XIX-XXI ASR BOSHLARI FARGʻONA YOGʻOCH OʻYMAKORLIGINING BADIIY XUSUSIYATLARI

Аннотация

Ushbu maqolada XIX-XXI asr boshlarida Fargʻona yogʻoch oʻymakorligi san’ati o‘zining o‘ziga xos badiiy xususiyatlari bilan ajralib turadi. Ushbu davrda yogʻochdan yasalgan buyumlar, asosan, amaliy san’at va estetikaga asoslangan bo‘lib, ularning bezaklari Farg‘ona vodiysining milliy an'analari, folklori va madaniy qadriyatlari bilan chambarchas bog‘liqdir. Farg‘ona yog‘och oʻymakorligi, nafaqat diniy va maishiy buyumlarni, balki ijtimoiy va badiiy qiymatga ega san'at asarlarini ham yaratgan. Bu davrda ishlatilgan naqshlar va bezaklar an'anaviy sharqona uslublarga asoslanib, tabiiy shakllar, simmetriya, geometrik va organik elementlar bilan boyitilgan. Yogʻoch oʻymakorligining badiiy xususiyatlari, o‘sha davrning madaniy va ijtimoiy hayotini aks ettirish bilan birga, nafaqat Farg‘ona, balki butun O‘zbekistonning o‘ymakorlik san’atining rivojiga sezilarli ta'sir koʻrsatgan.shu haqda soz’ yuritilgan. Kalit soz'lar FargʻonaYogʻoch oʻymakorligi, Badiiy xususiyatlar, XIX-XXI asr, Madaniy an'analar, Sharqona bezak san'ati, Naqshlar, Simmetriya, Geometrik elementlar, Organik shakllar, Mebel bezaklari, Folklor, Amaliy san'at, Estetika ,Milliy qadriyatlar. Annotation: This article describes the art of Fergana woodcarving at the turn of the 19th-21st centuries, which is distinguished by its unique artistic features. During this period, wooden products were mainly based on applied art and aesthetics, and their decoration was closely related to the national traditions, folklore and cultural values of the Fergana Valley. Fergana woodcarving created not only religious and household items, but also works of art with social and artistic value. The patterns and decorations used during this period were based on traditional oriental styles and enriched with natural forms, symmetry, geometric and organic elements. The artistic features of woodcarving, while reflecting the cultural and social life of that time, had a significant impact on the development of the art of carving not only in Fergana, but also in all of Uzbekistan. This is discussed. Keywords 176 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference FerganaWoodcarving, Artistic features, 19th-21st centuries, Cultural traditions, Oriental decorative art, Patterns, Symmetry, Geometric elements, Organic shapes, Furniture decorations, Folklore, Applied arts, Aesthetics, National values. XIX-XXI asr boshlarida bu hududda yog‘och oʻymakorligi san’ati o‘zining yuksak badiiy xususiyatlari bilan e'tiborni tortgan. Ushbu davrda Fargʻona yog‘och oʻymakorligi, nafaqat amaliy buyumlar yaratish, balki milliy va diniy qadriyatlarni, ijtimoiy hayotni aks ettiruvchi estetik jihatlarga ega bo‘ldi. Yog‘ochdan yasalgan predmetlar, ayniqsa, mebel, eshiklar va bezakli buyumlar nafaqat o‘zining zamonaviy badiiy ifodalari, balki qadimiy madaniyat va folklor elementlarini ham o‘zida mujassamlashtirgan. Fargʻona yog‘och oʻymakorligining badiiy xususiyatlari, uning zamonaviy san'atga qo‘shgan hissasini ko‘rsatib, milliy o‘ymakorlik an’analari va sharqona bezak san’ati o‘rtasidagi bog‘liqlikni ochib beradi. Bu ishda XIX-XXI asr boshlaridagi Fargʻona yog‘och oʻymakorligining badiiy xususiyatlari, uslubi va uning madaniy ahamiyati tahlil qilinadi. ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA: Fargʻona yogʻoch oʻymakorligi sanʼatini o‘rganishda ko‘plab ilmiy va badiiy manbalar tahlil qilingan. Xususan, Sharq san’ati va Fargʻona o‘ymakorligi bo‘yicha yirik mutaxassislar, arxeologlar va sanʼatshunoslarning asarlari, shuningdek, o‘zbek xalq amaliy san’ati haqida yozilgan kitoblar va maqolalar tahlil qilingan. Fargʻona yogʻoch oʻymakorligining badiiy xususiyatlari haqida so‘z yuritgan adabiyotlar, asosan, an’anaviy o‘ymakorlik, naqshlar, simmetriya, geometrik va organik elementlarning o‘ziga xos ishlatilishi haqida ma'lumot beradi. Bundan tashqari, O‘zbekistonning umumiy amaliy san’at tarixi, xususan, yogʻoch oʻymakorligi sohasida olib borilgan ilmiy ishlar ham muhim o‘rin tutadi. O‘zbekistonning turli hududlaridagi o‘ymakorlikning farqlari va o‘xshashliklari haqida o‘tkazilgan tadqiqotlar Fargʻona vodiysidagi san’atning o‘ziga xosligini ochib beradi. Fargʻona yogʻoch oʻymakorligi bo‘yicha bir nechta maxsus ilmiy tadqiqotlar va dissertatsiyalar mavjud bo‘lib, ular hududning sanʼatiga oid yangi ma'lumotlar taqdim etgan. Shuningdek, xalq san’ati va yog‘och oʻymakorligining rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatgan ijtimoiy-siyosiy va madaniy omillar ham tahlil qilingan. Fargʻona vodiysida yog‘och oʻymakorligi tarixining shakllanishi va uning davrlar kesimida qanday o‘zgarishlarga uchragani haqida yozilgan asarlar, ularning san’at va madaniyatga qo‘shgan hissasi haqida qimmatli bilimlarni taqdim etadi. Metodologiya 177 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Mazkur tadqiqotda bir nechta ilmiy metodlar qo‘llaniladi. Birinchi navbatda, tahlil qilish metodi ishlatilgan bo‘lib, bu metod yordamida Fargʻona yogʻoch oʻymakorligining badiiy xususiyatlari va ularning