BUXORO VILOYATI IQTISODINI RIVOJLANTIRISHDA YENGIL SANOATNING O‘RNI

Аннотация

In this article, in the 70s-90s of the 20th century, in order to clarify the role of light industry in the development of the economy of the Bukhara region, the establishment of spinning-weaving factories in the districts, especially in Vobkent, Gijduvon, Karakol, Olot, is studied. At the same time, the work activity, job creation and production conditions of the established textilefactories were analyzed, as well as theircontribution to thedevelopment ofthe economy oftheregion and therepublic. Keywords: Economy, population, jobs, cotton, spinning and weaving, factories, development, light industry, construction works, production, dyed and colored fabrics. Kirish. Yengil sanoatning muhim tarmogi bo’lgan to’qimachilik fabrikasi 1970-yillarda Buxoro shahrida tashkil etilgan bo’lib, davlat talabi va aholi ehtiyojlarini hisobga olgan holda, viloyatningng to’rtta tumanda to’quv va yigiruv fabrikalari ham tashkil etilgan. Buxoro viloyati iqtisodini rivojlantirishda 1970-1990-yillarda yengil sanoat alohida o’rnda turgan. Sababi, to’quv www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 va yigiruv fabrikalari aholi istiqomat qiladigan hududlarda tashkil etilgan bo’lib, aholining ijtimoiy-iqtishodiy faolligini oshirgan. Mavzuga oid adabiyotlarning tahlili. Maqolada O‘zbekistonning to‘qimachilik sanoati taraqqiyotida Buxoro toqimachilik fabrikasining tashkil etilishi va xotin-qizlarni yengil sanoat sohasida tajribasini orttirish va ishchi kadrlar tayyorlash tarixi va o‘rni haqidagi ma’lumotlar bir qator adabiyotlar va ilmiy ishlarni ilmiy va metodologik tahlil qilgan holda bayon etilgan. Asosan 1.Tadqiqot jarayonida olib borilgan suhbatlar 2.Sovet davrida yaratilgan ilmiy tadqiqotlar. 3.Mustaqillikyillarida O‘zbekistondanashr yetilgan tadqiqotlar asosidabayon etildi. Metodlari. Mazkur maqolada tarix fanida tadqiqotlar olib borishning muammoli-xronologik, obyektivlik, tizimlitahlilmetodlaridan foydalanilgan. Tadqiqot natijalari. Buxoro viloyatida 1970–1990-yillarda to‘qimachilik sanoatining ishlab chiqarish hajmi yildan-yilga o‘sib borgan. Alohida to‘qimachilik sohasiga qiziqish va yengil sanoat mahsulotlariga ehtiyoj oshgan. Buxoro to‘qimachilik kombinati 1980-yillarda O‘rta Osiyoda yetakchi o‘rinlarni egallagan. Belgilangan rejalarning ortig‘i bilan bajarilishi va eksport salmog‘ining o‘sishi kombinatning yanada kengaytirish imkoniyati yaratildi va tumanlarning imkoniyatidan kelib chiqib Buxoro to‘qimachilik sanoatining filiallarini bunyod qilish uchun har tomonlamaqulay joylar tanlangan. Vobkent tumanini Buxoro viloyatining asosiy transport va iqtisodiy mintaqasi, yo‘lagi yoki tarixiy geografik hududi deb baholash mumkin. Buxoro to‘qimachilik sanoati filiali uchun yo‘l yoqasiga yaqin bo‘lgan va aholisi zich joylashgan Vobkent hududi tanlangan. Vobkent tumanida 1980-yil oktabr oyida aholi zich yashaydigan tuman markazida to‘quv fabrikasi qurilishi boshlangan. Buxoro to‘qimachilik kombinatining 163-qurilish tresti qurilish ishlariga rahbarlik qilgan. Qurilish ishlari bilan bir vaqtda Vobkent to‘quv fabrikasiga malakali ishchi xodimlarni tayyorlash uchun tuman markazida Buxoro shahridagi 100-sonli kasb-hunar bilim yurtining filiali tashkil etilgan. Tuman markazidan va qishloqlardan kelgan yosh yigit-qizlarga to‘quv mashinalarini vadastgohlarini ishlatishuslublari o‘rgatilgan. Buxoro to‘qimachilik kombinati Vobkent shahridagi to‘quvfabrikasi filiali xodimlariga turar-joy uchun 200 o‘rinli yotoqxona, 280 o‘rinli bolalar bog‘chasi barpo etish maqsadida Vobkent tumaniga 1981-yil 13-mayda ariza bilan murojaat qilingan. Yer uchastkasini tanlash uchun kolxoz yig‘ilishlari bayonnomasini ko‘rib chiqib, Vobkent tuman ijroiya komiteti raisi N. Buranov 1981-yil 14-iyul Buxoro to‘qimachilik kombinati Vobkent shahridagi to‘quv fabrikasi filiali xodimlari uchun qishloq xo‘jaligida foydalanilayotgan maydondan 2,50 gektar, foydalanilmayotgan maydondan esa 0,08 gektarga uy-joy qurish uchun yer ajratilgan. Ularning narxlari mos ravishda 16250 rubl va 3000 rubl qilib belgilangan. Buxoro to‘qimachilik kombinati tomonidanyerlarga arizaberilgan vasotib olingan. Vobkent tumanidagi to‘quv fabrikani qurilish ishlarida butun tuman aholisining hissasi qo‘shilgan. 1981-yil sentabr oyidan fabrika uchun keltirilgan mashina va uskunalarni hamda to‘quv dastgohlarini o‘rnatish ishlari boshlangan. 1982-yil Buxoro to‘qimachilik kombinatining Vobkentdagi filialida 560 dona to‘quv dastgohlari to‘liq o‘rnatilgan. To‘quv fabrikasi yonida mexanika va asbob-uskuna zavodi, umumiy ovqatlanish boshqarmasi ishga tushirilgan. 1982-yil Vobkent to‘quv fabrikasining ochilish marosimida respublikaning birinchi rahbari www.wordlyknowledge.uz ILMIYMETODIK JURNAL JOURNAL OFIQRO –ЖУРНАЛ ИҚРО –IQRO JURNALI –volume 14,issue02,2025 ISSN:2181-4341, IMPACT FACTOR( RESEARCH BIB )–7,245,SJIF–5,431 Sh.R. Rashidov qurilish ishlari bilan tanishib ochilish marosim