ФУТБОЛДА ЖИСМОНИЙ СИФАТЛАР, ТЕХНИК-ТАКТИК ХАРАКАТЛАРНИНГ РИВОЖЛАНИШ ДАРАЖАСИНИ БАҲОЛАШ

Аннотация

This article talks about the means of restoring the level of development of technical and tactical movements of football players during sports training. Reasonable opinions and comments are given throughout the article. Key words: Pedagogical tools, sports training, pedagogical methods, determination of sports skill characteristics of football players, level of development of qualities such as strength, speed, endurance, dexterity. ОЦЕНКА УРОВНЯ РАЗВИТИЯ ФИЗИЧЕСКИХ КАЧЕСТВ, ТЕХНИКО-ТАКТИЧЕСКИХ ДЕЙСТВИЙ В ФУТБОЛЕ Аннотация. В статье рассматриваются средства восстановления уровня развития технико-тактических движений футболистов в процессе спортивной тренировки. В статье представлены обоснованные мнения и соображения. 3 30 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ключевые слова: Педагогический инструментарий, спортивная тренировка, педагогические методы, выявление особенностей спортивного мастерства юных футболистов, уровень развития таких качеств, как сила, быстрота, выносливость, ловкость. Кириш. Ўзбекистонда футбол ривожига катта аҳамият берилмоқда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан оҳирги йилларда бир қатор қарор ва фармонлар қабул қилинди: “Ўзбекистон Республикасида футболни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида” (18.03.1993 й), “Ўзбекистонда футболни ривожлантиришнингташкилий асослари ва принципларини тубдан такомиллаштириш чоралари тўғрисида” (17.01.1996й), “Ўзбекистонда футболни ривожлантириш Жамғармаси фаолиятини яхшилаш ва уни қўллабқувватлаш чоралари тўғрисида” (06.07.1999й). 2006 йил Ўзбекистон республикаси Президенти И.А.Каримов томонидан “Ўзбекистонда футболни ривожантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” фармон имзоланди. Унда, оҳирги йилларда футбол бўйича Миллий чемпионатлар обрўси ва даражасини ошириш бўйича ишлар етарлича олиб борилмаѐтганлиги, юқори малакали ва спорт заҳиралари тайѐргарлигини ташкил этиш ва мазмунига етарли даражада аҳамият берилмаѐтганлиги баѐн этилган. Ўкув-машғулот жараѐни ва вилоятларда болалар-ўсмирлар жамолалари орасида мусобақаларни паст даражада ташкил этиш, алоҳида ҳудудларда жисмоний тарбия ва спорт бўлимлари ишининг яхши йўлга қўйилмаганлиги билан боғлиқдир. Бундай камчиликлар белгиланган, давлат даражасидаги юқорида баѐн этилган хужжатлар, футбол ривожи учун имконият яратмоқда. Ёш спортчиларни спортнинг ўйин турларига танлаш ва мўлжаллаш услубиятига бағишланган спорт амалиѐти тажрибалари ва тадқиқотлар, янги, анча самарали услубий йўлларни топишни талаб қилади. Маълумки, спорт иқтидори ташҳиси ҳали ўз такомиллашувидан жуда узоқдадир. Айни вақтда, спорт курашларида рақобатни ошиб бориш тенденцияларини тавсифловчи, спортни ривожланитириш замонивий босқичлари, илм-фан олдига келгусида спортчиларни танлаш ва уларнинг тайѐргарлигини баҳолаш услубиятлари самарадорлигини ошириш зарурияти тўғрисидаги саволларни кескин қўймоқда. Замонавий талаблар даражасидаги юқори спорт натижаларига эришиш, футбол билан шуғулланиш истагидаги ҳар бир бола учун осон эмас. 3 31 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ўзбекистоннинг етакчи футболчиларининг биографиясини ўрганиш шуни кўрсатдики, улар спорт йўлининг аввалида ўз тенгдошларидан аниқ сифат ҳусусиятлари билан ажралиб турганлар: яхши жисмоний ривожланиш, анча такомиллашган координация ҳаракатлар, фикрлаш тезлиги ва жасурлик. Бундай сифатлар сақланиб қолган ва футболчининг келгуси спорт такомиллашув фаолиятида мақсадга интилиш, меҳнатсеварлик, қатъият ва матонатни мунтазам тарбиялаш билан уйғунлашиб юқори натижаларга эришиларига замин яратган (Г.Красницкий, Б.Абдураимов, М.Ан, В.Федоров, Л.Хадзипанакис, М.Косимов). Янгидан то спорт устаси даражасигача етакчи футболчиларнинг босиб ўтган йўллари 6 – 9 йил. Замонавий футбол атлетик ўйин ҳсобланади. Ўйин ҳаракатларининг юқори темпи, вазиятларнинг тез ўзгариши, тўп учун курашда бевосита рақиб билан мулоқот, тактик вазифаларни ечишдаги чегараланган вақт, ҳаяжон ва унинг бошқа ҳусусиятлари футболчининг ҳаракат, функционал ва руҳий ҳолатига катта талаб қўяди. Шунинг учун футбол билан шуғулланиш учун болаларни танлаш мумаммоларини, боланинг ҳаракат, функционал ва руҳий фаолиятининг турли томонларини, уларнинг спорт маҳоратини шакллантириш жараѐнидаги мустақил ривожланиш ҳусусиятларини тўлиқ ўрганмасдан ҳал қилиб бўлмайди. Шуни ҳам алоҳида таъкидлаб ўтиш лозимки, танлаш – бу бир лаҳзалик синов эмас, балки тадқиқотнинг педагогик, психологик, тиббий-биологик услубиятларини қўллаш билан футболчиларни спорт такомиллашувини турли босқичларда амалга ошириш тадбирларини кўп қирралилигини назарда тутувчи қатъий ўйланган кўп босқичли тизимдир. Педагогик услубиятлар ѐш футболчиларнинг спорт маҳорати ҳусусиятларини аниқлаш, куч, тезкорлик, чидамкорлик, эпчиллик каби сифатларни ривожланиш даражаси ва уларнинг ўзаро алоқасини ўрганишга имкон беради. Тиббий-биологик услубиятлар, болаларнин