AXBOROT XAVFSIZLIGINING PSIXOLOGIK JIHATLARI IJTIMOIY PSIXOLOGIK MUOMMO SIFATIDA

Аннотация

Information security has become an important component of modern society,and includes not only technical,but also psychological aspects.The human factor is one of the weak points of information security ,since people’s behaivor ,attitudes and emotional state affect the level of protection of information systems.This article considers the psychological aspects of information security as a socio-psychological problem. Keywords: Information, psychology, stress, emotional state, psychological impact of information, cybersecurity, psychological threats, fake (false) information and propaganda, youth, society, consciousness, concept. Аннотация:Информационная безопасность стала важной составляющей современного общества и включает в себя не только технические, но и психологические аспекты. Человеческий фактор является одним из слабых мест информационной безопасности, поскольку поведение, отношение и эмоциональное состояние людей влияют на уровень защищенности информационных систем.В данной статье рассматриваются психологические аспекты информационной безопасности как социально-психологической проблемы. Ключевые слова: Информация, психология, стресс, эмоциональное состояние, психологическое воздействие информации, кибербезопасность, психологические угрозы, фейковая (ложная) информация,пропаганда,молодежь,общество,сознание,концепция. Kirish:Axborot- biron voqea haqidagi batafsil xabar, maʼlumot. Davlatlar oʻrtasidagi muzokaralar natijasida tuzilgan bitim yoki shartnoma toʻgʻrisida hukumatning rasmiy xabari. Xalqaro huquqda ikki va undan ortiq davlatlar oʻrtasida olib boriladigan diplomatik muzokaralar natijasida tuzilgan bitimlar, shartnomalar yoki qabul qilingan boshqa qarorlar haqidagi xabar ikki yoki undan ortiq davlatlar tomonidan rasmiy eʼlon qilinadi. Ikki davlat oʻrtasida olib borilgan muzokaralar haqidagi axborot, odatda qoʻshma axborot deb ataladi. Psixologiya —inson www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 faoliyati va hayvonlar xatti-harakati jarayonida voqelikning psixik aks etishi, ruhiy jarayonlar, holatlar, hodisalar, hislatlar toʻgʻrisidagi fan. Psixologiyaning tadqiqot predmetiga sezgilar va idrok obrazlari, tafakkur va hissiyot, faoliyat va muomala kabi psixologik jarayonlar, kategoriyalar kiradi. Psixologiyaning asosiy vazifalari — psixika qonuniyatlarini, inson ruhiy holatlari shakllanishini filogenetik va ontogenetik taraqqiyot birligida ochishdan iboratdir. Mazkur vazifalar yechimini topishda psixologiya bir tomondan, biologiya fani sohalari bilan, jumladan, fiziologiya bilan, boshqa tomondan esa, sotsiologiya, pedagogika, madaniyat tarixi, mantiq hamda ijtimoiy fanlar bilan jips aloqaga kirishadi. Psixologiya eng avvalo, psixikaning insonga xos shakli boʻlmishongva oʻzinioʻzi anglashnitadqiq etadi. Materiallar vauslublar.Axborot insonning5 tasezgi organlari orqali oladigan, cheksiz xabarlar ichidan o‘zi uchun foydali qismini xotirada saqlab qoladigan qismidir. Masalan, birov bilan tanishganda uning kiyimi, qaerda turgani, kim bilan turgani va hokazolar emas, uning ismi, qiyofasi, kasbi kabi axborotlarni eslab qolishga harakat qilinadi. Texnologiya esa (jarayonni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan bilimlardan foydalanib) o‘zida ixtiyoriy jarayonning har bir (xattoki eng kichigi ham) bosqichini aks ettiruvchi batafsil ish rejasidir. Masalan, bir taomni pishirish yo‘llari bilan tanish bo‘lgan o‘nlab odamlar uni o‘nlab mazali ko‘rinishda tayyorlaydilar, chunki ularning har biri o‘z usuli, ya’ni o‘z texnologiyasidan foydalanadi. Tizim deganda bir maqsadni amalga oshirish uchun qaratilgan barcha jismoniy va mantiqiy obyektlar majmuasi ko‘zda tutiladi. Masalan, maorif tizimi deganda nafaqat maktablar, bog‘chalar, litsey- kollej va oliy o‘quv yurtlari, balki ularning binolari, barcha xizmatchilari (farroshdan tortib boshliqqacha), tuman, shahar, viloyat va mamlakat maorifni boshqarish tashkilotlari, o‘qitish usul va vositalari barchasi ko‘zda tutiladi. Xavfsizlik tushunchasi hayotda asosan biror holat uchun xavf-xatar bo‘lmagan yoki uning uchun ishonchli himoya o‘rnatilganligini bildiradi. Axborot tizimlarida ham xuddi shunday ma’noni anglatgan bu ibora tizimning normal faoliyat ko‘rsatishi, samarali ishlashi uchun barcha sharoitlar mavjudligi va tizimning turli xavf- xatarlardan ishonchli himoyalanganligini ta’minlaydi va uni aynan shu holat uchun axborot xavfsizligi deb ataladi. Ya’ni, axborot xavfsizligi tushunchasi inson faoliyatining istalgan sohasida ishni nafaqat uzluksiz va muvaffaqiyatli olib borishni ta’minlaydi, balki bu ish imkon boricha ko‘p samara keltirishini, hech kim bu sohada siz erishgan yutuqlarni sizdan beruxsat qo‘llab o‘zi uchun foyda olishiga yo‘l qo‘ymaslikni ham ko‘zda tutadi, sizning ishlab chiqarishingiz va tadbirkorligingizni yomon niyatli shaxslar tajovuzidan himoyalaydi. Xavfsizlik siyosati deb esa biror tashkilotda axborotlar, axborot tizimi