KAR VA ZAIF ESHITUVCHI TALABALARNI O‘QITISHDA ZAMONAVIY AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH

Аннотация

Theuse of modern technologies inthe classroom for deaf andhard ofhearing students helps to navigate the information flows of the surrounding world. Creates the opportunity to exchange information using modern technical means. Strengthens positive motivation for learning, activates thecognitiveactivity ofstudents. Keywords: Hearing, computer technology, special education, visual functions, polysensory system, multimedia, PowerPoint program, deaf and hard of hearing children, modern technology, social adaptation. Hozirgi vaqtda kompyuter texnologiyalari ta’lim va tarbiya jarayonida faol qo’llanila boshlandi. Bolaning yoshiga va foydalaniladigan dasturlarga qarab, kompyuter o’yinda raqib rolini o’ynashi, ertakchi, o’qituvchi yoki tekshiruvchi bo’lishi mumkin. Bolalarning turli xil aqliy funksiyalarini rivojlantirishga qaratilgan turli xil kompyuter vositalari mavjud, masalan, vizual va eshitish idroki, diqqat, xotira, og’zaki va mantiqiy fikrlash va boshqalar. Eshitish qobiliyatini rivojlantirish darslarida informatsion-kompyuter texnologiyalaridan foydalanish bolalarga dunyoning axborot oqimlariga yo’naltirilgan bo’lishiga yordam beradi. Zamonaviy texnik vositalar yordamida ma’lumot almashish qobiliyatini rivojlantiradi. Ta’lim berishning ijobiy 353 motivatsiyasini oshiradi, o’quvchilarning bilim faolligini faollashtiradi. Eshitmaydigan o’quvchilar uchun mzamonaviy texnologiyalarabda o’qitish jarayonida bolaning bilim doirasini maqsadga muvofiq ravishda shakllantirish va rag’batlantirish muhim ahamiyatga ega. Kar bolalardagi o’quv jarayonining o’ziga xosligi umumiy va nutqni rivojlantirishning o’ziga xos Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 6,issue2,Mart 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. xususiyatlari bilan bog’liq. Unga qiziqish va o’rganish qobiliyatini rivojlantirish, fikrlash, xotira va tasavvurni, diqqat va kuzatishni rivojlantirish kiradi. Eshitish qobiliyatini rivojlantirish darslarida zamonaviy texnologiyalardan foydalanish bolalarda quyidagi sifatlarni shakllantirishga yordam beradi:  atrofdagi dunyoning axborot oqimlaridaharakat qilish,  ma’lumotbilan ishlashning amaliy usullarini o’zlashtirish,  zamonaviy texnik vositalardan foydalangan holda ma’lumot almashish imkonini beradigan ko’nikmalarni rivojlantirish. – ta’lim uchun ijobiy turtki berib, o’quvchilarning bilim faolligini faollashtiradi. Eshitmaydigan bolaning tafakkuri sekinroq rivojlanadi, ammo har qanday yoshda ham aqli butunligicha qoladi. Bu shuni anglatadiki, kar bolalarning potentsial imkoniyatlari eshitish qobiliyati bilan bir xil. Ushbu imkoniyatlarni amalga oshirish nafaqat eshitish va nutqni rivojlantirishga, balki umuman barcha bilish faoliyatini shakllantirishga, bilim, ko’nikma va malakalar bilan qurollantirishga qaratilgan maxsus tashkil etilgan o’quv jarayonida erishiladi. Eshitish qobiliyatini rivojlantirish darslarida eshitish qobiliyatining buzilishi bilan nafaqat nutq, balki o’quvchilarning umumiy bilish faoliyati g’ayritabiiy ravishda rivojlanib borishini hisobga olish kerak, bu mantiqiy operatsiyalarning kam rivojlanganligi, aks ettirish va umumlashtirish buzilishlarida namoyon bo’ladi. Bu esa mavhumlik ko’rinishidagi ayni haqiqatdir. Shuni hisobga olish kerakki, kar bolalar nutqni va shunga mos ravishda u bilan bog’liq mavhum tushunchalarni idrok etishda qiynaladilar. Bundan tashqari, yangi materialni idrok etishda, bunday bolalar assimilyatsiya qilishda har qanday qiyinchiliklar mavjud bo’lganda, darslarga qiziqishni yo’qotadi, passiv bo’libqoladi. Zamonaviy texnologiyalar jalb qilingan o’quv fanlariga qiziqish va ijobiy munosabat bolalarning motivatsiyasini oshirishga va o’qituvchi uchun muhim bo’lgan natijalarga erishishga yordam beradi. Shuning uchun biz ta’lim va tarbiya tizimida tobora ko’proq axborot texnologiyalarini, ayniqsa kar va zaif eshituvchi bolalarni o’qitish uchun joriy qila boshlashimiz kerak. Ko’p ota- onalar buni zararli deb aytishmoqda. Ammo bolalar kompyuter bilan nisbatan erta tanishishsa, kompyuter texnologiyalaridan darsda va o’quv ishlarida foydalanish ularning rivojlanishiga yordam beradi. Amaliyot shuni ko’rsatdiki, bolalarning darslarga bo’lgan qiziqishi sezilarli darajada oshadi, bilim qobiliyatlari darajasi oshadi. Agar eshitish qobiliyatini rivojlantirish darslarida kompyuter dasturlarini ishlab chiqadigan multimedia taqdimotlaridan foydalanilsa, u holda ushbu darslarning samaradorligi oshadi. Eshitish qobiliyatini rivojlantirish mashg’ulotlarda ba’zida hodisalarni so’z bilan izohlash qiyin kechadi va kompyuter noyob multimediya bo’lib, uning multimedia imkoniyatlari tufayli bolalarga atrofdagi dunyoni idrok etish va o’quvchilarning intellektual idroki rivojlanadi. Bundan tashqari, ovoz balandligini o’zgartirishni osonlashtiradigan, xususan audio materiallarning o’ziga xos chastotalarini yangilaydigan yangi axborot t