BOSHLANG‘ICH TA‘LIMDA KLASTER YONDASHUV TIZIMINING INTEGRATSION O‘QITISH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH SAMARADORLIGINI OSHIRISHDAGI O‘RNI

Аннотация

This article provides information on increasing the effectiveness of improving the integrated teaching mechanisms of the cluster approach system in primary education. Key words: education, primary, cluster, science, integration, teaching, mechanism, improvement. Yangi O‘zbekiston rivojiga katta hissa qo‘shayotgan va uning tub o‘zagi hisoblangan ta‘lim tizimini yanada takomillashtirish maqsadida ayni damda boshlang‘ich ta‘limga alohida e’tibor qaratib kelinmoqda. Yurtimizda barpo etilayotgan Uchinchi Renessans davrida boshlangʻich taʼlimda sifat samaradorligiga erishish va bunda boshlangʻich sinf oʻqituvchilari faoliyatiga tayanish dolzarb vazifalar sirasiga qo‘shildi. O‘zbekistonda boshlang‘ch ta‘limni yanada takomillashtirish davri kechmoqda. Ushbu jarayonda faqatgina boshlang‘ich sinfda dars berib kelayotgan o‘qituvchilargina emas,balki bo‘lajak pedagog-o‘qituvchilar ham juda katta,muhim rol o‘ynaydi.Ularda ham kasbiy qiyofani to‘la shakllantirish shart. 103 NEW RENAISSANCE 2025 MARCH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 3 Shu jihatdan qaraydigan bo‘lsak,xorijlik pedagog olima N.V.Kuzmina boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarinng kasbiy qiyofasi qay darajada bo‘lishi kerakligini o‘zning quyidagi yondashuvlari asosida ko‘rsatib o‘tgan: 1) kasbiy bilimga ega boʻlish; 2) loyihachi boʻlish; 3) konstruktiv boʻlish; 4) maslahatchi boʻlish; 5) tashkilotchi boʻlish. Mazkur komponentlarning ma‘nosi quyidagicha: boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchisi kasbiy-nazariy bilimni egallashi, mustaqil fikrga ega boʻlishi va mudom oʻzi ustida ishlab borishi kerak; uning loyihachiligi har bir darsni oʻziga xos tarzda oʻtkazishi bilan belgilanadi; konstruktivligi oʻquvchilar bilan til topisha olishi va bolaparvarligi bilan namoyon boʻladi; maslahatchiligi ta‘lim oluvchilar va ularning manfaatdor shaxslari bilan kirishimligidir; tashkilotchiligi esa ongi pedagogik texnologiyalarni amaliyotda qoʻllay olishi bilan belgilanadi. Umumiy olb qaraydigan bo‘lsak,har bir pedagog-o‘qituvchining kasbiga xos vazifa va burchlari mavjud,biroq aynan boshlang‘ich sinf o‘qiyuvchilar qiyofasida bular namoyon bo‘lib turishi kerak: – bolaparvarlik; – oʻz kasbiga bo‘lgan muhabbat; – pedagogik faollik; – oʻzi ustida doimiy ishlashi. Yuqoridagi pedagogik yondashuvlar asosida oliy ta‘lim muassasalarida ta’lim-tarbiya olayotgan bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari o‘qitilsa,yanada samarali bo‘ladi. Shu jihatdan xalqaro pedagogik tajribalarda qabul qilingan quyidagi konseptual yoʻnalishlarga eʼtibor berish lozim: a) boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchilariga kasbiy, psixologik va pedagogik bilim berish; b) boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchilarini pedagogik koʻnikma bilan qurollantirish; v) boshlangʻich sinf oʻqituvchilarining zamonaviy texnologik imkoniyatlaridan foydalanishga oʻrgatish; g) bola bilan ishlash psixologiyasini shakllantirish. Ushbu yondashuv asosida boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchilarini tayyorlash kutilgan samarani berishi shubhasizdir. Ayni paytda, har bir oʻqituvchi o‘z faoliyati davomida kasbiy qiyofasini yanada takomillashtirib borishini hisobga olib qo‘yishimiz zarur. 104 NEW RENAISSANCE 2025 MARCH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 3 Yondashuvlarga binoan bugungi kunda boshlangʻich sinf oʻqituvchilari zamonaviy yondashuvlardan xabardor boʻlishi kerak. Shu jihatdan boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchilari qiyofasida pedagogik, psixologik va estetik malakalik boʻrtib turishi kerak. Bu borada quyidagi pedagogik malakalarni egallash maqsadga muvofiq boʻladi: – boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchilari o‘z oldiga asosiy pedagogik vazifani qoʻya olishi, oʻquv-tarbiyaviy ishlarni samarali tashkil eta olishi kerak; – imkon qadar har bir oʻquvchi bilan individual ishlash uslubini tashkil qilishi shart; – oʻquv materiallari bilan ishlash koʻnikmasini egallash boʻlajak oʻqituvchilar uchun muhim ahamiyatga ega. Oʻzbekistonda barpo etilayotgan Uchinchi Renessans jarayonida boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchilarini kasbiy tayyorlash muhimhisoblanadi. Buning uchun quyidagilarga ahamiyat berish maqsadga muvofiq boʻladi: – boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchilarini pedagogik qonuniyatlar va texnologiyalar bilan chuqur tanishtirish; – boʻlajak boshlangʻich sinf oʻqituvchilarini intellektual va maʼnaviy salohiyati yuksak yangi avlod kadrlarini tayyorlash, taʼlim tashkilotlari bitiruvchilari zamonaviy kasb egalari boʻlishlari uchun ularda zarur koʻnikma va bilimlarni shakllantirish; – dunyo miqyosidagi bugungi keskin raqobatga bardosh bera oladigan milliy ta‘lim tizimini yoʻlga qoʻyish, darslik va oʻquv qoʻllanmalarini zamon talablari asosida takomillashtirish, ularning yangi avlodini yaratish, oʻquv dasturlari va standartlarini optimallashtirish; – ta‘lim-tarbiya muassasalarining rahbar xodimlari, pedagog va murabbiylari, professor- oʻqituvchilari va ilm-fan sohalari vakillarining jamiyatimizdagi oʻrni va maqomini oshirish, ularning mashaqqatli mehnatini munosib qadrlash va fa