TIJORAT BANKLARI TOMONIDAN KICHIK BIZNES SUB’YEKTLARINI MOLIYALASHTIRISH AMALIYOTINI TAKOMILLASHTIRISH

Аннотация

Mazkur ilmiy tezisda tijorat banklari tomonidan kichik biznes subyektlarini moliyalashtirish amaliyoti tahlil qilinib, uning samaradorligini oshirish yo‘llari taklif etiladi. Kichik biznesning iqtisodiyotdagi roli, moliyalashtirishdagi mavjud muammolar va ularni hal etish strategiyalari o‘rganiladi. Shuningdek, tijorat banklarining kreditlash jarayonlarini takomillashtirish, risklarni boshqarish hamda innovatsion moliyaviy mahsulotlardan foydalanish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida kichik biznesni moliyalashtirish samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy- amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi. Kalit so‘zlar: tijorat banklari, kichik biznes, moliyalashtirish, kreditlash, risklarni boshqarish, moliyaviy barqarorlik, investitsiyalar, innovatsion moliyaviy mahsulotlar, biznes rivojlanishi, bank xizmatlari. Annotation: This scientific thesis analyzes the practice of financing small businesses by commercial banks and suggests ways to improve its efficiency. The role of small businesses in the economy, existing problems in financing and strategies for solving them are studied. Also, the possibilities of improving the lending processes of commercial banks, risk management and the use of innovative financial products are analyzed. As a result of the study, scientific and practical proposals and recommendations are developed to increase the efficiency of financing small businesses. Keywords: commercial banks, small businesses, financing, lending, risk management, financial stability, investments, innovative financial products, business development, banking services. Kichik biznes va tadbirkorlik har qanday mamlakat iqtisodiyotining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, yangi ish o‘rinlari yaratish, innovatsion g‘oyalarni ilgari surish va iqtisodiy diversifikatsiyani ta’minlashda katta ahamiyat kasb etadi. O‘zbekiston Respublikasi ham kichik biznesni rivojlantirishga alohida e’tibor qaratib, uni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha qator islohotlarni amalga oshirmoqda. 167 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Shu bilan birga, kichik biznes subyektlari uchun zarur moliyaviy resurslarga ega bo‘lish masalasi hali ham dolzarb muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Tijorat banklari ushbu subyektlarni moliyalashtirishda asosiy manba bo‘lib xizmat qiladi. Biroq, kreditlash shartlari, yuqori foiz stavkalari, ta’minot talablari va boshqa omillar sababli ko‘plab tadbirkorlar bank xizmatlaridan yetarli darajada foydalana olmayapti. Mazkur ilmiy tezisda tijorat banklari tomonidan kichik biznesni moliyalashtirish amaliyoti, uning dolzarb muammolari va ularni bartaraf etish yo‘llari tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi – tijorat banklarining kichik biznesni moliyalashtirish tizimini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, kichik biznesni qo‘llab-quvvatlash orqali mamlakatda iqtisodiy barqarorlikka, bandlik darajasining oshishiga va tadbirkorlik muhitining yaxshilanishiga erishish mumkin. Shu sababli, tijorat banklari tomonidan kichik biznes subyektlarini moliyalashtirish amaliyotini takomillashtirish, kreditlash mexanizmlarini soddalashtirish va innovatsion moliyaviy vositalarni joriy etish muhim masala hisoblanadi. Kichik biznes – bu jamiyat rivojining tayanch ustunlaridan biri. Bugungi kunda har qanday davlat iqtisodiyotining barqarorligi kichik tadbirkorlik subyektlarining rivojiga bog‘liq. Ular yangi ish o‘rinlarini yaratadi, innovatsion g‘oyalarni ilgari suradi va mahalliy ishlab chiqarishni rivojlantirish orqali importga qaramlikni kamaytiradi. Biroq, kichik biznesni kengaytirish va mustahkamlash uchun eng muhim vositalardan biri – bu moliyalashtirishdir. Tijorat banklari kichik biznes uchun asosiy moliyaviy manba sanaladi. Ular kreditlar ajratish, garovsiz moliyalashtirish mexanizmlarini yo‘lga qo‘yish va maxsus dasturlar orqali tadbirkorlarga yordam berish orqali bu sohaning rivojiga hissa qo‘shadi. Ammo, haqiqat shuki, bugungi kunda ko‘plab kichik biznes vakillari bank kreditlariga erkin kirish imkoniyatiga ega emas. Sabablari ko‘p: yuqori foiz stavkalari, qat’iy ta’minot talablari, murakkab hujjat topshirish jarayonlari va biznesning barqarorligini isbotlash zarurati. Shunday bir savol tug‘iladi: tijorat banklari kichik biznesni moliyalashtirish amaliyotini qanday takomillashtirishi mumkin? Avvalo, kredit siyosatini moslashuvchan qilish lozim. Masalan, kredit olish jarayonida tadbirkorlarga aniq, soddalashtirilgan tartiblar taklif etilishi kerak. Raqamli bank xizmatlarining rivojlanishi bunga yordam berishi mumkin – onlayn kreditlash tizimlari, tezkor moliyaviy baholash mexanizmlari kichik biznesga banklar bilan ishlashda yengillik yaratadi. 168 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Bundan tashqari, banklar tadbirkorlar bilan yaqin hamkorlik o‘rnatishi, biznesga yo‘naltirilgan maslahat va ko‘mak xizmatlarini ko‘rsatishi lozim. Kichik biznes va