DENE TÁRBIYASI OQITIWSHILARINIŃ KÁSIBIY TAYARLIǴIN RAWAJLANDIRIW METODLARI

Аннотация

Ol oqıwshılar muǵallimniń teoriyalıq maǵlıwmatlardı bayanlawın, hár shınıǵıwdıń organizmge qalay tásir etetuǵınlıǵın, oyın qaǵıydaları, dene sapaların rawajlandırıw metodikası tuwralı tùsindirgen sózlerin tıńlawları kerek. Muǵallimniń oyın dawamında tallawın tùsiniwleri, sabaq dawamındaǵı shınıǵıw texnikasın kóriwi, balalardıń shınıǵıw orınlawların baqlawları kerek. Olar bos otırmay muǵallimniń sorawlarına juwap beriwi, sabaq ótkizetuǵın orındı tayarlawǵa járdemlesiwi, tóreshi bolıwı kerek. Bul ilajlar sabaqtan bosatılǵan oqıwshılardıń oqıw programması menen ótilip atırǵan sabaqlardıń materialların tolıq bilip otırıwlarına járdemlesedi, oqıwshılardıń bos jùrip, tártip buzıwlarına jol bermeydi. Tayanish sózler: tárbiyalaw wazıypalarının maqseti, Muǵallim mektep programmasında, bilim beriw wazıypasınıń maqseti, Muǵallim hár wazıypanı orınlaw ushın sport tùriniń tiykarǵı shınıǵıwlarınıń texnikasın ùyretiwge. Sabaqtıń oydaǵıday ótiwi muǵallimniń jaqsı tayarlıǵına baylanıslı. Tayarlıq tómendegidey is-háreketler arqalı orınlanadı. Sabaqtıń wazıypasın anıqlaw. Dene tárbiyası metodında barlıq sabaqlardıń wazıypaları baǵdarına baylanıslı bilim beriw, sawallandırıw hám tárbiyalaw dep ùsh toparǵa bólinedi: -bilim beriw wazıypasınıń maqseti – oqıwshılarǵa bilim beriw, shınıǵıwlardı epshillik penen, kónlikpe menen orınlawǵa, olardı ómirde qollanıp biliwge ùyretiw; -sawallandırıw wazıypalarınıń maqseti – dene tárbiyası shınıǵıwlarınıń sabaq waqtında oqıwshı organizmine sawallandırıw tásirin tiygiziwine qolaylı sharayat jaratıw; -tárbiyalaw wazıypalarının maqseti – oqıwshılardıń adamgershilik hám jigerlilik qásietlerine dene tárbiyası shınıǵıwlarınıń járdemi menen tásir etiw. Usı wazıypalardı basshılıqqa alıp, hár sabaqqa jeke minnetler qoyıladı. Ol wazıypalar sabaq ótkiziletuǵın waqıttaǵı shereklik joba - kestege, sport tùrine baylanıslı alınadı. Sabaq qızıqlı, mazmunlı bolıwı ushın qurastırılǵan tùrde shólkemlestirilip, bir sabaq waqtında shınıǵıw texnikasın ùyreniw, ótken sabaqlarda ùyrengen shınıǵıwlar texnikaların jetilistiriw, bir dene sapasın rawajlandırıw sıyaqlı wazıypalar kompleksli orınlansa maqsetke muwapıq boladı. Mısalı: 390 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 - tómengi juwırıw texnikasın ùyretiw; - juwırıp kelip uzınlıqqa sekiriw texnikasın jetilistiriw; - dene sapasın – tezlikti rawajlandırıw. Qoyılǵan wazıypalardı orınlaw jolların tańlaw. Muǵallim hár wazıypanı orınlaw ushın sport tùriniń tiykarǵı shınıǵıwlarınıń texnikasın ùyretiwge, jetilistiriwge ayrıqsha tayarlıq kerek, sùwretlew shınıǵıwlarına kewil bóliwi kerek. Ol shınıǵıwlardı orınlatıw ushın dene tárbiyası metodların, usılların nátiyjeli qollanıp biliw sheberligi menen iskerligin ùyreniwi kerek. Metodikalıq-shólkemlestiriw ilajların belgilewde muǵallim oqıwshılardıń háreketlerin nátiyjeli shólkemlestiriw tùrleri menen metodların tańlaydı. Olardıń turatuǵın, otıratuǵın orınların, háreket jolların belgileydi. Snaryadlardı ornalastırıw, jıynaw jolların, saqlandırıw metodların kórsetedi. Joba-konspekt jazıw. Sabaqtıń joba-konspekti ulıwma qabıllanǵan ùlgi boyınsha, oqıwshı dápteriniń eki betine jazıladı. Jobanıń tórt baǵanası durıs, sawatlı jazılıp, tolıq toltırılıwı kerek. Konspektte kórsetilgen shınıǵıwlar, metodikalıq kórsetpeler qısqa, anıq, tùsinikli jazılǵanı durıs. Qozǵalıs-háreket tayarlıǵı. Muǵallim mektep programmasında ushırasatuǵın barlıq shınıǵıwlardı kórsete alıwı kerek. Sonlıqtan da muǵallim sabaqta ùyretetuǵın shınıǵıwlardı tákirarlap, óz mùmkinshiligin hámiyshe tekserip barıwı, waqtı waqtı menen ózi shuǵullanıp turıwı kerek. Teoriyalıq bilimlerdi beriwge tayarlıǵı. Muǵallim oqıwshılarǵa beriletuǵın teoriyalıq bilimdi jaqsı biliwi menen birge, sheshenlik penen sóyley alıwı da kerek (bayanlaw, komanda beriw, tallaw jasaw t.b.). Sabaqtı materiallıq tárepinen támiyinlew. Kerek ásbap-ùskenelerdi tayarlaw, shınıǵıwlardı ùyretiw jolların texnikalıq qurallar menen támiyinlew, sabaqtı sport snaryadları menen tolıq támiyinlew t.b. Kómekshilerdi tayarlaw. Tóreshiler menen, komanda kapitanları menen, sport qánigelikleri menen turaqlı jumıs islew. Náwbetshilerdi tayarlaw. Muǵallimniń hár bir kómekshisi óziniń wazıypasın jaqsı biliwi hám dál waqtında orınlawı kerek. Ustaz hár bir sabaq aldında olarǵa kórsetpe beredi, shınıǵıwdı durıs orınlawdı tapsıradı, saqlanıw metodikasın ùyretedi. Sabaqtan bosatılǵan oqıwshılar menen orınlanatuǵın jumıslardı shólkemlestiriw ilajları. Ol oqıwshılar muǵallimniń teoriyalıq maǵlıwmatlardı bayanlawın, hár shınıǵıwdıń organizmge qalay tásir etetuǵınlıǵın, oyın qaǵıydaları, dene sapaların rawajlandırıw metodikası tuwralı tùsindirgen sózlerin tıńlawları kerek. 391 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 Muǵallimniń oyın dawamında tallawın tùsiniwleri, sabaq dawamındaǵı shınıǵıw texnikasın kóriwi, balalardıń shınıǵıw orınlawların baqlawları kerek. Olar bos otırmay muǵallimniń sorawlarına juwap beriwi, sabaq ótkizetuǵın orındı tayarlawǵa járdemlesiwi, tóreshi bolıwı kerek. Bul ila