UMUMTA’LIM MAKTABLARI TEXNOLOGIYA FANINI O’QITISHDA METROLOGIYANING AMALIY AHAMIYATI

Аннотация

В статье освещаются вопросы практической значимости применения основ метрологии в преподавании предмета технологии в средней общеобразовательной школе. Ключевые слова: метрология, измерение, понятие, педагогические понятия выпускник, умение, квалификация, компетенция, квалифицированный персонал, технология. Annotations. The article covers the issues of the practical importance of applying the basics of Metrology in the teaching of technology of secondary schools of general education. Key words: metrology, measurement, understanding, pedagogical concepts graduate, skills, qualifications, competence, qualified frame, technology. Bizning jamiyatimizda madaniyatli va ma’rifatli insonni tarbiyalash muammosi juda dolzarb bo'lib kelgan hamda ma'naviy va axloqiy jihatdam mukammal inson tarbiyasi asosiy vazifa hisoblanadi. Darhaqiqat, mamlakat iqtisodiyoti, siyosati, milliy xavfsizligi va raqobatbardoshligi ko'p jihatdan fuqarolarning madaniyati darajasiga bog'liq. Zamonaviy ta'limda barcha tendentsiyalar va innovatsiyalar makonida shaxsni shakllantirishning muhim va ajralmas bosqichi sifatida kompetent yondashuvni alohida 27 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2024 SJIF 2024 = 5.073/Volume-3, Issue-3 ko’rsatish lozim. Asosiy ta'lim kompetentsiyalariga alohida e'tibor qaratish zarur hisoblaymiz. Texnologiya fani darslarida yosh avlodni jamiyatda hayotga tayyorlash, ularning moddiy buyumlar tayyorlashlarida aniqlik va sifat tushunchalarini shakllantirish muhim vazifalardan biri hisoblanadi. Metrologiya - o'lchovlar bilan shug'ullanadigan, ishlab chiqarish va uni boshqarish jarayonida ishonchlilik va aniqlikni kafolatlaydigan ilmiy va aniqlikni kafolatlaydigan fandir. Texnologiya darslarida o’quvchilarga ushbu fan asoslari, shuningdek metrologiyada ishlatiladigan vositalar bilan tanishish imkoniyati beriladi. Metrologiyani maktab texnologiya fani darslarida o'rganish fan, texnologiya va ishlab chiqarish sohasi mutaxassislari uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Maktab o’quvchilariga metrolog bu - o’lchovlarning nazariy, amaliy va qonuniy asoslari bilan shug’illanuvchi mutaxassis ekanligini tushuntirish qiyinchilik tug’dirmaydi. Ammo metrologlar qanday o'lchovni, ularning ishi kundalik hayotimizga qanday ta'sir qilishini va nima uchun bu muhim ekanligini, bu jarayon juda mehnat talab qilishini, uni maktabdayoq o’rganishni boshlashlari kerakligini tushuntirish muhimdir. O’quvchilarni metrologiyaga kirishlari va ushbu fan sohasiga qiziqishlarini uyg'otish uchun eng mos keladigan fan bu umumta'lim maktablaridagi Texnologiya fani va unda o’tiladigan mashg’ulotlar hisoblanadi. Bu jarayonda metrologik va texnologik bilimlar muhimdir. Metrologiyani ularga maktabda o’rganishning afzallik tomonlari deb quyidagilarni keltirish mumkin: - o’quvchilar maktab o’rindiqlaridayoq o’lchov vositalaridan foydalanishni o’rganishlari mumkin. Aniq o’lchash malakalari nafaqat ularning kasb egallashlarida, balki oddiy hayotiy ehtiyojlarida ham zarurdir. Masalan, savdo qilish shaxobchalarida maxsulot olish yoki atmosfera bosimi, harorati kabi kattaliklarni o’lchashlarida; - o’quvchilarni fizik hodisalar va qonuniyatlarni yaxshi tushunishlari, shu bilan birga ularni mantiqiy rivojlantirishlari uchun xizmat qiladi. Bu ularni turli masalalarni echa olishlariga, o’lchov vositalarida ishlash va aniq o’lchash malakalarini shakllanishiga imkon beradi; - metrologiya uni o’rganuvchilarga bizning kurramiz duch kelayotgan ekologik muammolarni yaxshi tushunib etishlariga yordam beradi. Masalan, ular suv va havoni 28 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2024 SJIF 2024 = 5.073/Volume-3, Issue-3 ifloslanganlik darajasini maxsus qurilmalardan foydalanib o’lchash, buning natijasida olingan ma’lumotlardan ekologik muammolarni hal etishda foydalanishi; - metrologiya o’quvchilarda fan va texnikaga hurmat bilan munosabat qilishlarini shakllanishiga xizmat qiladi. O’quvchilar o'quv mashg'ulotlari jarayonida metrologiya sohasidagi zamonaviy yutuqlarni bilishlari, shuningdek, bu yutuqlardan nafaqat kundalik hayotlarida, balki iqtisodiyotning turli sohalarida ham foydalanishlari mumkin. Texnologiyalar darslarida metrologiyani o'rganishning asosiy jihatlaridan biri bu o'lchash vositalari bilan ishlash ko'nikmalarini rivojlantirishdir. O’quvchilar o'lchovni to'g'ri va aniq olib borishni o'rganadilar, shuningdek metrologiya bilan bog'liq bo'lgan asosiy tushunchalar va shartlarni tushunish imkoniga ega bo’ladilar. Ular turli xil qurilmalar bilan tanishadilar va ulardan to'g'ri foydalanishni o'rganadilar. Bundan tashqari bu ulardagi amaliy ko’nikmalarni shakllanishiga yordam beradi. O’quvchilar o’zlarining o’lchov qurilmalarini yaratishlari, tajriba o’tkazishlari va xulosa chiqarishlari mumkin. Olingan aniq o’lchashlar natijalarini turli xil buyumlar tayyorlash hamda ularni loyihalarini bajarishda muhim ekanligini tushunib etishlariga yordam beradi. Muhim jihati standart va me’yoriy hujjatlar talablari bilan tanishish hisoblanadi. O’quvchilar ma