ERKIN FIKRLASH VA KAMOL TOPISHDA KONSTITUTSIYANING ROLI

Аннотация

This article analyzes the section of the newly adopted Constitution of the Republic of Uzbekistan entitled "fundamental rights, freedoms and duties of man and citizen". Some norms of human rights and moral relations related to personal rights and freedoms at the global level are cited. Keywords:Human dignity, personal rights, happiness, perfection, Fazilshahar, justice Dunyo miqyosida globallashuv jarayonlari toboro murakkablashayotgan vaqtda yurtimizda olib borilayotgan islohatlarning tub maqsadi shunday tahlikali vaziyatga duch kelmaslik uchun qilinayotgan harakatdir. Bugungi kunda O‘zbekistonda “Inson qadri oliy haqiqatdir” degan ezgu g‘oyani amalga oshirish maqsadida har bir sohada ko‘plab islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu islohotlarga hamohang tarzda mamlakatimiz Bosh qomusi hisoblangan Konstitutsiyamiz ham 2023 yil 30 aprel kuni o‘tkazilgan umumxalq referendumida yangi tahrirda qabul qilindi. Yangi tahrirda qabul qilingan Konstitutsiya xalqimizning Yangi O‘zbekistonni barpo etish bo‘yicha orzu-umidlariva intilishlari o‘z aksinitopganini ifoda etadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoev tomonidan 2023 yil 16-noyabrda imzolangan “O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi kuni bayramiga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish to‘g‘risida”gi farmoyishda “Yangi tahrirdagi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi davlatchilik, ijtimoiy-siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va sud-huquq sohalarini bundan keyin ham barqaror rivojlantirish uchun mustahkam zamin yaratdi”, degan haqqoniy e’tirof alohidata’kidlandi. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining g’oyasi, maqsadi va amali- har bir moddasi inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi, asrlar mobaynida shakllangan demokratik qadriyatlar, milliy davlatchilik, shuningdek, bir necha ming yillardan buyon avloddan avlodga meros bo’lib 100 kelayotgan inson qadrining oliy maqsadini ro’yobga chiqarish maqsadida xalq bilan bamaslahat siyosat olib borish an’analarini o’zidato’lamujassamlashtirgan. Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 6,issue2,Mart 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. Yangilangan Konstitutsiyaning muqaddimasida Oʼzbekistonning yagona xalqi:inson huquq va erkinliklariga, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga, davlat suvereniteti prinsiplariga sodiqligimizni tantanali ravishda eʼlon qilib,demokratiya, erkinlik va tenglik, ijtimoiy adolat va birdamlik gʼoyalariga sadoqatimizni namoyon qilib, inson, uning hayoti, erkinligi, shaʼni va qadr-qimmati oliy qadriyat hisoblanadigan insonparvar demokratik davlatni, ochiq va adolatli jamiyatni barpo etish borasida hozirgi va kelajak avlodlar oldidagi yuksak masʼuliyatimizni anglagan holda, davlatchiligimiz rivojining uch ming yildan ziyod tarixiy tajribasiga, shuningdek jahon sivilizatsiyasiga beqiyos hissa qoʼshgan buyuk ajdodlarimizning ilmiy, madaniy va maʼnaviy merosiga tayanib, mamlakatimizning bebaho tabiiy boyliklarini koʼpaytirishga hamda hozirgi va kelajak avlodlar uchun asrab-avaylashga hamda atrof-muhit musaffoligini saqlashga astoydil ahd qilib, xalqaro huquqning umumeʼtirof etilgan prinsip va normalariga asoslangan holda, Oʼzbekistonning jahon hamjamiyati, eng avvalo, qoʼshni davlatlarbilan doʼstona munosabatlarini hamkorlik, oʼzaro qoʼllab-quvvatlash,tinchlik va totuvlik asosida mustahkamlash hamda rivojlantirishga intilib,fuqarolarning munosib hayot kechirishini, millatlararo va konfessiyalararo totuvlikni, koʼp millatli jonajon Oʼzbekistonimizning farovonligini va gullab-yashnashini taʼminlashni maqsad qilgan holda har bir moddaning qabul qilinishida aholi vakillar mas’ulyat bilan ishtirok etishlari kerak ekanligini tushuntirish ishlarni yanada jadallashtirishkerak ekanligini aytib o’tmoqchimiz. Yangi tahrirdagi Konstitutsiya 19-moddasida “O‘zbekiston Respublikasida insonning huquq va erkinliklari xalqaro huquqning umume’tirof etilgan normalariga binoan hamda ushbu Konstitutsiyaga muvofiq e’tirof etiladi va kafolatlanadi. Inson huquq va erkinliklari har kimga tug‘ilganidan boshlab tegishli bo‘ladi” degan norma belgilab qo‘yilgan. Bu norma timsolida O‘zbekiston Respublikasida jahon miqyosida umume’tirof etilgan shaxsiy huquq va erkinliklar alohidahimoya qilinadi. Shundan kelib chiqib, keyingi yillarda mamlakatimizda Yangi O‘zbekiston – inson sha’ni va qadr-qimmati, huquq va erkinliklari, qonuniy manfaatlari oliy qadriyat hisoblangan davlat bo‘lishi, xalq davlat organlariga emas, davlat organlari xalqqa xizmat qilishi, “odamlar tashvishi bilan yashash”, xalqimizning qonuniy talab-istaklari va xohish-irodasini ro‘yobga chiqarish davlat organlari faoliyatini baholashning eng muhim mezoniga aylanishi, barcha muhim qarorlar aholi ishtirokida, fuqarolik jamiyati institutlari bilan maslahatlashuv asosida qabul qilinishi kabi prinsip va g‘oyalarni hayotga tatbiq etishga qaratilgan tizimli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Konstituts