MEDICINAL PLANTS WITH ANTI-INFLAMMATORY PROPERTIES

Аннотация

This article provides if it n information about various types of plants that are e ic widely grown in Uzbekistan and have s la Ochiq ma’lumotlar: inflammatory properties, and their importance. n o https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal Key words: medicinal plants, anti- it a n inflammatory, pharmaceuticals, medicine, r Maxfiylik bayonoti e t Materialni istalgan vosita yoki formatda nusxalash va biologically active substances, vitamins, n qayta tarqatish hamda maqoladan toʻgʻri iqtibos keltirish elderflower, elderberry, ginger, rosemary, i L A S va litsenziyasini koʻrsatish sharti bilan istalgan maqsadda currant, antioxidant. R E foydalanish mumkin. V IN U 67 www.universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(2) O‘zbekistonda asrlar davomida xalq zamonda ham o’z ahamiyatini tabobatida qo‘llanib kelingan bir qancha keng yo’qotmagan va asrlar osha yetib keldi. tarqalgan dorivor o‘simliklar mavjud. Birinchi Prezidentimiz Islom Markaziy Osiyoning qo‘shni mintaqalari bilan Karimovning tashabbusi bilan “ Xalq taqqoslaganda, O‘zbekistonning tog‘laridagi tabobati akademiyasi”ning tashkil etilishi maydon birligiga nisbati bo‘yicha o‘simliklar O’zbekiston tarixida muhim voqea bo’ldi. soni bir necha barobar ko‘p.Mamlakatning boy Zero, qadimiy Turon tabobati dunyosida o‘simlik dunyosida olti mingdan ortiq turli xil tamal toshi qo’yganligi tarixiy o‘simliklar mavjud, ular orasida dorivor manbalardan ma’lum. Bu muqaddas o‘simliklar ham bor. Bunday o‘tlar ekologik zamin tuprog’idagi har bir siyohning toza bo‘lib oziq-ovqat, aromatik va yaprog’idan ildizigacha turli dardlarga farmatsevtika mahsulotlarini ishlab chiqarish shifo bo’lishi azaldan isbotlangan. uchun xomashyo sifatida ishlatiladi. Dorivor ichimliklar, malhamlar tabiiy Dorivor o‘simliklar odam va hayvon giyohlardan tayyorlanganligi bois organizmlariga ta’sir qiluvchi biologik faol alpqomat alpomishlar, suluv Barchinoylar moddalarni saqlovchi, tibbiyot maqsadida dunyoga kelib, yetti iqlimga dong’i foydalaniladigan o‘simliklar ketgan. Jahon tabobatining shayxurraisi hisoblanadi.Ularda turli biologik faol Abu Ali ibn Sino kabi allomalarning moddalar (BFM) to‘planadi: (alkaloidlar, vatani bu yurt.[2] glikozidlar, vitaminlar, achchiq moddalar, O‘zbekistonda dorivor oshlovchi moddalar, polisaxaridlar, o‘simliklarning 700 dan ortiq turi mavjud. flavonoidlar, efir moylari va b.).Odatda Shulardan tabiiy sharoitda o‘sadigan va dorivor o‘simliklarni quyidagi guruhlarga madaniylashtirilgan 120 ga yaqin bo‘linadi: Tinchlantiruvchi, uyqu keltiruvchi, o‘simlik turlaridan ilmiy va xalq og‘riq qoldiruvchi, yaralarni tuzatuvchi, qon tabobatida foydalaniladi. Hozirgi davrda to‘xtatuvchi, safro haydovchi, yumshatuvchi tibbiyotda qo‘llaniladigan dori- va boshqalar.Inson va hayvonlar organizmida darmonlarning qaryib 40-47% o‘simlik ro‘y beradigan turli kasalliklarni davolashda xomashyolaridan olinadi. O‘simliklar ishlatiladigan dori-darmonlar ichida murakkab tuzilishiga ega bo‘lgan jonli shifobaxsh o‘simliklardan tayyorlanayotgan tabiiy kimyoviy laboratoriya bo‘lib, oddiy dorilar muhim o‘rinda turadi.[1] noorganik moddalardan murakkab Tabobat insoniyat bilan bir davrda organik moddalar yoki birikmalarni paydo bo’la boshlagan. Insonlar o’z-o’ziga, yaratish qobiliyatiga ega. Dorivor bir-biriga yordam berishi oqibatida asta-sekin o‘simliklarning quritilgan o‘ti, kurtagi, tibbiy bilimlar vujudga kelib, asrar davomida ildizi, ildizpoyasi, tuganagi, piyozi, o’ziga xos yo’lini bosib o’tgan. Tibbiy bilimlar po‘stlog‘i, bargi, guli, g‘unchasi, mevasi rivojlanishi hozrgi davrga kelib o’ta (urug‘ii), danagi, sharbati, qiyomi, ixtisoslashib, mayda bo’limlarga bo’lindi. toshchoyi, efir moyi va boshqalardan Shunga qaramay, tabobat ilmi hozirgi doridarmon tarzida foydalaniladi.Dorivor o‘simliklarni 2 xil tasniflash qabul 68 UNIVERSAL international scientific journal www.universaljurnal.uz Universal International Scientific Journal 2024, 1(2) qilingan: 1) ta'sir qiluvchi moddalarning alkaloidga o‘xshash axillien va boshqa tarkibiga qarab alkaloidli, glikozidli, efir moddalari mavjud. moyli, vitaminli va boshqalar, 2) Bo‘ymodaron o‘ti yallig‘lanishga farmakologik ko‘rsatkichlariga qarab qarshi va bakteritsid ta’sirga ega. Ular tinchlantiruvchi, og‘riq qoldiruvchi, oshqozon-ichak traktining turli uxlatuvchi, yurak-tomir tizimiga ta'sir kasalliklari, oshqozon yarasi va gastrit qiluvchi, markaziy nerv sistemasini uchun damlama va qaynatma shaklida qo‘zg‘atuvchi, qon bosimini pasaytiruvchi va qo‘llaniladi. Bu oshqozon va ishtaha boshqalar.[3] ochuvchi choylarning tarkibiga kiradi. Quyida yallig’lanishga qarshi Bo‘ymodaronning qichitqio‘t o‘simligi xususiyatga ega bo’lgan dorivor o’simliklar bilan birga preparati ichki va tashqi qon bilan tanishamiz: ketishida qon to‘xtatuvchi va Bo‘ymodaron - Asteraceae oilasiga tinchlantiruvchi vosita sifatida mansub ko‘p yillik o‘simlik, ildizlari buyuriladi.[4] o‘rmalovchi, simsimon shaklda. Poyasi tik Gulxayri - Malvaceae oilasiga turuvchi,