ATM, ISDN, xDSL TEXNOLOGIYALARI

Аннотация

В статье представлена подробная информация о технологиях ATM (асинхронный режим передачи), ISDN (цифровая сеть с интеграцией услуг) и xDSL (цифровая абонентская линия). Ключевые слова: ATM (асинхронный режим передачи), ISDN (цифровая сеть с интеграцией услуг), xDSL (цифровая абонентская линия) Annotation: This article provides detailed information about ATM (Asynchronous Transfer Mode), ISDN (Integrated Services Digital Network), and xDSL (Digital Subscriber Line) technologies. Keywords: ATM (Asynchronous Transfer Mode), ISDN (Integrated Services Digital Network), xDSL (Digital Subscriber Line). Kirish. Zamonaviy telekommunikatsiya texnologiyalari axborot almashinuvining tezligi va sifatini oshirishda muhim ahamiyatga ega. Ushbu maqolada ATM (Asynchronous Transfer Mode), ISDN (Integrated Services Digital Network) va xDSL (Digital Subscriber Line) texnologiyalari haqida batafsil ma'lumot beriladi. 1. ATM (Asynchronous Transfer Mode) ATM (Asinxron uzatish rejimi) – yuqori tezlikdagi ma’lumotlarni uzatish texnologiyasi bo‘lib, asosan tarmoq infrastrukturasi va keng polosali aloqa uchun ishlatiladi. ATM'ning asosiy xususiyatlari: Mikropaketli uzatish: ATM ma’lumotlarni 53 baytlik (5 bayt – sarlavha, 48 bayt – foydali yuk) qattiq o‘lchamdagi paketlar orqali uzatadi. Asinxron rejim: Ma’lumotlar kerakli bo‘lganda jo‘natiladi, bu esa tarmoqqa yuklamani optimallashtirishga yordam beradi. Qulaylik va moslashuvchanlik: Ovozni, videoni va ma’lumotlarni bir vaqtning o‘zida uzatish imkonini beradi. Yuqori tezlik: ATM texnologiyasi 155 Mbps dan 10 Gbps gacha bo‘lgan tezliklarni qo‘llab quvvatlaydi. ATM texnologiyasining qo‘llanilishi: Telekommunikatsiya provayderlari tomonidan yuqori tezlikdagi ma’lumot uzatish uchun. Katta korporativ tarmoqlarda ma’lumotlarni tezkor va ishonchli almashish uchun. IP, Frame Relay va boshqa tarmoq texnologiyalarini qo‘llab-quvvatlash uchun. 152 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 2. ISDN (Integrated Services Digital Network) ISDN (Integratsiyalashgan raqamli xizmatlar tarmog‘i) – raqamli telefon tarmog‘i orqali ovoz, video va ma’lumotlarni uzatish uchun mo‘ljallangan texnologiya. ISDN an’anaviy analog telefon liniyalaridan farqli ravishda yuqori sifat va tezlikni ta’minlaydi. ISDN'ning asosiy turlari: 1. BRI (Basic Rate Interface) – kichik biznes va uy foydalanuvchilari uchun mo‘ljallangan, 2 ta B-kanal (64 Kbps) va 1 ta D-kanal (16 Kbps) mavjud. 2. PRI (Primary Rate Interface) – yirik tashkilotlar uchun, 23 ta B-kanal (AQShda) yoki 30 ta B-kanal (Yevropada) va 1 ta D-kanaldan iborat. ISDN'ning afzalliklari: Ma’lumotlarni tezroq va ishonchli uzatish. Bir vaqtning o‘zida bir nechta xizmatlarni qo‘llab-quvvatlash (ovoz, video, internet). Odatdagi telefon liniyasiga qaraganda ancha yaxshi sifat. ISDN texnologiyasining qo‘llanilishi: Videoaloqa va telekonferensiyalar uchun. Internetga ulanishning dastlabki tezkor usullaridan biri sifatida. Telekommunikatsiya operatorlari tomonidan biznes va uy foydalanuvchilari uchun xizmat ko‘rsatishda. 3. xDSL (Digital Subscriber Line) texnologiyasi xDSL – telefon liniyalari orqali yuqori tezlikda ma’lumot uzatishga imkon beruvchi texnologiyalar oilasi. Eng mashhur xDSL turlari: 1. ADSL (Asymmetric DSL) – yuklab olish tezligi 8-24 Mbps, jo‘natish tezligi 1-3 Mbps. Ko‘p hollarda uy foydalanuvchilari uchun ishlatiladi. 2. VDSL (Very-high-bit-rate DSL) – yuklab olish tezligi 52-100 Mbps, jo‘natish tezligi 10- 50 Mbps. FTTN (Fiber to the Node) tarmoqlarida ishlatiladi. 3. SDSL (Symmetric DSL) – yuklab olish va jo‘natish tezligi bir xil bo‘lgan texnologiya. 4. HDSL (High-bit-rate DSL) – yuqori sifatli biznes aloqa uchun mo‘ljallangan. xDSL'ning afzalliklari: Mavjud mis simli telefon liniyalaridan foydalanish imkoniyati. Nisbatan yuqori tezlik va barqaror aloqa. 1. ATM (Asynchronous Transfer Mode) Texnologiyasi ATM – bu paketli kommutatsiya texnologiyasi bo‘lib, turli xil ma’lumotlarni (ovoz, video, fayllar) yuqori tezlikda uzatish uchun mo‘ljallangan. Bu texnologiya tarmoq orqali axborotni 53 baytlik paketlar shaklida jo‘natadi, bu esa ma’lumot uzatish jarayonini optimallashtirishga imkon beradi. ATM’ning asosiy tamoyillari 1. Asinxron uzatish – ATM tarmoqlari axborotni ma’lum vaqt oralig‘ida emas, balki talabga qarab jo‘natadi. 2. Mikropaket texnologiyasi – 53 baytlik hujayralarga bo‘lingan ma’lumotlar aniq va tezkor uzatiladi. 3. Yuqori tezlik – ATM 155 Mbps dan 10 Gbps gacha bo‘lgan tezliklarni qo‘llab- quvvatlaydi. 153 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo 4. Xizmat sifatining kafolatlanishi (QoS) – ATM real vaqtdagi ma’lumot uzatish uchun kafolatlangan sifatni ta’minlaydi. ATM'ning afzalliklari Ovoz, video va ma’lumotlarni bir tarmoq orqali uzatish imkoniyati. Yuqori tezlik va kam kechikish. Telekommunikatsiya va korporativ tarmoqlarda keng qo‘llanilishi. ATM texnologiyasining qo‘llanilishi Internet provayderlari tomonidan tezkor ma’lumot uzatish uchun. Telekom kompaniyalari tomonidan keng polosali