YUQORI MALAKALI GIMNASTIKACHILARNI HALQADA BAJARILADIGAN (KREST, GORIZONTAL TURISH, QALDIRG‘OCH) ELEMENTLARINI O‘RGATISHNING I-BOSQICHI

Аннотация

The process of teaching static elements and their gradual development in highly qualified gymnasts is presented. The work on the formation of the athletes' adaptation of their physical qualities to the equipment and the ability to feel them is considered. A program for the sequential mastery of complex and difficult elements is outlined. Keywords: gymnastics, stage, physical qualities, ability, equipment, element, change. I ЭТАП ПОДГОТОВКИ ВЫСОКОКВАЛИФИЦИРОВАННЫХ ГИМНАСТИКОВ ПО ЭЛЕМЕНТАМ, ВЫПОЛНЯЕМЫМ НА ЯМЕ (КРЕСТ, ГОРИЗОНТАЛЬНОЕ СТОЯ, ПОВОРОТ) Аннотация. Описан процесс обучения статическим элементам и их постепенное освоение у высококвалифицированных гимнастов. Рассматривалась работа по развитию у спортсменов способности адаптировать свои физические качества к снаряду и чувствовать его. 8 47 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Разработана программа постепенного освоения сложных и трудных элементов. Ключевые слова: гимнастика, этап, физические качества, умение, техника, элемент, модификация. Dolzarbligi: Yurtimizda sportchilarni rivojlantirish hamda ularga bo‘lgan shart- sharoitlarni yaxshilash bo’yicha ishlar tobora jadallashmoqda. Bugungi kunda sport gimnastikasi bo’yicha yuqori toifali mutahasis tayorlash uchun10-12 yil ham yetmaydi. Ushbu murakkab sport turida sportchilarga yengillik yaratish maqsadida ilmiy izlanishlar, turli dasturlar hamda ko’mpleks mashqlar ishlab chiqilmoqda. Ushbu tadqiqotimizda sportchilarni jismoniy tayyorgarlik darajasini tekshirish bilan boshladik. Jismoniy sifatlar kuch, tezkorlik, chidamiylik, egiluvchanlik hamda koordinatsion qobiliyatlarni aynan shu uskunada ishlashga mutanosib mashqlar va harakatlardan tanlab oldik. Gimnastikachilarni halqada bajariladigan elementlarini o’rgatishga qulaylik yaratish maqsadida halqalarda tebranish harakatlarini o’zlashtirish mashqlar ko’mpleksi ishlab chiqildi (1-jadval). Kegingi o’rinda nafaqat umumiy balki maxsus jismoniy sifatlarni rivojlantirish bo’yicha test mashqlari hamda ularning texnik jihatlarini ham inobatga oldik. Halqalarda tebranish harakatlari birinchi bosqichi (osilish) harakatlari, ikkinchi bosqichi (yengil-past tebranish) harakatlari, uchinchi bosqichi (yelka kamarida aylanish hamda tayanishga chiqich) harakatlari, to’rtinchi bosqichi katta aylanishlar, beshinchi bosqich ikkitalik aylanishlar bilan yakunlanadi. 1-jadval. Gimnastikachilarning halqada bajariladigan harakat va masshqlari. 8 48 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Osilgan holda qo’llarni Bosh oldinda tirsaklar tekkiz supinatsi-pronatsiya tutish harakatlari Osilishlar Osilgan holda oyoqlarni oldinga-orqaga yarin oy Bosh oldinda tirsaklar tekkiz shakliga ko’tarib saqlab tutish, oyoqlar juft holda turish* Odinga tebranishlar 90° Qo’llar pronatsiya qilingan, gachon tana oy shaklida bo’ladi Yengil-past tebranish Orqaga tebranishlar 90° Qo’llar supinatsiya qilingan, gachon tana oy shaklida bo’ladi Yelka halqadan baland yoki Odinga 360° halqalar darajasida Yelka halqadan baland yoki Orqaga 360° halqalar darajasida Yelka kamarida aylanish Oraga tebranib tayanishga Qo’llar barobar hamda ko‘tarilish tirsaklar tekkiz Oldinga tebranib tayanishga Qo’llar barobar hamda ko‘tarilish tirsaklar tekkiz Qo’llar barobar hamda Odinga 360° tirsaklar tekkiz Katta aylanishlar Qo’llar barobar hamda Orqaga 360° tirsaklar tekkiz Qo’llar barobar hamda Oldinga g‘ujanakli aylanish tirsaklar tekkiz va ochiq Qo’llar barobar hamda Oldinga burchalki aylanish tirsaklar tekkiz va ochiq, tizzalar barobar va tekkiz Qo’llar barobar hamda Oldinga kerishib aylanish tirsaklar tekkiz va ochiq, Ikkitalik aylanishlar tizzalar barobar va tekkiz Qo’llar barobar hamda Orqaga burchalki aylanish tirsaklar tekkiz va ochiq, tizzalar barobar va tekkiz Qo’llar barobar hamda Orqaga kerishib aylanish tirsaklar tekkiz va ochiq, tizzalar barobar va tekkiz 8 49 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 2-jadval. Umumiy hamda maxsus jismoniy tayyorgarlik mashqlar tahlili T/ Nazorat guruhi Tajriba guruhi Mashqlar t P r x̅ σ V% x̅ σ V% Umumiy jismoniy mashq Moksimon yugurish 1 53,4 1,2 2.04 53,0 1.7 3.24 1.0 >0.05 6*12 Maxsus jismoniy mashq Halqada burchakdan, kuch 2 5.61 0.9 16.53 5.48 0.7 12.30 0.52 >0.05 bilan ko‘tarilish (soni) Gimnastikachilarni halqalarda bajariladigan tebranish elementlarnini o’zlashtirish hamda ularni qismlarga bo‘lib bosqichma bosqich konikmalar hosil qilish maqsadida ushbu test mashqlar olindi. Tadqiqot yakunida harakatlarning yaxshilanishi va sportchilar uskuna bilan ishlash jarayoni yanada mustahkamlashdi. Sportchilarning ushbu jarayonda mashqlar ketma-ketligi o’z samarasini berdi. (3-jadvalga qarang). 3-jadval tadqiqotdan keyingi natijalar T/ Nazorat guruhi Tajriba guruhi Mashqlar t P r x̅ σ V% x̅ σ V% Umumiy jismon