HAMSHIRALIK – INSONPARVARLIK KASBI

Аннотация

The article discusses the Nursing profession, its relevance and importance today. Key words and phrases: Higher nurse, sanitation, medicine, patient, healthcare. СЕСТРИНСКОЕ ДЕЛО — ГУМАНИТАРНАЯ ПРОФЕССИЯ Аннотация. В статье рассматривается профессия медсестры, ее актуальность и значение в наши дни. Ключевые слова и фразы: Старшая медсестра, санитария, медицина, пациент, здравоохранение. Hamshiralik – tibbiyot sohasidagi eng muhim va insonparvarlikka asoslangan kasblardan biridir. Hamshiralar bemorlarni parvarish qilish, ularga tibbiy yordam ko‘rsatish va shifokorlarning ko‘rsatmalarini bajarish orqali inson hayotini saqlashga katta hissa qo‘shadi. Ular nafaqat jismoniy yordam, balki ruhiy qo‘llab-quvvatlash bilan ham bemorlarning sog‘ayish jarayonida muhim rol o‘ynaydi. Bugungi kunda tibbiyot sohasi jadal rivojlanmoqda va hamshiralik kasbi ham yangi bosqichga chiqmoqda. Ilgari hamshiralik yordamchi kasb sifatida ko‘rilgan bo‘lsa, hozirda u mustaqil tibbiy yo‘nalish sifatida shakllanib bormoqda. Zamonaviy hamshiralar nafaqat bemorlarni parvarish qiladi, balki diagnostika, profilaktika va ilmiy izlanishlar bilan ham shug‘ullanadi. Hozirgi kunda dunyo bo‘ylab tibbiyot muassasalarida malakali hamshiralar yetishmovchiligi kuzatilmoqda. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, 2030-yilga borib, dunyoda kamida 6 million hamshira yetishmaydi. Bu esa ushbu kasb egalariga talabning ortishiga olib kelmoqda. 5 99 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Hozirda ko‘plab universitetlarda hamshiralik bo‘yicha bakalavriat, magistratura va doktorantura dasturlari mavjud. Ba’zi mamlakatlarda hamshiralar hatto shifokor yordamchisi (Nurse Practitioner) sifatida ishlash huquqiga ega bo‘lishmoqda. Nega aynan hamshiralik kasbini tanlash ma’qul? Zamonaviy dunyoda hamshiralik kasbini tanlash quyidagi afzalliklarga ega: Tibbiyot sohasida doimiy talab mavjud. Ish bilan ta’minlanishning yuqori darajasi. Hamshiralik insonparvarlik kasbi bo‘lib, bemorlarga yordam berish hissini taqdim etadi. Ijtimoiy hurmati baland. Kasbiy rivojlanish va ilmiy izlanishlar olib borish imkoniyati mavjud. Yaxshi maosh va barqaror ish o‘rni. Smenali ish grafigi tufayli moslashuvchanlik. Chet elda ishlash va xalqaro sertifikat olish imkoniyati. Hamshiralar uchun xalqaro ish bozorida talab yuqori. AQSh, Kanada, Germaniya, Skandinaviya davlatlari va Yaqin Sharq mamlakatlari malakali hamshiralarni ishga jalb qilmoqda. Chet elda ishlash uchun maxsus sertifikatlar va ingliz tilini bilish talab etiladi. Hamshiralik kasbining dolzarbligi quyidagilarga bog‘liq: Demografik o‘zgarishlar – aholining qarishi va surunkali kasalliklarning ko‘payishi. Tibbiyotning rivojlanishi – yangi texnologiyalar va dori vositalaridan foydalanish zarurati. Sog‘liqni saqlash tizimining kengayishi – kasalxonalar, xususiy klinikalar va mobil tibbiy xizmatlarning o‘sishi. Hozirgi vaqtda hamshiralarga qo‘yilayotgan talablar ancha yuqori. Ular quyidagi ko‘nikmalarga ega bo‘lishi kerak: 1.Tibbiy bilim va tajriba – bemor parvarishi, tibbiy protseduralarni bajarish, dori- darmonlarni qo‘llash. 2.Texnologik savodxonlik – zamonaviy tibbiy uskunalar va axborot tizimlari bilan ishlash. 3.Psixologik tayyorgarlik – bemor va ularning yaqinlari bilan ishlash, stressga chidamlilik. 4.Tashabbuskorlik va mustaqillik – ba’zi mamlakatlarda hamshiralar mustaqil tashxis qo‘yish va muolaja buyurish huquqiga ega. 5.Xorijiy tillarni bilish – xalqaro hamkorlik va chet elda ishlash imkoniyatlari uchun muhim. Bugungi kunda hamshiralar turli yo‘nalishlarda ixtisoslashmoqda: 6 00 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ • Anesteziologiya hamshirasi – jarrohlik amaliyotlarida ishtirok etadi. • Onkologiya hamshirasi – saraton kasalligiga chalingan bemorlarni parvarish qiladi. • Pediatriya hamshirasi – bolalar bilan ishlaydi. • Reanimatologiya va shoshilinch tibbiy yordam hamshirasi – intensiv terapiyada xizmat ko‘rsatadi. Hamshiralikning ilk rivojlanish bosqichlari Dastlab, hamshiralar shifokorlarning yordamchilari sifatida ko‘rilgan va ularning vazifalari faqat bemorlarga xizmat ko‘rsatish bilan cheklangan edi. Qadimgi Misr, Hindiston va Yunonistonda ayollar bemorlarni parvarish qilish bilan shug‘ullangan. Rim imperiyasida esa ilk tibbiy muassasalar paydo bo‘lib, hamshiralikning rivojlanishiga turtki bo‘ldi. O‘rta asrlarda Yevropadagi monastirlarda rohiba-ayollar bemorlarga yordam ko‘rsatgan. Shu davrda hamshiralik asosan insonparvarlik va diniy tashkilotlar bilan bog‘liq edi. Biroq ilm-fan rivojlanishi bilan hamshiralik ham tibbiyotning ajralmas qismiga aylanib bordi. Zamonaviy hamshiralik tizimining shakllanishida Florens Naytingeyl (1820-1910) katta rol o‘ynagan. Qrim urushi (1853-1856) davrida u jarohatlangan askarlarga yordam berib, hamshiralikni ilmiy asosda rivojlantirish zarurligini isbotladi. Uning asosiy xiz