SHARQONA GO‘ZALLIK: MALAYZIYA VA O‘ZBEKISTON TURIZMINING O‘XSHASHLIKLARI VA XUSUSIYATLARI

Аннотация

Ushbu maqolada Malayziya va O‘zbekiston turizmining tarixiy, madaniy va iqtisodiy jihatlari o‘rganiladi. Har ikki davlatning turizm imkoniyatlari, tarixiy merosi, tabiiy boyliklari va infratuzilmasi tahlil qilinadi. Shuningdek, kelajakda turizm rivojlanishi uchun tavsiyalar beriladi. KALIT SO’ZLAR: Malayziya, O‘zbekiston, turizm, tarixiy yodgorliklar, ekoturizm, infratuzilma, madaniy meros, Ipak yo‘li,davlat qo‘llovi,rivojlanish. KIRISH: Turizm bugungi kunda dunyo iqtisodiyotining muhim tarmoqlaridan biri bo‘lib, mamlakatlarning madaniy va iqtisodiy rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. Malayziya va O‘zbekiston turizm sohasida boy tarix va tabiiy resurslarga ega bo‘lgan mamlakatlar qatoriga kiradi. Ushbu maqolada ushbu ikki davlatning turizm salohiyati va rivojlanish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. MATERIALLAR VA USLUBLAR: Tadqiqotda Malayziya va O‘zbekistonning turizm bo‘yicha rasmiy statistik ma’lumotlari, hukumat dasturlari va YuNESKO ro‘yxatidagi obidalarga oid materiallardan foydalanildi. Shuningdek, xalqaro turizm tashkilotlari hisobotlari va ilmiy manbalar asosida tahlilolibborildi. NATIJA VA MUHOKAMALAR: Tarixiy yodgorliklar va madaniy turizmMalayziyada madaniy va tarixiy turizm rivojlangan bo‘lib, Malakka va George Town shaharlari YuNESKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan1. Malayziyada hindu va buddist ibodatxonalari, shuningdek, islomiy me’moriy obidalar mavjud. Ayniqsa, Kuala-Lumpurdagi MilliyMasjid vaBatu g‘oribodatxonasi sayyohlare’tiborini tortadi. O‘zbekiston esa tarixiy merosi bilan ajralib turadi2. Samarqand, Buxoro va Xiva shaharlari o‘zining qadimiy me’morchilik obidalari bilan mashhur. Registon maydoni, Shohi Zinda majmuasi vaKalon minori kabi tarixiyyodgorliklar har yili minglab sayyohlarni jalb qiladi3. 1MalaysiaTourismPromotionBoard."MalaysiaTourismStatistics."KualaLumpur,2023. 2UzbekistanStateCommitteeforTourismDevelopment."TourisminUzbekistan:TrendsandProspects."Tashkent,2023. 3YuNESKOJahonmerosiro‘yxati."MalaysiaandUzbekistanHeritageSites."2023. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 O‘xshashlik tomonlari, Malayziya turizmida Janubi-Sharqiy Osiyo madaniyatlarining qorishmasi sezilarli bo‘lsa, O‘zbekiston esa Buyuk Ipak yo‘li markazi sifatida Sharq me’morchilik yodgorliklari bilan mashhur 4. Ekoturizm va tabiiy go‘zalliklarMalayziya ekoturizm uchun katta imkoniyatlarga ega5. Tropik o‘rmonlari, marjon orollari va dengiz kurortlari mamlakatni jahon miqyosida mashhur qiladi. Borneo orolidagi Kinabalu milliy bog‘iva Langkavi orollari sayyohlar uchun judajozibador. O‘zbekiston ekoturizmi esa cho‘llar va tog‘lar bilan ajralib turadi. Qizilqum sahrosi, Chatqol tog‘tizmalari va Aydarko‘l kabi tabiiy maskanlar ekoturizm rivoji uchun muhim ahamiyatga ega. Orol dengizi ekologik turizmuchunyangi imkoniyatlar yaratmoqda6. Malayziyada suv va tropik turizm rivojlangan bo‘lsa, O‘zbekistonda sahro va tog‘ turizmi ustunlik qiladi.Turizm infratuzilmasi va davlat qo‘lloviMalayziya turizm infratuzilmasi jadal rivojlangan bo‘lib, davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi. Malayziyaning "Visit Malaysia" dasturi turizmni rivojlantirishga katta hissa qo‘shmoqda. Aeroportlar, mehmonxonalar va transport tizimimukammal darajada yo‘lga qo‘yilgan. O‘zbekistonda ham so‘nggi yillarda turizm infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha davlat dasturlari amalga oshirilmoqda. Mehmonxonalar sonining ortishi, elektron viza tizimi va transport infratuzilmasining takomillashtirilishi turizmni rivojlantirishga xizmat qilmoqda. Biroq, Malayziya bilan solishtirganda, O‘zbekistonturizminfratuzilmasihali rivojlanish bosqichida7. Malayziya va O‘zbekiston turizm jihatidan boy merosga ega bo‘lgan davlatlar hisoblanadi. Malayziya o‘zining tropik tabiatiga asoslangan turizmi bilan, O‘zbekiston esa tarixiy-madaniy yodgorliklari bilan ajralib turadi. Ikkala mamlakat turizmni iqtisodiyotning muhim qismi sifatida ko‘rib, unirivojlantirishga alohidae’tiborqaratmoqda8. Kelajakda O‘zbekiston Malayziyaning infratuzilmarivojlantirish tajribasidan o‘rganishi mumkin. Malayziya esa O‘zbekistonning boy tarixiy merosidan ilhomlanib, madaniy turizmni yanada boyitishi mumkin9. Ikkala mamlakatning o‘ziga xos jihatlari va rivojlanish yo‘nalishlari ularga global turizmbozordamuvaffaqiyat qozonishimkonini beradi10. 4Azizov,R."O‘zbekistonturizmsiyosati."Toshkent:Fan,2022. 5Smith,J."SoutheastAsianTourismDevelopment."London:Routledge,2021. 6Karimov,A."EkoturizmO‘zbekistontajribasi."Toshkent:O‘zbekiston,2020. 7UNWTO."TourismandEconomicGrowthinDevelopingCountries."Madrid,2022. 8Mahmud,R."Malaysia’sEcotourism:ASustainableApproach."KualaLumpur:UPPress,2021. 9Jones,T."SilkRoadTourism:Uzbekistan’sRevival."NewYork:Springer,2020. 10O‘zbekistonRespublikasiDavlatStatistikaQo‘mitasi."Turizmstatistikasi."Toshkent,2023. www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue02,2025 ISSN:2181-4341,