KITAPXANALARDA KITAPQUMARLÍQ MÁDENIYATÍN RAWAJLANDÍRÍWDA INNOVACIYALÍQ METODLARDÍ QOLLAWDÍŃ ÁHMIYETI

Аннотация

The article talks about the importance of applying innovative methods in libraries. Key words: library, innovative activity, innovative potential of the library, innovative project. ВАЖНОСТЬ ПОДДЕРЖКИ ИННОВАЦИОННЫХ МЕТОДОВ В РАЗВИТИИ БИБЛИОТЕЧНОЙ КУЛЬТУРЫ В БИБЛИОТЕКАХ Аннотация. В статье говорится о важности применения инновационных методов в библиотеках. Ключевые слова: библиотека, инновационная деятельность, инновационный потенциал библиотеки, инновационный проект. Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń Oliy Májliske Múrájáátnamasında mámleketimizdiń zamanaǵoy rawajlanıwına erisiw maqsetinde innivacion rawajlanıw basqıshına kelgenligin aytıp ótedi: «Innovaciya-bul keleshek degeni. Biz ullı keleshegimizdi qurıwdı áyne innovaciyalıq ideyalar tiykarında baslawımız kerek. Innovacion rawajlanıw hám sanlı ekonomika joybarına ótiwimiz biykarǵa emes. Sebebi zaman tez pát penen rawajlanıp baratırǵan házirgi dáwirde kim jeńiske erisedi? Jańa piker jańa ideyaǵa, innovaciyaǵa tayanǵan mámleket jeńiske erisedi» [1]. Prezidentimiz sonday-aq, “Búgin hesh bir tarawda ilim jetiskenlikleri hám innovaciyalıq texnologiyalardı ámeliyatta qollamay turıp rawajlanıwǵa erisip bolmaydı. 7 20 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Bul bolsa keń hám zamanagóy bilimge iye kadrlardı tayarlaw, olardıń mamanlıǵın asırıw, shet el tájiriybelerdi ózlestiriw sıyaqlı aktual wazıypalardı aldımızǵa qoyıp atır”, sonday-aq, «Jáhán tariyxı sonnan dárek beredi, hár qanday jańa civilizatsiya, jańa Oyanıw dáwiri kitap hám kitapxanalardan baslanadı», degen pikirlerdi aytıp ótken edi [2]. Haqıyqattan da, Jańa Ózbekstan óz rawajlanıwın kitapxanalar iskerligin túpten jańalaw hám innovaciyalıq ideyalardı ámeliyatqa nátiyjeli qollanıwdan basladı. Bul tuwrı jol edi, sebebi, hámme ilimiy-izertlew islerdiń tiykarı kitapxanalarda alıp barıladı. Ilimiy-izertlew jumısları bolsa, mámlekettiń rawajlanıwına xızmet etedi. Zamanagóy jámiyette júz berip atırǵan prosessler kitapxana xızmetkerlerinen turaqlı túrde jańa ideyalar, jumıs túrleri, quralları hám metodların, basqarıw háreketlerin izlew, olardıń iskerligin analiz etiw, maqset hám wazıypaların anıqlaw zárúrligin payda etpekte. Innovaciyalardan turaqlı paydalanıw kitapxana xzmetkerleriniń eń quramalı kásiplik wazıypası bolıp tabıladı. Belgilengen wazıypalardı ámelge asırıwdıń innovaciyalıq jantasıwları kitapxana qánigelerinen iskerlikti shólkemlestiriw, basqarıw hám ámelge asırıwǵa járdem beretuǵın bilim, kónlikpe hám ilmiy tájriybelerge ıye bolıwdı talap etedi. Keyingi waqıtlarda «innovaciya», «innovacion nátiyje», «innovaciya jetiskenlikleri» sıyaqlı atamalar hám sózler keń isletilip atır. Innovaciya inglis tilinen «Innovations» sózinen alınǵan bolıp, kiritilgen jańalıq, oylap tabıw degen mánisti ańlatadı. Innovaciya ilimiy-texnika jetiskenlikleri hám aldıńǵı tájiriybelerge tiykarlanǵan texnika, texnologiya, basqarıw hám miynetti shólkemlestiriw sıyaqlı tarawlardaǵı jańalıqlar, sonıń menen birge, olardıń túrli tarawlar hám iskerlik sheńberinde qollanılıwın ańlatadı. Dúnya ádebiyatında «innovaciya» atamasına bir qansha táriypler berilgen: -potencial ilimiy-texnika rawajlanıwınıń anıq jańa ónimler hám texnologiyalarǵa baǵdarı; -oylap tabıw hám ideyalar ekonomikalıq mániske aylanatuǵın process; -bazarda jańa hám jetilisken sanaat processleri hám qurılmalar payda bolıwına alıp keletuǵın texnikalıq, islep shıǵarıw hám kommerciyalıq iljlardıń jıyındısı; -ideyalar hám oylap tabılıwlardı ámelde paydalanıw jolı menen joqarı ózgeshelikke iye bolǵan buyımlar, texnologiyalar jaratılıwın támiyinleytuǵın jámiyetshilik-texnikalıq - ekonomikalıq process; -isbilermenlikke baǵdarlanǵan islep shıǵarıw faktorlarınıń jańasha ilimiy- shólkemlestirilgen kombinaciyası; 7 21 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ bazarǵa jańa yamasa jetilisken ónim kirip keliwine, ámelde qollanatuǵın rawajlanǵan texnologiyalıq process jaratılıwına tiykar bolatuǵın innovaciyalıq iskerliginiń aqırǵı nátiyjesi. Kitapxanadaǵı innovaciyalar haqqında aytar ekenbiz, bular social-mádeniy túrdegi jańalıqlar ekenligin este tutıwımız kerek. Kitapxana-málimleme tarawı qánigeleri arasında innovaciyalardıń áhmiyeti haqqında túrlishe pikirler bar. Kitapxana innovaciyaları kitapxanalardıń ilimiy hám metodikalıq iskerligi sheńberinde "aldıńǵı kitapxana tájiriybesi"n tarqatıw quralı retinde kitapxana jumısın jetilistiriwdiń jańa metodların izlew iskerligi sıpatında túsiniledi. «Innovaciya» túsinigine bizińshe, búgingi kún ushın eń tuwrı keletuǵın máni tómendegishe: -Innovaciya -tolıq yamasa salıstırmalı jańalıqtıń sapa kórsetkishine iye bolǵan iskerlik, xızmet kórsetiwdiń engizilgen modeli; - úyrenilgen dástúrlerden sırtqa shıǵıw; -kásiplik iskerlikti tupten rawajlandırıw yamasa sıpat tárepinen jańa dárejege alıp shıǵıw; Kitapxanada bolıp atırǵan barlıq ózgerislerdi tiykarsız túrde "inn