MENEJER FAOLIYATI KOMPETENSIYALARINING FENOMENLARI

Аннотация

In this article, the socio-psychological aspects, stages and aspects of the preparation of future leaders are discussed. The author lists important and necessary aspects of the preparation of future leaders. raised The aspects that must be fulfilled are listed separately. Key words: leader, employee, psychology, social attitude, culture of behavior, family, society, personnel. СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ПОДГОТОВКИ БУДУЩИХ ЛИДЕРОВ Аннотация. В данной статье рассматриваются социально-психологические аспекты, этапы и аспекты подготовки будущих лидеров. Автор перечисляет важные и необходимые аспекты подготовки будущих лидеров. Аспекты, которые должны быть выполнены, перечислены отдельно. Ключевые слова: руководитель, работник, психология, социальная установка, культура поведения, семья, общество, персонал. “Yangi O‘zbekiston orzusi, bugungi kunlarimizga nisbatan aytganda, hozirgi davrning taqozosi, uning asl qiyofasini, harakatlantiruvchi kuchlari va omillarini belgilaydigan g‘oyaviy- ma’naviy asos, xalqimizga xos yaratuvchanlik shijoati va keng ko‘lamli islohotlarimizning yaqqol ifodasidir “ Sh.M.Mirziyoev. Insonlarning ijtimoiy mavqeyidan qat’iy nazar, ya’ni u xodim yoki rahbar bo‘ladimi ularning mehnat faoliyatiga ta’sir ko‘rstatuvchi ichki va tashqi omillar har doim topiladi. Bu omillarning vujudga kelishi va ularning ta’sir darajasi ijobiy yoki salbiyligi har bir insonning o‘ziga hamda yonidagi sherigi, jamoadoshi va xodimlariga bog‘liq bo‘ladi. Gap shundaki har qaysi odam tug‘ilgandan to ma’lum ijtimoy darajasigacha o‘zida shu davrgacha mujasamlashtirgan psixologik refleks, temperament va tipologik xususiyatlari hamda turli qamrovga ega aqliy ko‘nikmalarini, bilimlarini xatti-harakatlari davomida namoyon qilib boradi. Bu fikrlardan anglashiladiki o‘z-o‘zida asosiy e’tibor doimgidek rahbar shaxsiga Boshqaruvchi rahbarlarga xos ijtimoiy-psixologik xususiyatlarni ijobiy mazmun kasb etishi faqat 1 17 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 4 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ rahbarlarnigina emas, jamiyatning ham yutug‘idir. Rahbarlar ma’naviyatli, madaniyatli, mahoratli, salohiyatli, qat’iy sabotli va mukammal irodaviy sifatlarga ega bo‘lishi bugungi kun talabidir. [1] Albatta aytib o‘tilgan sifatlarga ega bo‘lish juda yaxshi. Ulardan o‘rinli foydalana olish esa jamoa harakatlar natijasining hamda jamoa psixologik muhitining yanada ijobiylashuvi uchun zamin yaratadi. O‘z navbatida bu holat o‘zaro munosabatlarda, rahbarga bo‘lgan hurmat ko‘rsatkichida va uning nufuzida bilinadi. Psixologiyada boshqaruv faoliyati va uni tashkil etish masalalarini ilmiy o‘rganish F.U.Teylor nomi bilan bog‘liqdir. Uning “Menejment” asari boshqaruv faoliyatidagi ko‘pgina masalalarga oydinlik kiritib berdi Xususan, mazkur asarda rahbarlik faoliyatining asosiy tamoyillari ilmiy asoslab berilgan. Unga ko‘ra, rahbariyat tashkilotning turli bo‘g‘inlarida ish samaradorligini oshirish metod larining asosini yarata bilishi, xodimlarni iqtidorini aniqlay olish va xodimlarga mas’uliyatli ishlarni teng taqsimlashi, jamoa bilan hamkorlikdagi faoliyatni amalga oshirishi lozim. Ta’lim tizimini boshqarishda ham xuddi shu tamoyillarga amal qilish ta’lim sifatini ortishiga xizmat qiladi1. Shu o‘rinda ta’kidlash kerakki, boshqaruv psixologiyasi masalalari, ta’lim tizimini boshqarish, rahbar shaxsiga qo‘yiladigan talablar chuqur tadqiq etilganligi bilan bir qatorda rahbarlarga xos ijtimoiy-psixologik kompetentlik tushunchasiga ham ta’riflar berilgan. Kompetentlikni shaxsning o‘z kasbiy malaka va tajribalarini amaliy faoliyatda samarali qo‘llashga bo‘lgan qobiliyati sifatida izohlovchi ta’riflar. G.S.Suxobskaya esa rahbar xodimning ijtimoiypsixologik kompetentligi jamoa bilan hamkorlikdagi faoliyatini yo‘lga qo‘ya olishi bilan bog‘liq bilim, ko‘nikma va malakalarida kuzatiladi, degan fikrni bildirgan. Gellap institutining 782 rahbari o‘rtasida o‘tkazgan so‘rov natijalariga ko‘ra menejerning kuchli va kuchsiz tomonlari aniqlandi. a) rostgo‘ylik va to‘g‘rilik; b) boshqalar bilan yaxshi munosabatda bo‘lish; c) mehnatsevarlik; d) aqllilik; e) iqtisodiy faoliyatni bilish; f) liderlik; g) yuqori darajadagi ma’lumotga ega bo‘lish. Zaif tomonlari: a) qarashlar cheklanganligi; b) boshqa odamlarni tushuna olmaslik; c) boshqalar bilan ishlay olmaslik; d) qat’iyatsizlik; e) tashabbusning yo‘qligi; f) mas’uliyatni o‘z bo‘yniga olmaslik. [4] Albatta har bir rahbar mukammal darajadagi shaxs emas. Barcha rahbarlarda yuqoridagi kabi yaxshi va yomon tomonlar bo‘ladi. E’tiborlisi esa faoliyat davomida yaxshi tomonlarni rivojlantirish yomon tomonlardan voz kechishidir. Bular o‘z-o‘zidan bo‘lmaydi. Ma’lum vazifa yoki harakat natijasida yuzaga chiqqan jihat doim etiborda bo‘lishi kerak. Bunda, rahbar faoliyat tahlili hamda o‘zini-o‘zi baholash salohiyatiga tayanadi. Shuningdek, chuqur egallangan nazariy bilimlarning amaliyotda ko‘p qo‘llanilishi katta tajriba manbayi bo‘lib xizmat qiladi. Yangi zamon 1 18 Inte