DORI VOSITALARINING ANALOGLARI VA ULARNING SAMARADORLIGI

Аннотация

Detailed information is provided about generic and therapeutic equivalent drugs, highlighting their differences from original drugs in terms of pharmacological properties, efficacy and price. Studies show that generic drugs in most cases have almost the same efficacy as original drugs, but some side effects and differences in bioactivity may be observed. Therefore, it is important to follow the doctor's recommendations when choosing drugs. This article analyzes drug analogues and their effectiveness. Keywords: Drugs, generic drugs, therapeutic equivalent, bioequivalence, pharmacokinetics, pharmacodynamics, original drugs, pharmaceuticals, efficacy, side effects, price differences. Аннотация: Представлена подробная информация о дженериках и терапевтических эквивалентах лекарственных средств, подчеркнуты их отличия от оригинальных препаратов с точки зрения фармакологических свойств, эффективности и цены. Исследования показывают, что в большинстве случаев дженерики почти так же эффективны, как и оригинальные препараты, но могут наблюдаться некоторые побочные эффекты и различия в биологической активности. Поэтому важно следовать рекомендациям врача при выборе лекарств. В данной статье анализируются аналоги препаратов и их эффективность. Ключевые слова: Лекарственные препараты, дженерики, терапевтический эквивалент, биоэквивалентность, фармакокинетика, фармакодинамика, оригинальные лекарственные препараты, фармацевтические препараты, эффективность, побочные эффекты, ценовые различия. Farmatsevtika sanoatida turli dori vositalarining analoglari keng qo‘llaniladi. Analog dorilar – tarkibi yoki ta’sir mexanizmi o‘xshash bo‘lgan dori vositalaridir. Ular asosan original dori preparatining muqobil varianti sifatida ishlab chiqariladi. Analog dorilar ko‘pincha narx jihatidan arzonroq bo‘lib, bemorlar uchun iqtisodiy jihatdan qulay hisoblanadi. Dori vositalarining analoglari ikki turga bo‘linadi: to‘liq analoglar (generik dorilar) va qisman analoglar (terapevtik ekvivalentlar). To‘liq analoglar tarkibidagi faol modda va dozalari 29 bo‘yicha original doriga mos keladi. Masalan, "Noshpa" (Drotaverin) original dori bo‘lsa, "Drotaverin gidroxlorid" uning generik analogidir. Terapevtik ekvivalentlar esa bir xil kasallikni davolash uchun ishlatiladi, lekin faol moddalari har xil bo‘lishi mumkin. Masalan, "Ibuprofen" va "Paratsetamol" har ikkalasi ham og‘riq qoldiruvchi va yallig‘lanishga qarshi dorilar bo‘lsa-da, tarkibiy jihatdan farq qiladi. Ko‘plab tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, original dorilar va ularning generik analoglari samaradorlik jihatidan deyarli bir xil bo‘lishi mumkin. Jahon Sog‘liqni Saqlash Tashkiloti (WHO) tomonidan o‘tkazilgan tadqiqotga ko‘ra, generik dorilarning sifati original dorilar bilan taqqoslaganda 90-100% gacha mos keladi. Ammo ayrim hollarda, generik dorilarning biofaolligi original doridan biroz farq qilishi mumkin. Bu farq dori tarkibidagi yordamchi moddalarga bog‘liq. Misol uchun, Aspirin va uning generik shakllari (Acetylsalicylic Acid) turli firmalar tomonidan ishlab chiqarilgan bo‘lsa-da, ularning samaradorligi ko‘pincha o‘xshash bo‘ladi. Shu bilan birga, generik dorilarni tanlashda e’tiborli bo‘lish kerak, chunki ayrim hollarda arzon analog dorilar sifati past bo‘lishi mumkin. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi tomonidan taqdim etilgan ma’lumotlarga ko‘ra, so‘nggi yillarda generik ta’sir qiluvchi yana bir muhim omil – ularning farmakokinetikasi va farmakodinamikasidir. Ba’zi hollarda, generik dorining tanaga so‘rilishi (biokiraolishligi) original doridan biroz farq qilishi mumkin. Amerika Oziq-ovqat va Dori-Darmon Agentligi (FDA) tomonidan olib borilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ayrim generik dorilar original dorilarga nisbatan 5-10% gacha samaradorlik farqiga ega bo‘lishi mumkin, ammo bu farq klinik jihatdan sezilarli ta’sir ko‘rsatmaydi. Analog dorilarning afzalliklari orasida narxning arzonligi, keng tanlov va foydalanish imkoniyati mavjud bo‘lsa, kamchiliklari sifat farqlari va ba’zi bemorlar uchun nojo‘ya ta’sirlarning ortishi bo‘lishi mumkin. Shuning uchun har qanday dori vositasini shifokor tavsiyasiga ko‘ra tanlash maqsadga muvofiqdir.dorilarning sifat nazorati kuchaytirilib, ulardan foydalanish darajasi oshmoqda. Shu sababli, dorixonalarda aynan sifatli va sertifikatlangan dori vositalarini tanlash tavsiya etiladi. Dorilarning samaradorligiga Analog dorilar va ularning o‘ziga xosliklari Analog dorilar ikki asosiy turga bo‘linadi: 1. Generik dorilar – original dorining to‘liq nusxasi bo‘lib, faol modda, dozasi va ta’sir mexanizmi bo‘yicha bir xil bo‘ladi. 2. Terapevtik ekvivalentlar – tarkibiy jihatdan boshqacha bo‘lishi mumkin, lekin ta’siri bir xil kasalliklarni davolashga qaratilgan. Misol uchun:  Original dori: "Viagra" (Sildenafil)  Generik analog: "Silden" (o‘xshash faol modda)  Terapevtik ekvivalent: "Tadalafil" (boshqa faol modda, lekin shunga o‘xshash ta’sir) Dori vositalari analoglarining ishlab chiqarilish jarayoni Generik dorilar original dor