy bo‘lgani, ya’ni bo‘ldi. Shundan 4 holatda ota-ona yuqori tola chiqimi aniqlandi. Tajribada tizmalarning o‘rtacha ko‘rsatkichlariga olingan natijalar asosida oddiy nisbatan past natija kuzatilgan bo‘lsa duragaylashga nisbatan murakkab (hp=-5,0-0.25), 16 holatda nisbatan duragaylash orqali tola chiqimi bo‘yicha yuqori ko‘rsatkich (hp=0.14-8.5) qayd yuqori ko‘rsatkichga ega bo‘lgan qilindi. Yuqoridagi 16 holatdan 5 rekombinant o‘simliklarni paydo bo‘lishini tasida to‘liqsiz dominantlik, 7 holatda kuchaytirish mumkin deb xulosa qilindi [4]. o‘ta dominantlik, ya’ni geterozis va 4 F‘1 o‘simliklarida tola chiqimining holatda to‘liq dominantlik kuzatildi. irsiylanishi. Boshlang‘ich