Приоритеты повышения эффективности внешнеэкономической деятельности

Аннотация

Мақолада ташқи иқтисодий фаолият самарадорлигини оширишнинг ташкилий-иқтисодий асослари билан боғлиқ жараёнлар тадқиқ этилган. Ташқи иқтисодий фаолият самарадорлигини оширишнинг амалдаги ҳолати баҳоланган. Бу борада мавжуд камчилик-ларнинг жорий ҳолати тавсифланган. Ўзбекистон ташқи иқтисодий фаолият самарадорлигини оширишнинг устувор йўналишлари шакллантиришга доир илмий таклиф ва амалий тавсиялар шакллантирилган. Калит сўзлар: ташқи иқтисодий фаолият, рақобатбардошлик, технологик тараққиёт, иқтисодий салоҳият, очиқ иқтисодиёт, экспорт рақобатбардошлиги, жаҳон бозори, ташқи савдо операциялари. Зайнутдинова Умида Джалаловна - Доцент Ташкентского финансового института, и.ф.н. Остонов Мухриддин Бахриддин угли - Магистр Ташкентского финансового института ПРИОРИТЕТЫ ПОВЫШЕНИЯ ЭФФЕКТИВНОСТИ ВНЕШНЕЭКОНОМИЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ Аннотация. В статье исследуются процессы, связанные с организационно-экономической базой повышения эффективности внешнеэкономической деятельности. Оценено текущее состояние повышения эффективности внешнеэкономической деятельности. Описано текущее состояние имеющихся недостатков в этом отношении. Сформированы научные предложения и практические рекомендации по формированию приоритетов повышения эффективности внешнеэкономической деятельности Узбекистана. Ключевые слова: внешнеэкономическая деятельность, конкурентоспособность, технологическое развитие, экономический потенциал, открытая экономика, конкурентоспособность экспорта, мировой рынок, внешнеторговые операции. Zaynutdinova Umida Djalalovna - Associate Professor of Tashkentskogo Finansovogo Institute, Ostonov Muhriddin Bahriddin ugli - Master of Tashkent Financial Institute PRIORITIES FOR INCREASING THE EFFICIENCY OF FOREIGN ECONOMIC ACTIVITIES Annotation: The article examines the processes associated with the organizational and economic basis for improving the efficiency of foreign economic activity. The current state of improving the efficiency of foreign economic activity has been assessed. The current state of the existing shortcomings in this regard is described. Scientific proposals and practical recommendations on the formation of priorities for improving the efficiency of foreign economic activity of Uzbekistan have been formed. Key words: foreign economic activity, competitiveness, technological development, economic potential, open economy, export competitiveness, world market, foreign trade operations. Кириш. Бозор иқтисодиёти шароитида содий операциялар ёрдамида ҳал этиладиган ташқи иқтисодий фаолият хўжалик юритувчи умумдавлат вазифалари бозор иқтисодиёти ша- субъектлар, айниқса кичик бизнес ва тадбир- роитида бу фаолият турига давлат яккаҳоким- корлик субъектлари фаолияти учун жозибали лиги, ёки хўжалик юритувчи субъектларнинг бўлиб боради. Ушбу субъектлар ўз имконият- устувор мулкчилик шаклига асосланганда, ёки ларини ишга солиш орқали рақобатбардошлик- давлат томонидан тартибга солиб турилиши ни таъминлашда тижоратдан олинадиган ман- мавжуд бўлганда ўринли ҳисобланади. Шу са- фаат ҳамда максимал даражада юқори даромад- бабли ҳам давлат бир томондан, миллий иқти- га эришишни мақсад қиладилар. Миллий ман- содиёт рақобатбардошлигини таъминлаш мақ- фаатларга жавоб берадиган ва ривожланиш- садида ташқи иқтисодий омилларни қўллаш нинг устуворликлари ҳисобланган ташқи иқти- учун ички қулай асосий шароитларини шакл- Иқтисодиёт ва таълим / 2021 йил, 3-сон 163 ЖАҲОН ИҚТИСОДИЁТИ ВА ХАЛҚАРО ИҚТИСОДИЙ МУНОСАБАТЛАР лантиради, бошқа томондан эса давлат миллий мамлакат иқтисодий ўсишига таъсири эмпирик иқтисодиёт рақобатбардошлиги самарасини далиллар орқали ўрганилиб, ташқи савдонинг оширишга йўналтирилган тартибга солиш во- очиқлиги муқобил спецификациялардаги мо- ситаларидан фойдаланиш жараёнларини олиб деллар асосида таҳлил қилинади[2]. боради. Бундай вазиятда ташқи иқтисодий фао- Н.Ф. Гофман, Г.А. Маховикова тадқиқотла- лиятнинг турли кўринишлари динамик омил- рида корхонанинг ташқи иқтисодий фаолияти- лар вазифасини бажаради. Бу борада мамлака- ни ташкил этиш ва бошқариш тамойиллари ва тимиз иқтисодиёти олдида турган муҳим вази- механизмлари, ташқи савдо операциялари тех- фалар хусусида Ўзбекистон Республикасининг нологияси ва шартнома муносабатларини Президенти Ш.М.Мирзиёев 2020 йил 29 декабр- шакллантиришнинг ташкилий-иқтисодий асос- даги Олий Мажлисга Мурожаатномасида қуйи- лари ўрганилади[3]. М.Познер тадқиқотлари- дагича тўхталиб ўтган эди: “Келгуси йилда нинг асосини ташқи иқтисодий фаолиятнинг Жаҳон савдо ташкилотига аъзолик масаласи технологик жараёнларга алоқадорлиги ташкил ҳамда Европа Иттифоқи билан кенг қамровли этади. Унинг фикрича, мамлакатда технологик ҳамкорлик бўйича ишларни фаоллаштириш ло- тараққиёт асосини ташқи савдо муносабатлари зим. “GSP+” тизими доирасидаги имтиёзларни асосида шаклланади[4]. мамлакатимизда самарали қўллаш учун алоҳи- Мамлакатимиз иқтисодчи олимларидан да дастур ишлаб чиқиш керак. Ўзбекистон З.Хуррамова, С.Тошалиева, Ж.Туропов тадқи- яқинда Евроосиё иқтисодий иттифоқида куза- қотларида ўтиш иқтис