TAKOMILLASHMAGAN ZAMBURUG'LARNING UMUMIY TAVSIFI, ASOSIY VAKILLARI

Аннотация

This article provides information about the origin of primitive fungi, their importance in botany, as well as their main representatives and unique characteristics. Key words: Fungi, mycelium, deuteromycete, microcyclic, condiogron, asexual fruiting bodies, class Archaeomycetes, order Saccharomycetales, cleistothecium, perithecium, apothecium ascomycetes, loculoascomycetes and other ascomycetes fungi. Kirish. Tabiatda zamburug'larning jinsiy ko‘payishi yo'qolishining sabablari. Deyteromitset zamburug'larning yashash muhitlari, nojinsiy ko'payish a’zolari, nojinsiy meva tanachalari. Deyteromitsetlarning makrosiklik va mikrosiklik konidiyalashi. Deyteromitsetlarning konidiogen hujayralari: fialidalar va anneloforlar. Konidiyalar ontogenezi, ular hosil bo'lishining blastik va tallik usullari. Konidiyalar zanjirchasi hosil bo'lishining bazipetal va akropetal ketma-ketliklari. Konidiyalar konidiogen hujayradan ajralishining shizolitik va reksolitik usullari. Deyteromitsetlarning konidiyalaridan boshqa nojinsiy propagulalari.Deyteromitset zamburug'lar guruhining zamonaviy klassifikatsiyasi. Deyteromitsetlarning yashash tarzlari va muhitlari. Yirtqich deyteromitsetlar. Bo'g'imoyoqli hayvonlar bilan aloqada yashovchi deyteromitsetlarning guruhlari; nekrotrof va biotrof parazitlar, hasharotlarning endosimbiontlari. Mikangiylar. Zararli hasharotlarga qarshi biologik kurashda ishlatiladigan zamburug' turiari. Tibbiyot sohasida muhim bo'lgan deyteromitsetlar. Qishloq xo'jalik ekinlari uchun jiddiy xavf tug'diruvi fitopatogen 78 deyteromitset zamburug'lar. Aeromikologiya. Nojinsiy zamburug'larning taksonomik guruhlar asosidagi namoyandalari. Arxiaskomitsetlar sinfi, Saxaromitsetales tartibi, kleystotetsiyli, peritetsiyli, apotetsiyli askomitsetlar, lokuloaskomitsetlar va boshqa askomitset zamburug'larning hamda bazidiomitsetlarning anamorfalari . ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA (ЛИТЕРАТУРА И МЕТОДОЛОГИЯ / LITERATURE REVIEW) Bulami deyteromitsetlar (Deuteromycetes) yoki takomillashmagan zamburug‘lar (Fungi imperfecti) debatalishining sababi ular «takomillashgan», ya’ni jinsiy ko‘payishga ega bo‘lgan zamburug‘larga nisbatan ikkinchi (deutero- ikkinchi) darajali, yoki «takomillashmagan» (ya’ni jinsiy bosqichiga ega bo‘lmagan) ekanligiga urg‘u berish uchun ulami shunday nomlar bilan atashgan. Keyinroq bu zamburug'larni alohida Deuteromycota (yoki AnamorphicFungi) nomli filumga kiritilgan, ammo, ulaming kamroq sun’iy taksonomik sistemalari foydasiga bu sistemalamingbarchasidan voz kechishgan. Hozirgi davrda AQSHning birnecha informatsion markazlarining ma’lumotlar banklari kataloglarida nojinsiy zamburug4 turlari, norasmiy bo‘Isa ham,ulaming jinsiy jarayoni ma’lum bo‘lgan «qarindoshlari» bilanbirga joylashtirilmoqda. Xalqaro mikologiya institutitomonidan chop etilgan Dictionary of Fungi kitobining 8-nashrida askomitset va bazidiomitsetlaming jinsiy va nojinsiy bosqichlari oralaridagi korrelyatsiyalar ko‘rsatilishi ham muhim hisoblanadi (Hawksworth et al., 1995). Undan tashqari, anamorf bosqichlar va jinsiy bosqichlar oralaridagi aloqalar intemetda elektron ma’lumotlar banklari (AnaNet)da mavjud va ulardan bu mavzuda elektron ma’lumotlami olish uchun. Mycology Home Page saytidan foydalanish mumkin.Bir qator deyteromitset turlarning (masalan, askomitset bosqichi keyinchalik topilgan Aspergillus, Penicillium,Fusarium va ko‘p boshqa turkumlar turlarining) xaltachali, juda kam hollarda bazidial bosqichlari mavjudligi aniqlangan. Deyteromitsetlaming aksariyati filogenezda askomitsetlar (va faqat bir neehasi bazidiomitsetlar) bilan bog‘liqligi sababli, fitopatologlar va mikologlar zamburuglaming zamonaviy sistematikalarida bu guruhni doim Askomikota filumi bilan yonma-yon joylashtirishadi.Ayrim zamburug1 turlari jinsiy ko‘payishini butunlay yo‘qotganligini 1887-yilda hali Anton de Bari ta’kidlagan edi. Shu bilan birga, ko‘p boshqa zamburugiaming jinsiy jarayoni tasodifiy ravishda kuzatiladi, masalan, juda ko‘p fitopatogen turlarning jinsiy ko‘payishi yiliga bir marta - ulaming xo‘jayin o‘simliklari nobud bo‘lganidan keyin hosil bo‘ladi. Shusababdan jinsiy jarayonga ega bo‘lgan askomitset va bazidiomitset zamburuglaming ko‘p turlarini odatda biztabiatda faqat nojinsiy bosqichida uchratamiz. NATIJALAR VA MUHOKAMA (РЕЗУЛЬТАТЫ И ОБСУЖДЕНИЕ / RESULTS AND DISCUSSI Deyteromitset zamburug lam ing mitseliylari, ularning jinsiy jarayoni mavjud boigan qarindoshlariniki kabi, odatda yaxshi rivojlangan, septalangan (ko‘p hujayrali) va shoxlangan gifalardan iborat. Ular orasida nojinsiy kurtaklanib ko‘payuvchi deyteromitset drojjalar ham mavjud. Deyteromitsetlarning vegetativ belgilari (masalan, septa porasi tuzilishi) ularning askomitset va bazidiomitset qarindoshlariniki bilan bir xil. Undan tashqari, ba’zi konidial zamburuglar apressoriylar, gaustoriylar, konidiyalar va ular bilan bogiiq tuzilmalardir. Ularning belgilari filogenetik va taksonomik ahamiyatga ega. Bu zamburuglar bilan ishlashni qulaylashtirish uchun ularning konidiyalarini