DIFTERIYA KASALLIGINING BOLALARDA KECHISHI, LABORATORIYA DIAGNOSTIKA VA DAVOLASH PROFILAKTIKASI.

Аннотация

Diphtheria is an acute infectious disease characterized by inflammation of the upper respiratory tract and mucous membranes. The most common form of the disease is pharyngeal diphtheria, which is widespread, especially among children. This article examines clinical cases observed in 84 patients, laboratory diagnostics, and treatment outcomes. The results indicate that 59.5% of patients had pharyngeal diphtheria, while nasal diphtheria was observed in 17.9% of cases. This study aims to analyze different forms of diphtheria and develop effective treatment strategies. KEYWORDS: Diphtheria, pediatric diphtheria, diphtheria bacillus, respiratory tract infections, bacteriological diagnosis, clinical analysis, pharyngeal diphtheria, nasal diphtheria. METODOLOGIYA: Ushbu tadqiqot 84 nafar bemor ishtirokida olib borildi. Bemorlarga bakteriologik tekshiruv, laringoskopiya va PSR diagnostikasi orqali tashxis qo‘yildi. Bemorlarning yoshi 2 yoshdan 12 yoshgacha bo‘lib, kasallik shakllari quyidagi ko‘rinishda taqsimlandi: 330 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 2 Halqum difteriyasi – 50 nafar bemor (59.5%) Burun difteriyasi – 15 nafar bemor (17.9%) Hiqildoq difteriyasi – 12 nafar bemor (14.3%) Boshqa turlar (ko‘z, teri, jinsiy a’zolar) – 7 nafar bemor (8.3%) Davolash choralari sifatida barcha bemorlarga difteriyaga qarshi antitoksik zardob, antibiotikoterapiya va simptomatik davo qo‘llandi. NATIJALAR: Tadqiqot natijalari difteriyaning eng ko‘p uchraydigan shakli halqum difteriyasi ekanligini ko‘rsatdi. Diagrammada kasallikning turli shakllari bo‘yicha taqsimot aks ettirilgan. Shuningdek, quyidagi kuzatishlar aniqlandi: 331 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 2 Harorat: 60% bemorlarda 38-39°C issiqlik kuzatilgan. Tashxis: 72% bemorda bakteriologik usul bilan difteriya tayoqchasi aniqlangan. Asoratlar: 20% bemorda yurak yoki nerv tizimi asoratlari kuzatilgan. Ushbu natijalar difteriyaning erta tashxis va kompleks davolash muhimligini ko‘rsatadi. Davolash o‘z vaqtida amalga oshirilgan bemorlarda sog‘ayish jarayoni tez kechgan. MUHOKAMA: Ushbu tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, difteriyaning bolalarda eng ko‘p uchraydigan shakli halqum difteriyasi bo‘lib, barcha bemorlarning 59.5% ini tashkil etdi. Bu holat difteriya tayoqchasining (Corynebacterium diphtheriae) asosan yuqori nafas yo‘llarini zararlashi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Burun difteriyasi esa 17.9% bemorda kuzatilib, aksariyat hollarda uzoq davom etadigan tumov, burun bitishi va qon aralash shilimshiq ajralishi bilan namoyon bo‘ldi. Difteriyaning og‘ir shakllari, xususan, hiqildoq difteriyasi (laringial difteriya) 14.3% bemorda qayd etildi. Bu kasallik shakli nafas yo‘llarining torayishi va stenoz rivojlanish xavfi bilan bog‘liq bo‘lib, ayniqsa, 5 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun o‘ta xavfli sanaladi. Ushbu bemorlarga o‘z vaqtida antitoksik zardob va traxeya intubatsiyasi kabi chora-tadbirlar qo‘llanilgan. 332 Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research ISSN: 3060-4745 IF(Impact Factor)10.41 / 2024 Volume 2, Issue 2 Tadqiqot shuningdek, difteriyaning diagnostikasi va davolash usullarining samaradorligini baholash imkonini berdi. Ma’lum bo‘lishicha, bakteriologik tashxis (bemorlarning 72% ida tasdiqlangan) kasallikni aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu bilan birga, PSR diagnostikasi mikroorganizmlarni tez aniqlash va bemorlarni o‘z vaqtida izolyatsiya qilish imkonini beradi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, davolash jarayonida antitoksik zardob eng samarali vositalardan biri bo‘lib, toksinlarni neytrallashda muhim rol o‘ynaydi. Antibiotikoterapiya esa ikkilamchi bakterial infeksiyalarni oldini olishga yordam berdi. Shu bilan birga, 84 bemordan 20% ida yurak yoki nerv tizimi asoratlari qayd etilgan bo‘lib, bu difteriya toksinining organizmga keng ta’sir qilishini tasdiqlaydi. Tadqiqot natijalari ilgari o‘tkazilgan ilmiy ishlar bilan mos tushadi. Xususan, Sh.X. Xo‘jayev (1993) tomonidan olib borilgan tadqiqotlarda difteriyaning yuqori nafas yo‘llarida ko‘proq uchrashini ko‘rsatib o‘tgan. Bundan tashqari, O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasida ham difteriyaning toksinli shakllari yurak va nerv tizimiga ta’sir etishi mumkinligi qayd etilgan. Shuningdek, tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, profilaktika choralariga qat’iy rioya qilgan bolalarda kasallikning og‘ir shakllari kamroq kuzatilgan. Bu O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan majburiy emlash dasturlarining samaradorligini tasdiqlaydi. ILMIY YANGILIK: Ushbu tadqiqotning ilmiy yangiligi shundaki, bolalar orasida difteriyaning turli klinik shakllari bo‘yicha statistik tahlil o‘tkazilib, kasallikning taqsimoti, tashxis qo‘yish usullari va davolash samara