SURUNKALI BAKTERIAL RINOSINUSITNING KLINIK KECHISHINING O'ZIGA XOSLIGI

Аннотация

This article analyzes the peculiarities of the clinical course of chronic bacterial rhinosinusitis. The article presents a review of the literature on the pathogenesis, diagnosis, clinical manifestations and methods of treatment of the disease. Modern approaches to the treatment of chronic bacterial rhinosinusitis and their effectiveness have been discussed. Conclusions have been drawn on the specific clinical course of the disease and effective strategies for its management. 70 MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Keywords: chronic bacterial rhinosinusitis, clinical course, pathogenesis, diagnosis, treatment, antibiotic therapy, sinusitis Surunkali bakterial rinosinusit (SBRS) – burun bo'shlig'i va paranazal sinuslarning 12 haftadan ortiq davom etuvchi yallig'lanishi bo'lib, bakterial infeksiya bilan bog'liq bo'lgan holda rivojlanadi [1]. Bu patologiya butun dunyo bo'ylab keng tarqalgan bo'lib, O'zbekistonda ham otorinolaringologiya amaliyotida eng ko'p uchraydigan kasalliklardan biri hisoblanadi. Umuman olganda, aholi orasida rinosinusit tarqalishi 5-15% ni tashkil etadi, va ularning 2-5% surunkali shaklga o'tadi [2]. Surunkali bakterial rinosinusit nafaqat bemorning hayot sifatiga salbiy ta'sir ko'rsatadi, balki sezilarli ijtimoiy-iqtisodiy xarajatlar va sog'liqni saqlash resurslari sarfini ham keltirib chiqaradi. Bu kasallik meditsinaga murojaat qilish, antibiotiklar tayinlash va jarrohlik aralashuvlarning asosiy sabablaridan biri hisoblanadi [3]. Surunkali bakterial rinosinusitning klinik kechishi har xil bemorlarda turlicha namoyon bo'lishi mumkin, bu esa tashxis qo'yish va samarali davolash strategiyasini tanlashda muayyan qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. Shuningdek, kasallikning o'ziga xos klinik kechishiga bir qator omillar, jumladan, etnik va geografik xususiyatlar, yondosh kasalliklar, bakterial flora, immunologik holat va davolashga javobning o'ziga xosligi ta'sir ko'rsatadi [4]. Ushbu maqolaning maqsadi surunkali bakterial rinosinusitning klinik kechishining o'ziga xos xususiyatlarini adabiyotlar tahlili asosida o'rganish, shuningdek, kasallikning tashxisi va davolashga zamonaviy yondashuvlarni tahlil qilishdan iborat. Asosiy qism. Xalqaro adabiyotlarga ko'ra, surunkali bakterial rinosinusit tashxisi quyidagi mezonlarga asoslanadi: 12 hafta va undan ortiq davom etuvchi klinik alomatlar, burun yo'llarining endoskopik tekshiruvida patologik o'zgarishlar, va kompyuter tomografiyada paranazal sinuslar shilliq qavatining qalinlashuvi [5]. Surunkali bakterial rinosinusitning rivojlanishida Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae va Moraxella catarrhalis kabi mikroorganizmlar asosiy qo'zg'atuvchilar hisoblanadi [6]. Adabiyotlar tahlili shuni ko'rsatdiki, surunkali bakterial rinosinusitning klinik kechishi ko'p jihatdan patogen mikroorganizmlar, ularning virulentlik omillari va antibiotiklarga chidamliligi bilan bog'liq. Shuningdek, bemorlardagi allergik holatlar, immunitet tizimining buzilishlari, va anatomik anomaliyalar ham kasallikning og'irligiga va davolashga javobga ta'sir qiladi [7]. 71 MODELS AND METHODS IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Surunkali bakterial rinosinusitning klinik kechishining o'ziga xos xususiyatlarini o'rganish natijalari kasallikning bir necha asosiy klinik variantlarini ajratish imkonini beradi. Kasallikning eng keng tarqalgan klinik ko'rinishi burun bitishi va ajralmasi, bosh og'rig'i, hid bilishning pasayishi va yuz sohasidagi og'riq hisoblanadi. Shu bilan birga, bemorlarda umumiy zaiflik, tez charchash, uyqu buzilishi, fikrlash qobiliyati pasayishi kuzatilishi mumkin, bu esa hayot sifatining sezilarli darajada pasayishiga olib keladi [1]. Adabiyotlardagi ma'lumotlarga ko'ra, surunkali bakterial rinosinusitning klinik kechishiga qarab, uni bir necha subtiplarga ajratish mumkin. Bunday subtiplashtirish kasallikning o'ziga xos klinik va patofiziologik xususiyatlarini hisobga oladi. Masalan, surunkali bakterial rinosinusitning polipoz va polipsiz turlari ajratiladi, ular turli etiologik omillar va davolash strategiyalari bilan tavsiflanadi [5]. Surunkali bakterial rinosinusitning tashxislash jarayonida kompyuter tomografiyasi muhim o'rin tutadi. Kompyuter tomografiyasi paranazal sinuslar holatini, patologik o'zgarishlar darajasini va jarrohlik aralashuv uchun ko'rsatmalarni aniqlashga imkon beradi. Buning barobarida, SBRS tashxisida endoskopiya ham katta ahamiyatga ega bo'lib, burun bo'shlig'i va sinuslarning o'zgarishlarini to'g'ridan-to'g'ri vizualizatsiya qilish imkonini beradi [8]. Surunkali bakterial rinosinusitni davolashning asosini antibiotikoterapiya tashkil etadi. Adabiyotlarda keltirilgan ma'lumotlarga ko'ra, antibiotiklar tanlashda mahalliy bakterial flora va antibiotiklarga chidamlilik xususiyatlarini hisobga olish zarur. Keyingi yillarda antibiotiklarga chidamli mikroorganizmlar sonining ortib borishi jiddiy muammo bo'lib, davolash samaradorligini pasaytira