ВОЯГА ЕТМАГАН ФАРЗАНДЛАР ОЛДИДАГИ МАЖБУРИЯТЛАРНИ БАЖАРИШГА КЎМАКЛАШУВЧИ ҲУҚУҚИЙ МЕХАНИЗМЛАРНИ ЖОРИЙ ЭТИШ

Аннотация

Ушбу мақолада фуқаролик ишлари бўйича судлар қарорлари асосида вояга етмаганлар фойдасига алимент ундируви соҳасида қонун устуворлигини таъминлаш, фарзандлар олдидаги мажбуриятларни бажаришга кўмаклашувчи ҳуқуқий механизмларни жорий этиш жараёнидаги мавжуд муаммолар таҳлил қилинган. Жазони ижро этиш муассасидан озод қилинган маҳкумларнинг жамиятга қайта қўшилишини таъминлаш, қарздорларни соғлиғидаги муаммоларга кўра меҳнат қилиш имкониятини инобатга олиш, фуқароларнинг меҳнатга лаёқатсизлик ёки касаллик даврида республика ўртача иш ҳақидан келиб чиқиб алимент ҳисоблаш у учун тўловлар миқдорининг асоссиз ўсишини олдини олиш, алимент миқдорини ҳисоблашда "бола ҳаёт кечириши минимуми" кўрсаткичидан фойдаланиш бўйича таклифлар ишлаб чиқилган. Калит сўзлар: алимент, бола ҳаёт кечириш минимуми, жазони ижро этиш муассасаси, ундирувчи, моддий таъминот, алимент ҳисоблаш. Аннотация В данной статье проанализированы существующие проблемы в процессе обеспечения верховенства закона в сфере взыскания алиментов в пользу несовершеннолетних на основании решений судов по гражданским делам, а также внедрения правовых механизмов, способствующих выполнению обязательств перед детьми. Разработаны предложения по обеспечению реинтеграции в общество осужденных, освобожденных из учреждений исполнения наказания, учету возможности должников трудиться с учетом проблем со здоровьем, предотвращению необоснованного увеличения размера алиментных платежей при расчете алиментов исходя из среднереспубликанской заработной платы в период нетрудоспособности или болезни граждан, а также использованию показателя "прожиточного минимума ребенка" при расчете размера алиментов. 106 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference Ключевые слова: алименты, прожиточный минимум ребенка, учреждение исполнения наказания, взыскатель, материальное обеспечение, расчет алиментов. Annotation This article analyzes the existing problems in ensuring the rule of law in the field of alimony recovery for minors based on civil court decisions, and the implementation of legal mechanisms that facilitate the fulfillment of obligations to children. Proposals have been developed to ensure the reintegration of released convicts from penitentiary institutions into society, to take into account the ability of debtors to work due to health problems, to prevent unreasonable increases in the amount of alimony payments when calculating alimony based on the national average wage during periods of disability or illness of citizens, and to use the "child subsistence minimum" indicator when calculating the amount of alimony. Keywords: alimony, child subsistence minimum, penitentiary institution, collector, material support, alimony calculation. Мамлакатимизда сўнгги йилларда суд қарорлари ижросини такомиллаштириш, ижро интизомини мустаҳкамлаш, ижро органлари фаолияти самарадорлигини ошириш борасида кенг қамровли ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Шунга қарамасдан, мазкур йўналишлардаги муаммоларни ҳал этиш ва уларнинг ижроси самарадорлигини янада такомиллаштириш мақсадга мувофиқ бўлади. Хусусан, вояга етмаганлар фойдасига алимент ва моддий таъминот ундируви соҳасини кўриб чиқсак. Жазони ижро этиш муассасида жазо ўтаётган ёки жазо ўтаган маҳкумларни соғлигидаги муаммолар ва бошқа сабабларга кўра иш билан таъминлашнинг имкони бўлмаганлиги ва уларнинг аксарияти меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорида ҳисобланган иш ўрни билан таъминланган. Шунингдек, маълум бир касаликка чалинган, соғлиқни сақлаш идораларида рўйхатда турадиган, муайян даврда стационар даволаниши мажбурий бўлган ҳолатлар мавжуд. Юқоридаги иккита ҳолатда ҳам қарздорлар томонидан алимент пулларини ўз вақтида тўлаш имконияти чегараланган бўлса-да, 107 ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE International scientific-online conference қонунчиликка мувофиқ ҳар иккала ҳолатда ҳам қарздорларга нисбатан республикадаги ўртача ойлик иш ҳақи ҳисоби (5,3 млн. сўм)дан алимент қарзи ҳисобланмоқда. Шунга кўра, жазони ижро этиш муассасида жазони ўтаётган ёки соғлиқни сақлаш идораларида рўйхатда турадиган ва муайян даврда стационар даволаниши мажбурий бўлган қарздорларларга нисбатан алимент қарздорлигини ҳисоблаш бўйича алоҳида модда қўшиш мақсадга мувофиқ бўлади. Чунки, жазони ижро этиш муассасидан озод қилинган маҳкумларнинг жамиятга қайта қўшилишини таъминлаш муҳим вазифалардан биридир, шунингдек, соғлиғи ҳолатига кўра маълум даврда даволанишга мажбур бўлган даврда меҳнатга лаёқатсизлик юзага келган бўлиб, ушбу тамойил "Ходимларнинг соғлиғини муҳофаза қилиш ва хавфсизлигини таъминлаш тўғрисида"ги ҲМТ Конвенциясига (1985 йил, №161) ҳамоҳангдир. Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 45-моддасида ҳар ким дам олиш ҳуқуқига эгалигини, қонун ҳужжатларида назарда тутилган иш вақтидан ортиқча ишлашга ҳеч ким мажбур қилиниши мумкин эмаслигини белгилайди. Шунга кўра, қарздорнинг меҳнатга лаёқатсизлик ёки касаллик даврида республика ўртача иш ҳақидан келиб чиқиб алимент ҳисоблаш у учун тўловлар миқдорининг асоссиз ўсишига