INTERNETDAN FOYDALANISH HUQUQINING TEXNIK BO‘LMAGAN OMILLARI.

Аннотация

В данной статье анализируются нетехнические факторы, влияющие на право пользования интернетом. Рассматриваются политические, правовые, социальные, культурные и экономические аспекты, определяющие доступ к интернету. Обсуждаются глобальные и локальные ограничения, проблемы цифрового неравенства и пути их преодоления. В статье предлагаются стратегии, необходимые для обеспечения цифровой инклюзии. Annotation This article analyzes non-technical factors affecting the right to access the internet. It examines political, legal, social, cultural, and economic aspects that influence internet accessibility. The discussion covers global and local restrictions, digital inequality issues, and possible solutions. The article highlights strategies necessary for achieving digital inclusion. Internetdan foydalanish huquqining texnik bo‘lmagan omillari. Internetdan foydalanish huquqi zamonaviy jamiyatning ajralmas qismiga aylangan bo‘lib, uning to‘laqonli amalga oshirilishi nafaqat texnik, balki huquqiy, ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy omillarga ham bog‘liq. Internetga kirish imkoniyati texnologik infratuzilma bilan ta’minlansa-da, uning samarali va adolatli ishlashi uchun texnik bo‘lmagan omillar muhim ahamiyat kasb etadi. Huquqiy tartibga solish, iqtisodiy sharoit, raqamli savodxonlik darajasi, ijtimoiy tengsizlik, siyosiy barqarorlik va madaniy yondashuvlar internetdan 139 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference foydalanish imkoniyatlarini belgilab beruvchi asosiy omillardan hisoblanadi. Masalan, ba’zi mamlakatlarda internetga kirish erkinligi qonuniy jihatdan cheklangan bo‘lsa, boshqalarida iqtisodiy omillar sababli internetdan foydalanish imkoniyati barcha qatlamlar uchun mavjud emas. Mazkur maqolada internetdan foydalanish huquqiga ta’sir etuvchi texnik bo‘lmagan omillar chuqur tahlil qilinadi. Shuningdek, ushbu omillarning global miqyosda internet huquqi va raqamli inklyuziyaga ta’siri ko‘rib chiqilib, ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflar ilgari suriladi. Texnik bo‘lmagan omil murakkab bo‘lib, o‘z ichiga quyidagilarni oladi: 1.Subyektiv omil. Ya’ni shaxsning bilim, qobiliyat va ehtiyojlari majmui bo‘lib, u Internet tarmog‘ining potensial imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarish imkonini beradi. Internetdan o‘z shaxsiy ehtiyojlari uchun foydalanadigan har bir inson aniq ushbu omilning ta’siriga duch keladi. Internetdan foydalanishning barchaga ma’lum bo‘lgan usullari mavjud emas. Har bir foydalanuvchi undan o‘z ehtiyojlari va imkoniyatlariga muvofiq foydalanadi. Shaxsning bilimi, ehtiyojlari va imkoniyatlari Internetdan foydalanish maqsadi bilan uzviy bog‘liq. Shaxsning ehtiyojlari va imkoniyatlari o‘zaro bog‘liq bo‘lib, ayni paytda ular keskin farq qilishi mumkin. Misol uchun, ko‘zi ojiz bo‘lgan inson texnologiyalardan foydalanish sohasida jiddiy cheklovga duch keladi. Shu sababli, u axborot texnologiyalaridan foydalanishda sog‘lom insonlar bilan teng imkoniyatlarga ega bo‘lishi uchun ushbu jismoniy nuqsonni bartaraf etish yo‘llarini topishga majbur bo‘ladi. Internetdan foydalanish huquqining subyektiv tarkibiy qismi bilimlar, ehtiyojlar va imkoniyatlar majmuasi bilan belgilanadi va uni ro‘yxat ko‘rinishida yuridik jihatdan rasmiylashtirish mumkin emas. Resurslarni imkon qadar ko‘proq odamlar uchun tushunarli va foydalanishga qulay bo‘lishini ta’minlash maqsadga muvofiqdir. Shuningdek, notexnik subyektiv omillar insonning Internetdan foydalanish orqali o‘z huquqlarini amalga oshirish imkoniyatlariga iloji boricha kamroq ta’sir ko‘rsatishiga erishish lozim. Bu, ayniqsa, elektron hukumat resurslariga taalluqli bo‘lib, bu resurslarning fuqarolar uchun qulayligini baholash maqsadga muvofiqdir . Subyektiv tarkibiy qismni amalga oshirish chegaralarini belgilash, shuningdek, uni amalga oshirishning minimal darajasiga nisbatan BMT Inson huquqlari kengashining 2016-yil 18-iyuldagi “Internetda inson huquqlarini rag‘batlantirish, himoya qilish va amalga oshirish rezolyutsiyasi”ning 1-bandida belgilangan haqiqiy va virtual makonda inson huquqlarini amalga oshirishning tengligi tamoyili amal qiladi. Shundan kelib chiqib, shaxsning qonunga xilof 140 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference bo‘lmagan xatti-harakatlariga to‘sqinlik qilmaslik bo‘yicha salbiy majburiyatni ajratib ko‘rsatish mantiqan to‘g‘ri bo‘ladi. Davlat shaxsning axborot texnologiyalari sohasidagi minimal ehtiyojlarini teng ravishda amalga oshirishni ta’minlash uchun ijobiy majburiyatlarni o‘z zimmasiga oladi. Shuni ta’kidlash joizki, aynan ushbu majburiyatlar axborot xavfsizligi ko‘nikmalarini shakllantirish, shuningdek, insonning o‘ziga xos psixofiziologik xususiyatlariga mos maxsus uskunalar yoki maxsus usullar bilan ishlashni o‘z ichiga olgan kompyuter savodxonligini oshirishda namoyon bo‘ladi. Boshqacha aytganda, bu majburiyat insonlarning huquqlarni amalga oshirish imkoniyatlaridagi farqni bartaraf etuvchi sharoitlarni yaratishda namoyon bo‘ladi (raqamli tengsizlikning turli shakllariga