INDIVIDUAL APPROACH IN TEACHING THE RUBAB

Аннотация

This article discusses the Rubob. Its unique features and rich history arehighlighted, emphasizing the special importance of teaching Rubob. Attention is given to the methods of teaching Rubob, with a focus on the initial stage. Keywords: Rubob, method, interactive, history, age, technique. Rubob — bu o'zbek va qoraqalpoq xalq musiqasida keng tarqalgan, asosan kamonli musiqa asbobidir. Rubob, asosan, Markaziy Osiyo, jumladan O'zbekiston, Tojikiston va Afg'onistonda keng qo'llaniladi. U nafaqat xalq musiqa asbobi, balki o'ziga xos madaniy merosning bir qismi hisoblanadi. "Rubob va uning ijrosi" boyicha tavsiya berilgan ishlarda N.D.Tursunovning Musiqiy asboblar bo‘yicha qo‘llanmasida Rubob asbobi va uning o‘ynash texnikasi bo‘yicha amaliy mashg’ulotlar haqida yaxshi malumotlar berilgan. O‘quvchilar uchun rubobni o‘rganish jarayonini soddalashtiradigan asosiy mashqlar va tavsiyalar berib otadi muallif. [1] Rubobni o'rganish yoshga qat'iy cheklovlar yo'q, ammo yoshga qarab o'rganish jarayoni o'zgarishi mumkin. Misol uchun: Bolalar (7–12 yosh): Yoshlikda boshlash, musiqaga qiziqish uyg'otish va musiqiy qulaylik yaratish uchun yaxshi davr. Bolalar uchun rubobni o'rganish murakkab bo'lmasligi kerak, chunki ularning qo'llari hali rivojlanmagan. Ammo oddiy skalalar, qisqa qo'shiqlar va oson mashqlar orqali boshlash mumkin. Yoshlar (13–18 yosh): Yoshlar uchun rubobni o'rganish yanada jiddiyroq bo'lishi mumkin. Bu yoshda qo'llar va musiqiy sezgi rivojlanib, murakkabroq asarlarni o'rganish mumkin. Ayniqsa, musiqa nazariyasi, ritm va ohangni tushunishga qiziqish kuchayadi. Bu yoshda o'qituvchi yoki musiqiy maktablar orqali o'rganish juda samarali bo'lishi mumkin. Yosh kattalar (19+): Kattalar uchun ham rubobni o'rganish mumkin. Bu yoshda ko'proq e'tibor va qat'iyat talab qilinadi. Biroq, o'zida musiqaga bo'lgan qiziqishni va irodani saqlagan holda, har qanday yoshdagi inson rubobni o'rganishi mumkin. Yosh kattalar ko'pincha nazariyani chuqurroq tushunishga va musiqiy asarlarni tezda o'rganishga qodir bo'ladilar. Keksalar: Rubobni o'rganish keksalikda ham mumkin. Albatta, bu yoshdagi o'rganuvchilar uchun qo'llar va mushaklarning moslashishi biroz qiyin bo'lishi mumkin, lekin musiqiy faoliyat keksalikda ham ijobiy ta'sir ko'rsatadi. Shuningdek, ruhiy va hissiy holatni yaxshilash uchun musiqaning foydalari katta.Yoshga qarab, o'rganish usullari va qobiliyatlar 121 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference o'zgaradi, ammo eng muhimi -qiziqish va qat'iyat. Agar inson musiqaga qiziqsa, har qanday yoshda o'rganishdan zavq olish mumkin. "O'zbek xalq musiqasi" kitobida Sh. X. Usmonov musiqaning umumiy tarixi, o‘zbek va markaziy osiyo musiqasi, xususan rubobning rivojlanish tarixi haqida ma'lumotlar berib o’tadi.[2] Rubobni o'rganish jarayoni bir necha bosqichdan iborat bo'lib, har bir bosqichda musiqiy texnikalar va nazariy bilimlarni rivojlantirishga alohida e'tibor qaratish lozim. Asbobga moslashishda, Rubobni o'rganishni boshlashdan avval, o'quvchini asbobning tuzilishi bilan tanishtirish juda muhim. A. Karimov Rubob asbobi va uning o‘ynash texnikasi bo‘yicha amaliy qo‘llanma kitobida, o‘quvchilar uchun rubobni o‘rganish jarayonini soddalashtiradigan asosiy mashqlar va tavsiyalar haqida ma’lumotlar beradi. [3]. Rubobning qismi — tanasi, naqshlari, simlari va qamishlarining qanday ishlashini tushuntirish kerak.To'g'ri tutish va o'ynash pozitsiyasida o'quvchiga rubobni qanday ushlab turish, qanday o'ynash pozitsiyasi (o'ng qo'l va chap qo'l) kerakligini ko'rsatish kerak. Bu asbobni to'g'ri tutish o'ynash jarayonini yengillashtiradi va samarali bo'ladi.Asosiy Mashqlarda Qisqa musiqiy frazalarning o'rganilishi Rubobda oddiy notalar, akkordlar va frazalar bilan boshlash kerak. Bu bosqichda oddiy ritm va skalalarni o'rganish, asbobni o'ynashda qulaylik yaratadi.Ko'plab musiqiy asboblar kabi, rubobni chalayotganda to'g'ri qo'l texnikasini rivojlantirish zarur. O'quvchiga qo'lni yengil va tabiiy usulda harakatlantirishni o'rgatish, chalg'ishlarning oldini oladi. Rubobda simlar ustida ishlash, tez-tez bajariladigan mashqlar orqali o'quvchi musiqiy ohanglarni yaratishda o'ziga xos uslubga ega bo'ladi.Makomlar va asarlarni o'rganishda o'quvchini o'zbek musiqasi yoki boshqa markaziy osiyo makomlariga tanishtirish kerak. Bu makomlarning o'ziga xos ohanglari va ijro texnikalari haqida bilish, musiqani to'liq tushunishga yordam beradi. O'quvchiga ritmlar va melodiyalarni aniqlash, ifodalashni o'rgatishda musiqa nazariyasini tushunish, unga qo'shgan qiymatni oshiradi. O'quvchini ijro etishning turli usullariga, improvisatsiyaga va yangicha musiqiy kompozitsiyalar yaratishga o'rgatish muhimdir. Rubob musiqasida improvizatsiya juda keng tarqalgan, bu esa musiqaning ijodiy yondashuvini rivojlantiradi.Uzoq muddatli mashqlar va yuqori darajadagi asarlarni o'rganish uchun o'quvchini muntazam ravishda qiyin bo'lgan asarlarni bajarishga tayyorlash zarur. Rubobni o'rgatishda sabr va motivatsiya juda muhim. O'quvc