PROFESSIONAL BILIMLENDIRIWDE DENE TÁRBIYASI SABAQLARIN HARAKTERISTIKALAW

Аннотация

Dene tárbiya boyınsha mámleket tálim standartı «Kadrlar tayarlaw milliy dástùri»niń 4-12-statyasına tiykarlanıp barlıq tálim mákemeleri oqıwshılarınıń salamatlıǵın saqlaw, fizikalıq kónlikpe hám tájriybelerin bekkemlew, usınıń menen bir waqıtta, olardı fizikalıq rawajlandırıwdan ibarat. Tayanish so`zler: Dene tárbiya boyınsha mámleket tálim standartı, dene tárbiya sabaqlarında juwapkerlikti seziniw. Abstact. The State Educational Standard for Physical Education, in accordance with Articles 4-12 of the National Personnel Training Program, aims to protect the health of students in all educational institutions, strengthen their physical skills and abilities, and simultaneously promote their physical development. Keywords: State Educational Standard for Physical Education, awareness of responsibility in physical education classes. Bilimlendiriw sistemasında akadeyalıq licey hám kásip-óner kolledjleri tiykarǵı buwın retinde zárúrli orın tutadı. Bul oqıw mákemelerinde dene tárbiyası, sport -sawallandırıw jumısların rawajlandırıw, tálim alıp atırǵan oqıwshı -jaslardıń sport túrlerine qızıǵıwshılıǵın asırıw, bilim, kónlikpe hám tájriybelerin bekkemlew dáwir talabına aylanıp barıp atır. Bul máselelerdiń tolıq orınlanıwın gózlep, dene tárbiya boyınsha mámleket tálim standartı orta arnawlı, kásip-óner tálimi sistemasındaǵı oqıwshılar iyelewi kerek bolǵan bilim, kónlikpe hám tájriybeler hám de oqıw júklemesine qoyılatuǵın tiykarǵı talaplardı belgilep beredi. Dene tárbiya boyınsha mámleket tálim standartı «Kadrlar tayarlaw milliy dástùri»niń 4- 12-statyasına tiykarlanıp barlıq tálim mákemeleri oqıwshılarınıń salamatlıǵın saqlaw, fizikalıq kónlikpe hám tájriybelerin bekkemlew, usınıń menen bir waqıtta, olardı fizikalıq rawajlandırıwdan ibarat. Dene tárbiyası boyınsha mámleket standartı standart bilimlendiriw kompleksi normaları hám talaplarına tiyisli hújjet esaplanadı. Bul hújjet waqtınsha joba tiykarında bolıp, tálim sistemasınıń reformasına qarap rawajlanıp baradı. Dene tárbiya boyınsha mámleket tálim standartı onıń funksiyaları hám sistemaları arqalı ańlatıladı. 1277 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 Dene tárbiyası boyınsha mámleket tálim standartınıń tiykarǵı funksiyaları tómendegilerden ibarat. - dene tárbiya tálimi bárshe múmkinshiligine say hám ǵalabalıq bolıwın támiyinlew; - orta arnawlı, kásip-óner bilimlendiriw sistemasındaǵı oqıw mákemelerinde dene tárbiya hám bilimlendiriw procesin social-mámleket jolı menen tártipke salıw; - orta arnawlı, kásip-óner bilimlendiriw sistemasınıń barlıq basqıshları hám baǵdarlarında dene tárbiya procesin baqlaw hám basqarıw; - dene tárbiya boyınsha bilimlendiriw sapasın asırıw sistemasındaǵı oqıw mákemelerinde dene tárbiyası hám bilimlendiriw quramına tómendegiler kiredi: - dene tárbiya sabaqları hám bilimlendiriwdiń tiykarǵı forması bolıp, onıń kólemi oqıw rejesinde háptesine 4 saat esabınan belgilenedi; - oqıw kún tártibindegi dene tárbiyası formalarına tómendegiler kiredi: shınıǵıwǵa shekem ótkeriletuǵın gimnastika, ulıwma bilim beriw sabaqlarında ótkeriletuǵın kewilli minutalar, úlken tánepistegi háreketli oyınlar, kewilashar oyınlar hám basqalar; - sabaqtan tıs payıtlarda fizikalıq shınıǵıwlar menen shuǵıllanıw, sport dógerekleri, fakultativlik sabaqlar; - ǵalabalıq sport hám sawallandırıw ilajları, bayramlar, sport túrleri boyınsha jarıslar, spartakiadalar, viktorinalar hám basqalar; - ǵárezsiz shınıǵıwlar: wazıypalardı orınlaw kórinisinde bólimlerdegi shınıǵıwlar, turizmler, oyınlar, kewilashar oyınlar hám basqalar. Akademiyalıq licey hám kásip-óner kolledjlerindegi dene tárbiyasınıń maqseti oqıwshılardıń densawlıǵın bekkemlew, olardı paydalı miynetke, watandı qorǵawǵa hám ǵárezsiz turmısqa tayarlawdan ibarat. Bul maqsetten kelip shıǵıp, onıń wazıypaları tómendegilerden ibarat: - dene tárbiya sabaqlarında juwapkerlikti seziniw, jámiyetshilik, ǵayratlı, tártipli, jámiyetlik jumıslarında aktiv qatnasatuǵın ideologiyalıq shınıqqan jáne social dúńyaǵa kózqarasqa iye bolǵan jaslardı tárbiyalaw; - óz keleshegindegi iskerligine, kásip-ónerge tiyisli fizikalıq tayarlıq kónlikpe hám tájriybelerin qáliplestiriw; - joqarı ıskerlikti támiyinlew, den sawlıqtı saqlaw haqqında turaqlı bilimlerge iye bolıw; - háreket iskerliginiń kólemin keńeytiw, fizikalıq hám psixikalıq qábiletlerdi qáliplestiriw; - ómir sùriw ushın kerekli miynet iskerligi hám watan qorǵaw xızmetine tayarlaw ; - dene hám psixikalıq birlesken háreket mádeniyatına, shıraylı dene dúzilisine, optimal fizikalıq rawajlanıwǵa hám bekkem densawlıqqa bolǵan mútajlikti qáliplestiriw; - salamat turmıs tárizin en jaydırıw, xalıq dástúrlerin, ruwxıy -bilimlendiriw qádiriyatların 1278 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 qáliplestiriw; háreket rejimin múmkin bolǵanınsha ǵárezsiz tuwrı shólkemlestiriw; - tańlanǵan sport túri boyınsha óz sheberligin úzliksiz jetilistiriw; - kùn tártibinde aktiv hárekette bolıw, dene tárbiya, sport hám turizmdi nızamlıqların biliw, kónlikpe hám tájriybeler