О ПЕРСОНАЛЬНОМ ИНТЕРНЕТЕ И КОМПЬЮТЕРНЫХ ИГРАХ СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ ЗАВИСИМОСТЬ ХАРАКТЕРИСТИКИ.

Аннотация

Maqolada globallashuv davrida turli yoshdagi shaxslarning internetdan haddan ziyod ko‘p foydalanishi, turli internet o‘yinlari va ularning insonlar psixikasiga zararli ta’sirlari haqida so‘z yuritilgan. Kompyuter o‘yinlariga tobelik nafaqat bolalar yoki yoshlar balki yetuklik yoshidagi turli ijtimoiy kelib chiqishga ega bo‘lgan shaxslarda kuzatilmoqda. Internet va kompyuter o‘yinlariga tobelikni omillari bugungi kunda pedagoglar, psixologlar va shifokorlar tarafidan ko‘p izlanishlar bilan muammo sifatida o‘rganilayotgani mavzuning nechog‘lik global muammo ekanidan darak bermoqda. Kalit so‘zlar: shaxs, tobelik, psixika, ontogenez, virtual olam, extiyoj, internetga qaramlik. Biz yashab turgan yangi dunyoda texnalogiyalar va internet misli kòrilmagan sur'atlarda rivojlanib bormoqda.Bugungi davr shu darajada rivojlanib,taraqqiy etib bormoqdaki,inson aqli tafakkuriga tan bermasdan iloji yòq.Darhaqiqat, 21-asrni ham ilm-fan va texnalogiyalar rivojlangan asr desak mubolaĝa bòlmaydi.Internetning afzalliklari haqida hamma biladi, aksariyat odamlar undan nafaqat ma'lumot qidirish,balki virtual olamga haqiqatdan qochish uchun ham foydalanadilar. Kommunikatsiya vositalari ham shu darajada mukammal rivojlandiki, uzoq masofadagi yaqinlari bilan aloqa qilish osonlasha boshladi. Bundan tashqari kòpchilik insonlar uyidan chiqmagan holda ishlash imkoniyati, qidirib topaolmagan kitoblarini internet orqali topib olishi, yoki turli xil ya'ni qiziqarli òyinlar òynashi, eng yangi va eng Sara kinolarni kòrish, yangi xit musiqalardan bahramand bòlishi esa oddiy xol bòlib qoldi.Bunday imkoniyatlarni texnalogiya va kommunikatsiya vositalarining eng katta yutuĝi bòlmish ,,Internet " hadya etmoqda. Yangi texnalogiyalarning imkoniyatlari haqida habardor bòlgan odamlar òzlarini virtual olamga tashlashmoqda. Axborot sohasidagi globallashuv qanchalik yuqori chòqqisiga chiqganiga bugungi kunda millionlab yoshlarning internetdan foydalanishga òtganligi va òz kasbining ustalarini internet tarmoĝi orqali mablaĝ topayotganidan ham anglash mumkin. Inson òzini virtual olam deb atalgan chuqurlikka otar ekan uning psixologik ta'siri xavfli bòlishi mumkinligini unutishadilar.Bugungi kunda hayot muammolaridan qochib, boshqa dunyoga tushib ketishga imkon beradigan kòplab qurilmalar ham mavjud bòlib, yoshlar shu qurulmalarga tobe bòlib bormoqda. Tobelik birinchi navbatda ziddiyatli xatti- harakatlar,surunkali depression holatlar, real ijtimoiy munosabatlardan òzini Chetan olish va virtual olamni real olamdan ustun kòrish, jamiyatga moslashish,internetdan foydalanish qobiliyatining susayishiga , bolada nutq hosil bòlishini orqada qolishiga olib kelishi mumkin. Bugungi kunda internetdan foydalanish, òsmir shaxsda ,,òqish"va ,, òrganish" ga intilish òrniga ,,izlashni" afzal kòrishni yuzaga keltiradi. Internetga qaram shaxslarning asosiy muammolaridan biri- òzini òzi qabul qilish sohasidir. Qaram òsmirlar atrofdagilar bilan muloqot qilishda va òzlarini kòrsatishda qiyinchiliklarga duch kelishmoqda.Bunday payday yoshlarda òz ,, men" I va tanadagi ehtiyojlarini anglashda ham jiddiy muammolar kuzatiladi. Odamlarning hayotiga tòliq internetning kiritilishi oqibatlarini òragnish xali ham dolzarb mavzudir.Internet texnalogiyalari doirasini kengaytirish, yangi aloqalarni Andijon davlat pedagogika instituti universaljurnal.uz 647 “Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun. òrnatishning bir usulidir. Shu òrinda insonlarda bir savol tuĝilishi mumkin ,, nima uchun odamlar internetdan foydalanishadi?" va bu mavzu kòplab psixologik tadqiqotlarning mavzusiga aylandi. A. E Voyskunskiy inson internet orqali qondirishi mumkin bòlgan ehtiyojlarini uch asosiy turini ishlab chiqaradi. Ular: komunikativ, bilim va òyin ehtiyojlaridir [1].Komunikativ ehtiyoj elektron pochta orqali yozishmalar, formulary va boshqa narsalar orqali qondiriladi. Bilim ehtiyoji tarmoq matbuotini óqish, muayyan axborotni qidirish yoki mavjud yangiliklarni qidirish, shuningdek, masofaviy ta'lim shakllari va boshqalar bilan ta'minlanadi.Òyin ehtiyojlarini qondirish misol uchun kompyuter bilan yoki internet orqali yaqin xamrohlar bilan individual va guruh òyinlari bòlishi mumkin. Bugungi kundagi bolalar kompyuter óyinlari olami hamda ijtimoiy tarmoqlar kengayib borayotgan davrda òsib, ulĝaymoqda. Bu quvonarli holat, albatta.Biroq har narsaning me'yori bòlmoģi zarur va bolalar virtual olamning haqiqiy olam emasligini bilib borishlari shart.Ba'zan bolalar kattalar tomonidan nazoratsiz va ularning ruxsatsiz tarmoqqa tashrif buyurish imkoniga ega bòlib qoladilar.Bolalar va òsmirlar internet tarmoĝlarida sayr qilarkan, ularga umuman kirish mumkin bòlmagan saytlar chiqib qolishi mumkin. Tabiiyki, bunday axborotlar qiziquvchan bola va òsmirni òziga kòproq jalb qiladi.Biror harakatni amalga oshirishda bolalarga qanchalik ruxsat etilmasa, ularda shunchalik yuqo