ВЛИЯНИЕ ВИРТУАЛЬНЫХ ИГР НА УМЫ МОЛОДЫХ ЛЮДЕЙ

Аннотация

Ushbu tezisda kompyuter o‘yinlari inson psixologiyasi, tarbiyasi bilan aloqadorligi, internet, virtual va vizual olamning yoshlar ongiga ta’siri , virtual o‘yinlarning salbiy oqibatlari haqida fikrlar yuritiladi. Kalit so‘zlar. Virtual va vizual olam, axborot axloqi, internetga qaramlik, ijtimoiy muhit, axloq, jamiyat, oila. Hozirgi vaqtda ijtimoiy tarmoqlar zamonaviy inson va ayniqsa, yoshlar hayotining muhim qismini egallaydi. Ko‘plab so‘rovlar, kuzatishlar va tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, yoshlarning aksariyati ijtimoiy tarmoqlardan foydalanadi. Bundan tashqari, kuzatuvlar shuni ko‘rsatadiki, boshlang‘ich maktab yoshidagi (7-11 yoshli) bolalar ham ijtimoiy tarmoqlarda ro‘yxatdan o‘tgan, 17- 25 yoshli yoshlar esa kunlik vaqtining uchdan bir qismini virtual dunyoda o‘tkazishadi. Yoshlarni ijtimoiy tarmoqlarga nima jalb qiladi? Ijtimoiy tarmoqlar odamlar o‘rtasidagi shaxsiy muloqotni anglatmaydi, shuning uchun o‘z- o‘zidan shubhalanish hissi, aloqa o‘rnatishda qiyinchiliklar va o‘zini past baholaydigan o‘smirlar va yigitlar ko‘pincha virtual muloqotni "yashashdan" afzal koʼradilar. Ijtimoiy tarmoq sizni qiziqtirgan sohadagi (adabiyot, san'at, musiqa, tarix va boshqalar) qiziqarli faktlarni o‘rganish, o‘quv materiallarini almashish, xaridlar qilish, ish qidirish yoki taklif qilish, tashkiliy masalalarni hal qilish, hamfikrlarni topish imkonini beradi. Odamlar va yangi do‘stlar umumiy manfaatlar, fikr va tajriba almashish uchun jamoalar yaratish va h.k. Ushbu sabablarning ba'zilarini ijtimoiy tarmoqlarning afzalliklari deb hisoblash mumkin, ammo shuni esda tutish kerakki, ma'lumotlardan noto‘g‘ri foydalanish, shaxsiy sahifani yuritishning ma'lum bir uslubi, taklif qilingan materiallarni, Internet va ijtimoiy tarmoqlarni filtrlash imkonsizligi ayniqsa, yoshlar uchun xavfli bo‘lishi mumkin. Ijtimoiy tarmoqlardan nazoratsiz, cheklanmagan foydalanish nimaga olib kelishi mumkin? Vaqtning katta qismi virtual dunyoda bo‘lishga sarflanadi, real hayotda aloqasi yo‘qolgan ko‘plab qiziqarli va foydali narsalar e'tiborsiz qoladi. Virtual dunyoga sho‘ng‘ish bilan bog‘liq holda, haqiqatga qaytish qiyinlashadi, shuning uchun odam noqulaylikni boshdan kechirishi mumkin, vaziyatga moslashishda qiyinchiliklar, ijtimoiy tarmoq dunyosiga qaytish istagi, qayerda va kim bilan bo‘lishini tanlashi mumkin. Masalan, Vaqt tuyg‘usini yo‘qotish - ijtimoiy tarmoqqa bir necha daqiqa "kirish", talaba bir soat qanday o‘tganini, hatto vaqtni ham sezmasligi mumkin. Xuddi shu narsa, odam o‘z sahifasini har bir necha daqiqada yangilash zarurligini his qilganda sodir bo‘ladi, aksariyat hollarda hech qanday maqsad yo‘q, odat tusiga kiradi. Va har qanday sababga ko‘ra Internetni o‘chirish juda og‘riqli qabul qilinishi va depressiyaga olib kelishi mumkin. Bu qaramlikning aniq dalilidir. Vaqt o‘tishi bilan ijtimoiy tarmoqdagi muloqot nutqda iz qoldiradi: u juda soddalashtirilgan va ko‘pincha "nra", "xor", "thx", "ok", "DR bilan", "hech narsa" kabi so‘zlarga tushadi. Shubhasiz, bunday muloqot lug‘atning kambag‘allashishi, kamayishiga va nutqning uyg‘unligi va obrazliligini yo‘qotishiga, so‘z boyligini parazit so‘zlar bilan to‘ldirishga olib keladi. Internetda uzoq vaqt bo‘lish jarayonida yoshlar o‘zlarining muloqot qobiliyatlarini yo‘qotadilar, bu esa savolni to‘g‘ri tuza olmaslik, suhbatni boshlamaslik, juftlik, guruhda ishlashni istamaslik, o‘z-o‘zini his qilish kabi oqibatlarga olib keladi. o‘qituvchining savoliga javob berishda qo‘rquv, guruh oldida gapirishda qiyinchiliklarga sabab bo‘ladi. Ijtimoiy tarmoqlar tomonidan taqdim etilayotgan ma'lumotlarning hajmi va tabiati nazorat qilinmaydi va cheklanmagan, shuning uchun tarmoqda ijtimoiy va axloqiy me'yorlarni mensimaslik va inkor etish, nafrat, shafqatsizlik, zo‘ravonlik, noqonuniy targ‘ibot namoyishini topish mumkin. Ayni davrda yoshlarning qalbi va ongini egallashga qaratilgan turli xil vayronkor g‘oyalarning kirib kelishi ayniqsa, internet tarmog‘i orqali ko‘proq ko‘zga tashlanyapti. Bu jarayon farzandlarimizning kompyuter texnologiyalari, turli kompyuter o‘yinlariga qiziqishining ortishi bilan Andijon davlat pedagogika instituti universaljurnal.uz 593 “Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun. ham bog‘liq. Ularning bu qiziqishlaridan buzg‘unchi g‘oya targ‘ibotchilari o‘z maqsadlari yo‘lida samarali foydalanishga harakat qilmoqda. Boshqacha aytganda, «o‘yinbozlik» jamiyatning ma’lum bir qismiga tahdid ekanligini yaxshi biladigan ekstremistlar o‘smirlar, yoshlar ongini shu yo‘l bilan egallashga harakat qilmoqda. «Olimlar I. P. Korolenko va T. A. Donskix o‘yinbozlik alomatlarini shunday tasniflashgan: 1. O‘smirning o‘yinda o‘tkazayotgan vaqti miqdorining oshib borishi 2. Oldingi odatlar, qiziqishlar doirasi torayib, o‘yin haqida ko‘proq o‘ylashi; 3. Yutsa ham, yutqizsa ham o‘yindan chiqa olmasligi; 4. O‘yin boshlanishini orziqib kutish, o‘y