TA’LIM TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH MASALASI

Аннотация

Ta’lim tizimini rivojlantirish masalasi, har bir jamiyatning ilg’or va barqaror taraqqiyotining asosi sifatida katta ahamiyatga ega. Maqolada ta’lim sohasida amalga oshiriladigan islohotlar, pedagogik yondashuvlarning yangilanishi, ta’limning sifatini oshirish va o’quvchilarning ehtiyojlariga moslashtirilgan tizimlarni yaratish mexanizmlari bilan atroflicha o’rganilgan. Ta’lim tizimini modernizatsiya qilish uchun zarur bo’lgan infratuzilma, raqamli texnologiyalarni joriy etish, o’quv dasturlarining yangilanishi va pedagog kadrlarning malakasini oshirishkabi masalalar tahlil qilinadi. Kalitso’zlar:resurs, samara, inkliyuziv, davlat, jamiyat. Ta’lim tizimini takomillashtirish va rivojlantirish borasidagi harakatlar olib borilishi nafaqat Respublikaga balki bizga, jamiyatning faol barcha a’zolariga ham chambarchas va uzviy ravishda bog’liqdir. Davlat rahbarining “Maktab ta’limini rivojlantirish umumxalq harakatiga aylanishi zarur” kabi fikrlari yuqoridagi mulohazagayetarlicha tasdiq ekanligi barchamizga yaqqol namoyon bo’lmoqda. Shuningdek, bu harakatni uzluksiz ta`limga tatbiq etish ham samarali usullardan biridir. Nega aynan bugun biz bu mavzuni olib chiqayapmiz? O`zbekistonda ta`lim sifatiga tasir etuvchi nima bor? Huddi u bizning barmog`imizga kirib qolgan zirapcha misoli, ko`ra olmaymizu lekin bizga azobberadi. Ta`lim tizimining barcha bo`g`iniga yangicha ruh olib kirish kerakligi bundan oldin ham takrorlangan, eng achinarlisi ham shu faqat aytilgan, yozilgan, gapirilgan va esdan chiqarilgan. Hozirgi qilayotgan harakatlarimiz esa ilgargi yo`l qo`yilgan xatolarimizni tuzatishga imkon berishi mumkin. Hozirgi kunda O`zbekistonda mavjud uzluksiz ta`lim tizmi, xalqaro miqyosida tan olingan, jahon tajribasi asosida shakllangan. Maktabgacha ta`lim tizimi qayta qurildi, xalq ta`limi va oliy ta`limdagi islohatlar fuqarolarimizni ilm-fanga bo`lgan munosabatining ancha o`zgartirdi. Ayni mana shu jarayonda to`xtab qolish yoki eski xatolarni qaytarishga haqqimiz yo`q, deb o’ylayman. Oliy ta`limga qamrov shu darjada ko`paydiki, aholining katta qismi yetarli darajada ma’lum sohalardan diplomlarga ega bo’ldi. Endi faqat bilim va intellectual potensiali borlargina saralanadi. Yuqorida ta’kidlaganimdek, bizda mavjud uzluksiz ta`lim tizimi xalqaro standartlarga mos, lekin tizimni ichida esa ancha og`riqli nuqtalarimiz, muammolarimiz bor. Bizningo’ylashimizcha sifatli ta’limuchun asosan 3tajihatga e’tibor qaratishimizlozim: -olgan materiallardan imkon qadar mustaqilfoydalanish, o`rganish; -munozaralar vaamaliy mashg’ulotlaruchun sinfdaguruhlar tashkilqilish. Bu yerdao`qituvchilarning o`rni asosiy qilibbelgilash kerak bo’ladi. 27 -sinfyoki guruhdagi munozaralaringizdan olingan barcha ma’lumotlar bilan o’z bilim, ko’nikma va malakalarini oshirish. Вunga qo`shimcha qilib ta`lim sifatini oddiyroq qilib ikki bosqichga bo`lish mumkin: bunda, birinchisi sifatli talim berish, ikkinchisi sifatli talim olish. Bu ikkalasi Originalarticle ISSN:3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 6,issue2,Mart 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAKIndex bazalari : research gate, research bib. Qo’shimchaindex bazalari:zenodo,open aire. googlescholar. alohida fenomen. Hozir biz bu tushunchalarni aralashtirib qo`ymoqdamiz yoki bir taraflama ahamiyat berilmoqda. Birinchi shartda harakatlantiruvchi harakterga ega xususiyat mavjud. Ya`ni bu yerda pedagogning bilim va malakasi o`z so`zini aytadi. U o`rganuvchilar uchun o`zining tarixiy nomi bilan“yetaklovchi”bo`lishikerak. Ikkinchi boshqich bevosita o`rganuvchilar bilan bog`liq. Yani olgan bilim va ma`lumotlarni qayta ishlovchilar sinfi. Bilim oluvchi qancha o`z bilimini oshirib, to`ldirib va asosiysi qayta ishlayolsauyaxshi ta`limolgan bo`ladi. Ta’lim tizimini rivojlantirish masalalari jamiyatning kelajagi uchun nihoyatda muhimdir, chunki ta’limbiror mamlakatning iqtisodiy, ijtimoiyva madaniy taraqqiyotiga bevositata’sirko’rsatadi. Hozirgi kunda ta’lim tizimini rivojlantirishda bir nechta asosiy masalalar mavjud, ularning ayrimlari quyidagilarni o’zichiga oladi: Ta’lim sifati va inklyuzivlik: ta’lim tizimining asosiy maqsadi barcha yoshdagi o’quvchilarga sifatli ta’lim taqdim etishdir. Inklyuziv ta’lim barcha guruhlar uchun imkoniyatlar yaratishni, ya’ni ijtimoiy yoki iqtisodiy holatiga qarab farqlarni yo’qotishni o’z ichiga oladi. Bu, nafaqat ko’p millatli va madaniyatli jamiyatlarda, balki qishloq va shaharlarda ham ta’lim imkoniyatlarini teng taqdim etishni talab qiladi. Raqamli ta’lim va texnologiyalarni integratsiya qilish: zamonaviy ta’lim tizimi raqamli texnologiyalar bilan uyg’unlashtirilgan bo’lishi kerak. Ta’limda zamonaviy axborot- kommunikatsiya texnologiyalaridan (AKT) foydalanish, masofaviy ta’lim, interaktiv platformalar va onlayn resurslar orqali o’quvchilarning bilim olish jarayonini yanada samarali qilishzarur. Pedagoglarning malakasi va kasbiy rivojlanishi: o’qituvchilar ta’lim tizimining eng muhim qismi hisoblanadi. Ularning professional rivojlan