ONLAYN TAʼLIMNING AFZALLIKLARI VA KAMCHILIKLARI. GIBRID TAʼLIMI

Аннотация

Bundan bir necha yil avval Covid-19 epidemiyasi tarqalib, avj olgan vaqtda butun dunyo miqyosida onlayn taʼlim olish jarayoni avj oldi. Aynan shu vaqtda onlayn taʼlimning afzalligi hisobiga oʻquvchi va talabalar masofaviy tarzda dars jarayonlarini davom ettirishdi. Masofadan taʼlim olishning qulaylik tomonlari asosan sogʻlikga hech qanday havf soladigan omillar boʻlmaydi, oʻquvchilarning vaqti ham ancha tejaladi, umuman olganda uydan chiqmagan holdaoʻquvchilarning bilimolishitaʼminlanadi. KALIT SOʻZLAR: Masofaviy oʻqitish, kamchiliklar, Gibrid taʼlimi, texnologik infratuzilma, anʼanaviy taʼlim, metod, raqamli taʼlim tizimlari, onlayn platformalar, model,pandemiya,sunʼiy intellekt, dasturlash, cheklanmagan masofa, amaliyot, tajriba, kamxarajatlik. KIRISH. Masofaviy taʼlimning kamchiliklari ham mavjud boʻlib, ularga oʻquvchilarga taʼlim olishni toʻliq holda taʼminlamaydi, murakkab mavzularni oʻzlashtirishlari qiyin boʻladi hamda oʻquvchilarni baholash tizimida ham birmuncha oʻzgarishlar paydo boʻladi. Gibrid taʼlimi bu taʼlim hozirgi zamonaviy taʼlim shakli boʻlib, anʼanaviy va masofaviy taʼlim tizimini birlashtirgan taʼlim shakli.Bu taʼlim har ikkala taʼlimni afzallik tomonlarini oʻzida jamlab yangicha metodlar yordamida oʻquvchilarni oʻqitish tizimi. Maqola koʻproq shu Gibrid taʼlimni targʻib qilish maqsadida yoritildi. MATERIAL VA USLUBLAR. So‘nggi yillarda texnologiyalar rivojlanishi natijasida onlayn ta’lim keng tarqaldi. Ayniqsa, pandemiya davrida masofaviy o‘qitish zarurati ortib, bu tizimning afzalliklari va kamchiliklari yanada yaqqol ko‘rindi. Onlayn ta’lim bugungi kunda an’anaviy ta’lim bilan yonma-yon qo‘llanilayotgan muhim o‘qitish shakllaridan biriga aylandi. Ushbu maqolada onlayn ta’limningafzalliklari vakamchiliklarini tahlil qilamiz. NATIAJALAR VA MUHOKAMALAR.Onlayn ta’limningafzalliklari: www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 1. Qulaylik va moslashuvchanlik. Onlayn ta’lim geografik cheklovlarni yo‘q qiladi. O‘quvchilar va talabalarga dunyoning istalgan nuqtasida bilim olish imkoniyatini beradi. Darslarni istalgan joyda va istalgan vaqtda o‘rganish mumkin, bu esa band kishilar, ishlovchi talabalar va uy bekalari uchun ayniqsaqulay. 2. Xarajatlarni tejash. An’anaviy ta’limda yo‘l haqi, yotoqxona, o‘quv qurollari va boshqa xarajatlar talab qilinadi. Onlayn ta’lim esa ko‘pincha arzonroq yoki hatto bepul kurslar taklif qiladi. Masalan, Coursera, Udemy, edX, Khan Academy kabi platformalar orqali ko‘plab sifatli darslar bepul taqdimetiladi. 3. Ta’limning individuallashtirilganligi. Har bir o‘quvchi o‘zining tezligida o‘qishi mumkin. Videodarslarni qayta ko‘rib chiqish, kerak bo‘lsa, materiallarni takroran o‘rganish imkoniyati mavjud. An’anaviy ta’limdaesa bunday imkoniyat kamroq bo‘ladi. 4. Raqamli savodxonlikni oshiradi. Onlayn ta’lim jarayonida o‘quvchilar kompyuter, internet, dasturlar bilan ishlashni o‘rganadilar. Bu esa zamonaviy mehnat bozorida talab yuqori bo‘lgan ko‘nikmalardan biri hisoblanadi. 5. Katta tanlov imkoniyati. Onlayn ta’lim platformalarida turli mutaxassisliklar bo‘yicha minglab kurslar mavjud. Masalan, sun’iy intellekt, dasturlash, tibbiyot, marketing, biznes boshqaruvi kabi yo‘nalishlarda dunyoning yetakchi universitetlari vamutaxassislaridan bilimolishmumkin. 6. Mustaqil ta’lim olish ko‘nikmasini shakllantiradi. Onlayn ta’limda o‘quvchilar o‘zlari mustaqil ravishda bilim olishga majbur bo‘ladilar. Bu esa ularning o‘zini o‘zi boshqarish, vaqtni to‘g‘ri taqsimlashva mas’uliyatni his qilish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Onlayn ta’limningkamchiliklari 1. Jonli muloqot yetishmovchiligi. An’anaviy ta’limda o‘qituvchi va o‘quvchilar o‘zaro bevosita muloqot qilishadi, bu esa tushunmovchiliklarni tez hal qilishga yordam beradi. Onlayn ta’limda esa bujarayon birozcheklangan bo‘lib,o‘quvchilarmuammolarini tez hal qilaolmaydilar. 2. Dastlabki texnik va internet ta’minoti talabi. Onlayn o‘qish uchun yaxshi internet va kompyuter yoki smartfon talab etiladi. Raqamli texnologiyalar yetarli rivojlanmagan hududlarda bumuammo tug‘dirishi mumkin. 3. O‘zini-o‘zi motivatsiya qilish qiyinligi. An’anaviy ta’lim tizimida o‘qituvchilar nazorati va dars jadvali borligi sababli talabalar tartib-intizomga rioya qilishadi. Onlayn ta’limda esa o‘quvchilar o‘zlarini mustaqil boshqara olmasalar, kurslarni oxirigacha tugatmay qo‘yishlari mumkin. 4. Amaliy mashg‘ulotlar yetishmovchiligi. Ba’zi sohalar, masalan, tibbiyot, muhandislik, laboratoriya tajribalari amaliyot talab qiladi. Onlayn ta’limda nazariy bilim berilishi mumkin, lekin amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishqiyinroq bo‘ladi. 5. Ish beruvchilar tomonidan har doim tan olinavermaydi. Ba’zi tashkilotlar hali ham an’anaviy universitet diplomlarini onlayn kurslardan ustun qo‘yishadi. Shu sababli, ba’zi onlayn kurslarning sertifikatlari ish topishdato‘liq kafolat bermasligi mumkin. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNA