IBRAYIM YUSUPOV O’MIR BAYANI HA’M DO’RETIWSHILIK JOLI

Аннотация

In this article, Ibrayim Yusupov was a contemporary of Tolepbergen Kayipbergenov. Our poetry is a beautiful picture of time. Barley of the people of Karakalpakstan and Uzbekistan. He was awarded the title of Hero of Uzbekistan. In honor of the poet, the Preparatory school under Ibrayim Yusupov was opened by the presidential decree. Together with Sonin, Gimini of the Republic of Karakalpakstan wrote the words. Key word: Republic of Karakalpakstan, Uzbekistan, Ayaziy. Ibrayım Yusupov tolıq atı IbrayıYusupovich Yusupov, 5-may 1929-jıl, Shımbay rayonı, Azat awilinda tuwilg’an Q QASSR, ÓzSSR, SSRA – 24-iyul, Nókis, Qaraqalpaqstan, Ózbekstan qaraqalpaq shayırı, XX ásir qaraqalpaq ádebiyatınıń iri tulǵası, awdarmashı, dramaturg hám pedagog. Qaraqalpaqstan hám Ózbekstan xalıq shayırı. Ózbekstan Qaharmanı 2004-jılı. Qaraqalpaqstan Respublikası mámleketlik gimniniń sóziniń avtorı. Ádebiy laqabı – Ayaziy. Qaraqalpaqistan Respublikasi gimini; Sózi: Ibrayım Yusupov Naması: Najimaddin Muxammaddinov Jayxun jaǵasında ósken bayterek, 2 67 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Túbi bir shaqası mıń bolar demek, Sen sonday sayalı, quyashlı elseń, Tınıshlıq hám ıǵbal sendegi tilek. Naqıratı:Diyxan baba nápesi bar jerinde, Juwsan ańqıp, kiyik qashar shólinde, «Qaraqalpaqstan» degen atıńdı, Áwladlar ádiwler júrek tórinde. Aydın keleshekke shaqırar zaman, Mártlik, miynet, bilim jetkizer oǵan, Xalqıń bar azamat, dos hám mehriban, Erkin jaynap–jasna, máńgi bol aman. Berdaq ha’mde Ajiniyaz shayirlarimiz zamanlas bolg’aninday (1827 jil) Ibrayim Yusupov shayirimiz benen To’lepbergen Qayipbergenov bir da’wirde jasap do’reiwshilik eken To’lepbergen Qayipbergenov shayirimiz 1929-jili 7- mayda Kegeyli rayoninda Shortanbay awilinda ha’zirgi No’kis rayoninin’ sovxozinda tuwilg’an. 1945-47 Xo’jayli qalasindag’i mektepke shekemgi ta’rbiya pedagogika bilim jurtinda oqiydi. O’zbekistan Qahramani proza,povest janirinda qa’lem terbetken Qaraqalpaqistan xaliq jaziwshisi atag’in alg’an 1974-jili . 2010-jili sentyabrdin’ 14- sa’nesinde dunyadan o’tti. Bolajaq Ibrayim Yusupov shayırdıń ákesi Yusup (axun) Sayekeev (1875-1931 jıllar) óz dáwiriniń diniy ǵayratkeri hámde iri jer iyesi bolıp, Sovet húkimeti tárepinen quwdalawǵa ushırap, 1931-jılı Túrkmenstanǵa súrgin etilgen hám onnan qaytpaǵan. Ayırım tastıyqlanbaǵan maǵlıwmatlarǵa bola Yusup (axun) Sayekeev Tashawız qamaqxanasınan qashıp, Tórtkól qalası átirapında orıs basqınshılarına qarsı sawashta qaytıs bolǵan. Anası Xanbiybi eki ul hám tórt qızdı tárbiyalaǵan. Shańaraqtı baǵıwda anasına járdem beriw ushın jas Ibrayım 13 jasınan baslap jumıs islewdi basladı. Onıń tuwısqan ajaǵası Mádenbay Yusupov ekinshi duniya júzlik urısında qatnasqan. Belorus aymaǵında jaralanǵan. Urıstan keyin óz eline demobilizatsiaydan keyin qaytıs bolǵan. Qaraqalpaqstan mámleketlik pedagogika institutında oqıǵan. Instituttı 1949-jılda tamamlaǵan Ibrayım ózi oqıǵan bilim dárgayında ádebiyat páninen sabaq bere basladı. 1961-1962 jıllarda «Ámiwdárya» jurnalı redaktorı, keyingi 3 jıl SSSR Pánler Akademiyası Qaraqalpaq filialınıń N. Dáwqaraev atındaǵı til, ádebiyat hám tariyx institutında ilimiy jumıs alıp bardı. 2 68 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2025 VOLUME 4 / ISSUE 3 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 1965-1980 jıllarda Qaraqalpaq ASSR jazıwshılar awqamına basshılıq etken. Onıń baslaması menen SSSRdıń kóplegen qalalarında, atap aytqanda, Moskva, Kiev, Alma-Ata, Vilnyus hám basqa qalalarda birinshe márte Qaraqalpaq mádeniyatı kúnleri ótkerildi. 1980- 1988 jıllarda «Sovet Qaraqalpaqstanı» (házirgi atı «Erkin Qaraqalpaqstan») gazetasında bas redaktor boldı. Keyinirek ol 1988- 1994 jıllarda Qaraqalpaqstan Tınıshlıqtı qorǵaw komiteti baslıǵı bolıp is júritti. 1994-2000 jıllarda Ruwxıylıq hám aǵartıwshılıq orayı basshısı lawazımında islegen. Qaraqalpaqstan Respublikası, Shımbay rayonı, Azat awılında tuwılǵan. Bolajaq shayırdıń ákesi Yusup (axun) Sayekeev (1875-1931 jıllar) óz dáwiriniń diniy ǵayratkeri hámde iri jer iyesi bolıp, Sovet húkimeti tárepinen quwdalawǵa ushırap, 1931-jılı Túrkmenstanǵa súrgin etilgen hám onnan qaytpaǵan. Ayırım tastıyqlanbaǵan maǵlıwmatlarǵa bola Yusup (axun) Sayekeev Tashawız qamaqxanasınan qashıp, Tórtkól qalası átirapında orıs basqınshılarına qarsı sawashta qaytıs bolǵan. Anası Xanbiybi eki ul hám tórt qızdı tárbiyalaǵan. Shańaraqtı baǵıwda anasına járdem beriw ushın jas Ibrayım 13 jasınan baslap jumıs islewdi basladı. Onıń tuwısqan ajaǵası Mádenbay Yusupov ekinshi duniya júzlik urısında qatnasqan. Belorus aymaǵında jaralanǵan. Urıstan keyin óz eline demobilizatsiaydan keyin qaytıs bolǵan. Qaraqalpaqstan mámleketlik pedagogika institutında oqıǵan. Instituttı 1949-jılda tamamlaǵan Ibrayım ózi oqıǵan bilim dárgayında ádebiyat páninen sabaq bere basladı. Shayırdıń dáslepki shıǵarmaları 1946-jılda baspadan shıǵarılǵan "Watanım» qosıǵı. Ol tárepinen «Joldas muǵallim» (1949),