VITAGEN TA’LIM ASOSIDA TALABALARNING AXBOROT- ANALITIK KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISH

Аннотация

This article analyzes the main directions and methods of developing students' information and analytical competencies on the basis of vitagen education. The purpose of the study is to study the role and significance of vitagen education in the formation of information and analytical competencies in the educational process. The article also discusses the importance of effective use of educational methods, the introduction of interactive approaches and technologies in the development of these competencies. Keywords: Vitagen education, technology, information, competence, student, method. РАЗВИТИЕ ИНФОРМАЦИОННО-АНАЛИТИЧЕСКИХ КОМПЕТЕНЦИЙ СТУДЕНТОВ НА ОСНОВЕ ВИТАГЕННОГО ОБРАЗОВАНИЯ Аннотация. В статье анализируются основные направления и методы развития информационно-аналитических компетенций студентов на основе витагенного образования. Целью исследования является изучение роли и значения витагенного образования в формировании информационно-аналитических компетенций в образовательном процессе. В статье также обсуждается важность эффективного использования образовательных методов, интерактивных подходов и внедрения технологий в развитии этих компетенций. Ключевые слова: Витаген-образование, технология, информация, компетентность, студент, метод. 866 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 Zamonaviy ta’limda axborot-analitik kompetensiyalar ya’ni axborotni to‘plash, tahlil qilish va amaliyotda qo‘llash qobiliyatlari, talabalarni mustaqil fikrlashga va zamonaviy ilmiy- texnologik taraqqiyotga moslashishga tayyorlashda katta ahamiyatga ega. Axborotlar asrida, o‘quvchilarning axborot va ma’lumotlarni tahlil qilish, baholash va amaliy masalalarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish ta’lim tizimining eng muhim vazifalaridan biridir. Bu jarayonda vitagen (integratsiyalangan) ta’lim tizimi asosida talabalar kompetensiyalarini rivojlantirish yangi metodlar va yondashuvlarni joriy qilishga imkon yaratadi. Axborot-analitik kompetensiyalarni rivojlantirishda ko‘plab ilmiy tadqiqotlar va adabiyotlar mavjud. Birinchi navbatda, talabalarning axborotlarni yig‘ish, tahlil qilish va sintez qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishda integratsiyalangan ta’limning samaradorligi tasdiqlangan. Masalan, O‘zbekistonning ta’lim tizimida informatika va texnologiyalarni o‘rgatish metodlari, shuningdek, pedagogik yondashuvlarning integratsiyalashuvi o‘quvchilarda axborotni tahlil qilish va ishlab chiqish bo‘yicha ko‘nikmalarni shakllantiradi.Shuningdek, vitagen ta’limi orqali talabalarni faollashtirish va ularning ijodiy fikrlashlarini rivojlantirishga alohida e'tibor qaratilgan. Tadqiqotchilar, integratsiyalashgan ta'limni o‘rganishda, talabalarga turli fanlar o‘rtasidagi bog‘lanishni ko‘rsatish orqali ularning umumiy dunyoqarashini kengaytirish va axborotni tahlil qilishdagi qobiliyatlarini oshirishga yordam berishini ta’kidlaydilar. “Vitagen” atamasi lotincha “vita” (hayot) va “genesis” (paydo bo‘lish, rivojlanish) so‘zlaridan olingan bo‘lib, “hayotiy tajriba asosida ta’lim olish” degan ma’noni anglatadi. Ushbu texnologiyaning asoschisi A.S.Belkin hisoblanadi. Ushbu texnologiya XX asrning 90-yillarida shakillana boshlagan. Hozirgi kunda vitagen ta’limdan foydalinish bo’yicha turli hil yo’nalishlarda olimlar tadqiqot ishini olib bormoqda. Jumladan, mustaqil izlanuvchi F. Norbo‘taev ilimiy ishlarida “ta’limning samarali texnologiyasi sifatida vitagen ta’limdan foydalanishning ustuvorlik xususiyatlari to‘g‘risida so‘z boradi. Vitagen ta’lim talabalarning hayotiy tajribasidan foydalanish orqali ta’lim-tarbiya jarayonini takomillashtirish bilan birga ularda amaliy tajribaga asoslangan bilimlarni hosil qilishdir. Oliy ta’lim muassasalari talabalari ulg‘aygan va hayotiy tajribaga ega mustaqil fikrga ega o‘quvchilar bo‘lganligi bois, texnologiyaning talabalar jamoasi bilan birgalikda qo‘llash imkoniyatlari kengroq yo‘nalishlarni o‘z ichiga qamrab oladi” deb ta’kidlab o’tadi.[4] Shuningdek, tadqiqotchi M.K. Pirniyazova “Vitagen tajriba asosida talabalarda tadbirkorlik kompensiyalarini rivojlantirishga yo’naltirilgan ilmiy-pedagogik faoliyatda respondent-talabalarning ular tomonidan tadbirkorlik faoliyatini samarali olib borilishiga imkon beradigan individual xususiyatlar – pul mablag’lari bilan oqilona muomala qilish hamda tavakkal qila olish malakalariga egaliklarini aniqlashga alohida e’tibor qaratildi” degan fikrlarni ilgari 867 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 suradi.[7] Bizning ilmiy tadqiqot ishimizda axborot-analitik kompetensiyalarni rivojlantirishning samarali usullarini aniqlash uchun vitagen ta'limining turli metodlari o‘rganiladi. Shuningdek, ta'limda informatika, matematik modellar, onlayn resurslar va simulyatsiyalar kabi texnologiyalardan qanday foydalanish mumkinligi o‘rganiladi.Vitagen ta'limi integratsiyalashgan va interaktiv ta'limni o‘z ichiga olgan yondashuv bo‘lib, u talabalarni bir vaqtning o‘zida bir nechta fanlarni o‘rganishga jalb etadi. Bu yondashuv orqali talabalar nafaqat ind