PARODONT TISSUE HYPOXY IN CHRONIC PARODONTITIS

Аннотация

Хронический пародонтит (ХП) является самой распространенной патологией пародонта, которая приводит к нарушению функций зубочелюстной системы. Обследованы 60 пациента с ХП. Всем производили оценку состояния тканей пародонта по индексам: РМА, API, SBI. Для изучения гипоксии исследовали функциональную активность эритроцитов с помощью спектроскопии. Установлено что, при ХП изменения тканей пародонта сопровождаются угнетением функциональной активности эритроцитов, развитием гипоксии, которая требует коррекции. Ключевые слова: хронические воспалительные генерализованные заболевания пародонта,пародонтит Kirish. Surunkali parodontit (SP) eng og‘ir va keng tarqalgan parodont patologiya bo‘lib, tish-jag‘ tizimi funktsiyalarining sezilarli darajada buzilishiga, tishlarni ushlab turish apparatining o‘limiga va tishlarning to‘kilishiga olib keladi [1]. Parodont kasalliklarini davolashda ma’lum yutuqlarga erishilganiga qaramay, yangi davolash usullarini izlash dolzarbligicha qolmoqda [1,2]. So‘nggi yillarda parodontning yallig‘lanish kasalliklarini davolash uchun fotodinamik terapiyadan (FDT) foydalanish taklif etilgan [3,4,5,7]. So‘nggi o‘n yil ichida SP tarqalishi 20 yoshdan 35 yoshgacha bo‘lgan odamlar orasida 24,8% ga, 65 va undan katta yoshdagilar orasida esa 68,0% ga oshdi[1]. Shu bilan birga, SPning og‘ir shakli bilan og‘rigan bemorlarning ulushi yoshlarda 11,2% gacha, 65 va undan katta yoshdagilarda esa30%gacha oshdi[5, 6,7]. 98,7:ROTCAFTCAPMI.SECNEICS LACIDEM,5202, yraurbeF,5emuloV gro.srehsilbupcimedaca.www O‘zbekistonda hozirgi vaqtda parodont kasalliklarining tarqalishi 95-100% ga yetadi[1]. Zamonaviy adabiyot ma’lumotlari shuni ko‘rsatadiki, SP polietiologik kasallik hisoblanadi [4,5]. Bakterial floradan tashqari (Porphyromonas gingivalis; Treponema denticola va boshqalar), SPga turli kasalliklar sabab bo‘lishi mumkin: ateroskleroz, metabolik sindrom, qandlidiabet, osteoporoz [2, 3,4,5]. Shuning uchun SPni davolashda nafaqat yuqumli omilni, balki interkurrent kasalliklarni korreksiyalashni ham hisobga olish kerak. Shunday qilib, Slots J. (2017) ma’lumotlariga ko‘ra, CPni muvaffaqiyatli davolash umumiy shakllarga qaraganda kamroq murakkab (mahalliylashtirilgan) parodontitlarda kuzatiladi [6]. Tadqiqotning maqsadi parodont to‘qimalarining gipoksiya darajasi va surunkali parodontit kechishining og‘irligi o‘rtasidagi bog‘liqliknianiqlashdan iborat. Tadqiqot materiallari va usullari: SP bilan og‘rigan 84 nafar bemor kuzatilib, ular 2 ta teng guruhlarga bo‘lingan (o‘tkazilgan medikamentoz terapiya turiga ko‘ra). Barcha bemorlar standart klinik-laborator tekshiruvdan o‘tkazildi. Barcha bemorlarda parodont to‘qimalarining holati RMA (papillyar-marginal-alveolyar indeks), API (tishlarning approksimal yuzalari gigiyenasi indeksi), SBI (milk egatining qonash indeksi) klinik indekslari bo‘yicha baholandi. Gipoksiyani aniqlash maqsadida biz eritrotsitlarning strukturaviy va funksional holatini aniqladik. Eritrotsitlarning funksional faolligini o‘rganish uchunRAMAN-spektroskopiyadan foydalanildi. Birinchi guruh (n=42) - nazorat guruhi bemorlariga CPning an’anaviy yallig‘lanishga qarshi terapiyasi buyurildi: professional gigiyena (tish cho‘kindilarini olib tashlash) o‘tkazilgandan so‘ng patologik tish-milk cho‘ntaklariga xlorgeksidin va metrogil suspenziyasi qo‘yildi, dioksidinli og‘iz vannalari o‘tkazildi, yallig‘lanishga qarshi malhamlar (butadion, metrogil) bilan davolash bog‘lamlari qo‘yildi. Mikroblarga qarshi preparatlar (flagil, klyostoma, metrogil), nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar (indometatsin), desensibilizatsiyalovchi preparatlar (diazolin), vitamin terapiyasi (A, S, R) ko‘rinishida yallig‘lanishga qarshi umumiy davolash buyurildi. Keyin ko‘rsatmalar bo‘yicha kuretaj, tishlarni tanlab silliqlash o‘tkazildi. Ikkinchi guruhda (n=42) - asosiy, umumiy qabul qilingan terapiyadan tashqari, bemorlar qo‘shimcha ravishda meksikorni kuniga 3 marta kuniga 1 kapsuladan (100 mg) 14 kun davomida qabul qilishdi. Meksikor (etilmetilgidroksipiridin suksinat) - bu antioksidant preparat bo‘lib, u erkin radikalli jarayonlarni (yallig‘lanish reaksiyalarida ularning yaqqol kuchayishi kuzatiladi) tormozlash va parodontning biriktiruvchi to‘qimasi hujayralariga erkin radikallarning shikastlovchi ta’sirini kamaytirish qobiliyati tufayli ishemiyalangan to‘qimaholatiniyaxshilaydi. Materialga statistik ishlov berish "EXCEL" elektron jadvallari va "STATISTICA 6.0" dasturi yordamida amalga oshirildi. Farqlar (р<0,05) da ahamiyatli deb hisoblandi (ahamiyatlilik darajasi 95%). O‘rganilayotgan miqdoriy ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi bog‘liqlik Spirmen (R), Pirson korrelyatsiya koeffitsiyentini hisoblash va keyinchalik t mezoni bo‘yicha uning ahamiyatini aniqlash bilan korrelyatsion tahlil natijalariga ko‘ra baholandi. Bundan tashqari, korrelyatsiya ko‘rsatkichi qo‘llanildi: 0,3 dan kam ahamiyatsiz deb hisoblandi;agar koeffitsiyent 0,1-0,3 ga teng bo‘lsa, korrelyatsiya kuchsiz,0,3dan 0,6gacha -o‘rtacha, 0,6vaundanyuqori -kuchli deb hisobl