QISHLOQ XO‘JALIGIDA MEVA-SABZAVOT MAHSULOTLARINI YETISHTIRISH TARMOG‘INI BARQAROR RIVOJLANTIRISHNING XORIJIY TAJRIBASI

Аннотация

This research is dedicated to studying the foreign experience of sustainable development of the fruit and vegetable production network in agriculture. Official websites were used as a database. The purpose of the study is to analyze the best practices of developed and developing countries in the field of fruit and vegetable production, to identify their success factors and to develop methods that can be applied in the conditions of Uzbekistan. The results of this study will be useful for decision-makers, farmers and researchers in the agricultural sector of Uzbekistan. Keywords: fruit and vegetables, global sustainability, agricultural policy, agrotechnologies, product storage, product processing, export, import, cluster systems. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 30-sentabrdagi “Respublikada agrosanoat sohasiga yangi bozor mexanizmlarini joriy etish hamda sanoatlashgan bog‘ va tokzorlarni barpo qilishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-151-son Farmoni ijrosini ta‘minlash maqsadida 2024-yil 30-sentabrda qabul qilingan ”Qishloq xo‘jaligi vazirligi 4 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si huzuridagi Agrosanoatni rivojlantirish agentligi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida”gi PQ-344- sonli qarorida xorijiy hamkorlik va investitsiyalarni jalb qilish, ilgʻor texnologiyalarni oʻrnatish va xorijiy bozorlarga chiqishga oid bir qator chora-tadbirlar ya’ni Turkiya, AQSh, Fransiya, Italiya, Ispaniya, Portugaliya kabi mamlakatlar bilan hamkorlikda zamonaviy “in- vitro” laboratoriyalari va intensiv bogʻlar tashkil etish, xorijiy davlatlarning ilgʻor tajribalarini oʻrganish va ularning texnologiyalarini joriy etish, Xorijiy mamlakatlardan malakali mutaxassislarni jalb qilish va ularning tajribasidan foydalanish, meva-sabzavot mahsulotlarini xorijiy bozorlarga chiqarish uchun marketing tadqiqotlari oʻtkazish, Xitoy, Rossiya, AQSh, Eron, Pokiston kabi davlatlar bilan savdo aloqalarini kengaytirish, xorijiy bozorlarda Oʻzbekiston mahsulotlarini targʻib qilish uchun brendlar yaratish va reklama kampaniyalari olib boorish, Jahon banki, Yevropa Ittifoqi va boshqa xalqaro moliyaviy institutlarning grantlari va kreditlaridan foydalanish, xorijiy hukumatlar va moliya tashkilotlari bilan hamkorlikda loyihalarni moliyalashtirish, bundan tashqari xorijiy bozorlarda talabni oʻrganish va mahsulotlarni ularning talabiga moslashtirish, xorijiy bozorlarda Oʻzbekiston mahsulotlarining raqobatbardoshligini oshirish chora-tadbirlari ko‘rsatilgan. Dunyo mamlakatlarida qishloq xoʻjaligida, ayniqsa meva-sabzavot yetishtirishni rivojlantirishda texnologik innovatsiyalar va aqlli qishloq xoʻjaligi, subsidiyalar va davlat qoʻllab-quvvatlash dasturlari, atrof-muhitni muhofaza qilish va barqaror qishloq xoʻjaligi, ilmiy tadqiqotlar va yangi navlarni yetishtirish, fermerlar bilimini oshirish va yoshlarni jalb qilish, mahsulotlarni qayta ishlash va qoʻshilgan qiymat yaratish, tabiiy ofatlarga qarshi kurashish va risklarni boshqarish, mahalliy va global hamkorlikni rivojlantirish, mevachilik va bogʻdorchilikni rivojlantirish kabi asosiy yondashuvlar qoʻllanilmoqda. Ushbu yondashuvlar asosida mamlakatlarni o‘ganib chiqish maqsadga muvofiq. Amerika Qo‘shma Shtatlari Qishloq xo‘jaligi departamenti ma’lumotlariga nazar tashlaydigan bo`lsak, Qo‘shma Shtatlarda meva-sabzavot mahsulotlari ishlab chiqarish va mamlakatdagi fermer xo‘jaliklari soni o‘nlab yillar davomida kamayib bormoqda, bu bo‘shliqni to‘ldirish uchun u tobora ko‘proq boshqa mamlakatlarga tayanmoqda. Xitoy Qishloq xo‘jaligi fanlari akademiyasi dehqonchilikni yanada samarali, ekologik toza va inson salomatligiga foydaliroq qilish maqsadida olimlarning xalqaro jamoalarini tuzib, global hamkorlikni yo‘lga qo‘ymoqda. Umuman olganda, Xitoy aqlli uskunalar, sun’iy intellekt texnologiyasidan foydalangan holda qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining an’anaviy usullarini inqilobiy o‘zgartirish uchun harakat qilmoqda va bu natijasida mahsuldorlikdagi yutuqlarga erishmoqda. Yaponiyaning ishlab chiqarish sohasi uzluksiz takomillashtirish falsafasiga asoslangan ilg‘or texnikalari bilan mashhur. Yaponiya Qishloq xo‘jaligini nafaqat oilaviy fermerlar, balki bir qator ishtirokchilar bilan oddiy sanoat sifatida qayta qurish barqaror kelajakka yo‘l ochadi deb hisoblaydi.1 Hindiston iqlimini hisobga olgan holda qishloq xo‘jaligi sektori an’anaviy dehqonchilikdan bog‘dorchilik va chorvachilikka asta-sekin o‘tayotganligini ko`rish mumkin. 1 https://eastasiaforum.org/2024/11/07/cultivating-change-in-japans-agricultural-policy/, Yusaku Yoshikawa is an aid consultant at JIN Corporation. https://doi.org/10.59425/eabc.1730973600 5 ILM-FAN VA INNOVATSIYA ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/si Turkiyada zamonaviy qishloq xo‘jaligi texnologiyalarining joriy etilishi ortib bormoqda, bu esa aniq qishloq xo‘jaligiga bo‘lgan global tendensiyani aks ettiradi. Ushbu innovatsiyalar nafaqat iqlim o‘zgarishi muammolarini hal qiladi, balki qishloq