GLOBAL O‘ZGARISHLAR VA YOSHLARNING MA’NAVIY-MA’RIFIY TARBIYASI SAMARADORLIGINI OSHIRISH ZARURATI

Аннотация

This article discusses the fact that protecting young people from spiritual threats is an important factor in the development and stability of the country, as well as spiritual threats and their main directions in the context of globalization, as well as internal spiritual threats: their manifestations and causes. The article also specifically addresses the role of ideological immunity and historical memory as a means of protection against spiritual threats. Keywords: ideological immunity, spiritual threats, historical memory, national development. ГЛОБАЛЬНЫЕ ИЗМЕНЕНИЯ И НЕОБХОДИМОСТЬ ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ ДУХОВНО-ПРОСВЕТИТЕЛЬСКОГО ВОСПИТАНИЯ МОЛОДЕЖИ Аннотация. В данной статье рассматривается вопрос о том, что защита молодежи от духовных угроз является важным фактором развития и стабильности страны, а также духовные угрозы и их основные направления в условиях глобализации, а также внутренние духовные угрозы: их проявления и причины. В статье также отдельно рассматривается роль идеологического иммунитета и исторической памяти как средства защиты от духовных угроз. Ключевые слова: идеологический иммунитет, моральные угрозы, историческая память, национальное развитие. Bugungi kunda dunyo jadal rivojlanib borayotgan davrda, global o‘zgarishlar jamiyatning har bir sohasiga ta’sir ko‘rsatmoqda. 627 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 Yangi texnologiyalar, madaniy va iqtisodiy o‘zgarishlar, global muammolar kabi omillar yoshlarning dunyoqarashi, qadriyatlari va hayotga bo‘lgan munosabatini shakllantirmoqda. Shuning uchun yoshlarning ma’naviy-ma’rifiy tarbiyasi masalasi har qachongidan ham dolzarb bo‘lib turibdi. Tarbiya jarayonining samaradorligini oshirish va yoshlarni to‘g‘ri yo‘naltirish uchun global o‘zgarishlarni inobatga olgan holda yangi yondashuvlar va metodikalarga ehtiyoj bor. Global o‘zgarishlar – bu nafaqat texnologik, balki madaniy, siyosiy va iqtisodiy o‘zgarishlar hamdir. Internetning rivojlanishi, raqamli texnologiyalar va global tarmoqlar yoshlarning fikr va qarashlarini tezda shakllantirayotgan omillardan biridir. Bular yoshlarning dunyoqarashiga, shaxsiy qadriyatlariga ta’sir ko‘rsatadi, ularga yangi imkoniyatlar yaratadi, biroq shu bilan birga, xavf-xatarlarni ham yuzaga keltiradi. Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan olamshumul o‘zgarishlar, shahar va qishloqlarimizning qiyofasi tobora chiroy ochib, aholimizning farovonligi yuksalib borayotgani haqida gapirganda, bunday yangilanishlarning g‘oyat muhim manbalari – avvalo, odamlarimizning ong-u tafakkuri, dunyoqarashi va kayfiyati tubdan o‘zgarib, ularning yon- atrofimizda ro‘y berayotgan voqea-hodisalarga daxldorlik hissi, ertangi kunga munosabati va ishonchi tobora mustahkamlanib, siyosiy saviyasi va huquqiy madaniyati o‘sib borayotgani haqida alohida to‘xtalishni o‘rinli deb bilaman. Globallashuv jarayonlari jamiyatning mafkuraviy va ma’naviy hayotida o‘z g‘oya hamda mafkuralarini singdirish, ta’sir doiralarini kengaytirishda muhim halqa bo‘lib xizmat qilmoqda. Hozirgi kunda globallashuv jarayoni bilan bog‘liq ziddiyatlar ko‘proq ma’naviy-ma’rifiy sohalarda o‘z ifodasini topayotganini guvohi bo‘lyapmiz. Globallashuvning yoshlar tarbiyasiga salbiy ta’sir etishi uchun quyidagi omillardan foydalanilmoqda: o Informatsion vositalarning yuksak rivojlanishi orqali; o mafkuraviy manipulyatsiya jarayonida ommaviy axborot vositalaridan foydalanishga bo‘lgan e’tiborning kuchayishi; o Demokratiya niqobi ostida «ommaviy madaniyat»ning turli ko‘rinishlarining yoshlar orasida keng tarqalishi; o Yoshlar o‘rtasida taqlidchilik, g‘arb idеallariga ko‘r-ko‘rona ergashish va b. Birlashgan Millatlar Tashkiloti ma’lumotlariga ko`ra, XXI asrda intеrnеtdan foydalanuvchilar soni dunyo aholisining qariiyb 20 foizini tashkil qilib, ular kundan kunga ko‘payib bormoqda. Mamlakatimizda yoshlar ma’naviyati va ruhiyatiga salbiy ta’sir qiluvchi, g‘arazli maqsadlar ko‘zlangan ayrim ko‘rinishdagi axborotlar xurujini quyidagilarga ajratish mumkin: – axborot va informatsiyalar bilan bog‘liq bo‘lgan; 628 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 – tasvirli ovoz ko‘rsatuvlar bilan bog‘liq bo‘lgan; – “san’at” ning ayrim turlari bilan bog‘liq bo`lgan; Dеmak, intеrnеtdan foydalanuvchilarning xohish-istagidan qat’iy nazar, pornografik mazmundagi saytlar ularning diqqatini torta oladi. Shunig uchun ham intеrnеt va boshqa kommunikatsiya vositalarining yoshlarning ma’naviy rivojlanishiga ko‘rsatayotgan salbiy ta’siri bir qator rivojlangan davlatlarda ham e’tirof etilmoqda. Bunday xavf-xatarlarga bеparvo munosabatda bo‘lish, ularni tahdid manbai sifatida e’tirof etmaslik milliy taraqqiyotga salbiy ta’sir etishi mumkinligini nazarda tutib, shunday deydi: “Ana shunday vaziyatni hisobga olgan holda, yana va yana bir bor xalqimizning ma’naviy olamini bunday tahdidlardan asrash, hozirgi o‘ta murakkab bir zamonda xalqaro maydonda sodir bo‘layotgan jarayonlarning tub mohiyatiga yеtib borish, ular haqida xolis va mustaqil fikrga ega bo‘lish bugungi kunning