GANDBOLSHILARDIN ULIWMA FIZIKALIQ TAYARLIǴI.

Аннотация

Gandbolda qollanılatuǵın usıllar, (texnikalıq) tájiriybelerdi sportshı óz iyiliwsheńliǵıne qarap qáliplestirip baradı. Biraq, bunıń ózi bul sapanı tolıq 9 rawajlandırıw múmkinshiligin bermeydi. Bul sapanı nátiyjeli jetilistiriw ushın bulshıq et, shemirshek, buwınlardı sozıw, iyiw, jayıw, qısıw sıyaqlı arnawlı shınıǵıwlardı áste aqırınlıq penen úzliksiz qollanıw kerek boladı. Ulıwma fizikalıq tayarlıq usılları gandbolshınıń hár tárepleme rawajlanıwına járdem beretuǵın jáne onıń ushın zárúrli bolǵan arnawlı sapalardı jetilistiriwge tásir etiwshi sportshınıń basqa iskerlik túrine ótiwde, hám de turmısta zárúrli kónlikpe hám tájiriybelerdi iyelewde tiykarǵı qural bolıp xızmet etetuǵın sapalar kompleksin rawajlandırıwǵa qaratılǵan bolıwı kerek. Gandbolshılar ushın ulıwma fizikalıq tayarlıq usılların tańlawda tómendegi zárúrli qaǵıydalardı esapqa alıw kerek. Tayanish sózler: Ulıwma fizikalıq tayarlıq arnawlı, Sportshınıń fizikalıq tayarlıǵı, Gandbolda qollanılatuǵın usıllar, Shınıǵıwlar gandbolshınıń nerv bulshıq etlerı, qol tobı texnikası hám taktikasın ózlestiriw. Gandbol sport oyınında tabısqa erisiw, olardıń fizikalıq tayarlıǵına tikkeley baylanıslı boladı. Ilimpazlar maman gandbol oyınshıların tayarlawda ulıwma hám arnawlı fizikalıq tayarlıq dárejesiniń júdá úlken áhmiyetin atap ótip bul process texnikalıq uqıptı qáliplestiriwde tiykarǵı faktor bolıp xızmet etiwin kórsetip ótken. Zamanagóy joqarı texnologiyalı jámiyette jaslardıń sapalı fizikalıq rawajlanıwı geyde ekinshi dárejede qalıp ketedi. Qol topı sıyaqlı komandalıq sport túrleri óziniń ápiwayılıǵı hám tanıslıǵı menen baslanǵısh mektep jasındaǵı balalardı ózine tartatuǵın nátiyjeli shólkemlestirilgen-metodikalıq tálim forması bolıp tabıladı. N.P. Klusov, A. N. Evtushenko hám I.E. Turchinlardıń belgilep ótiwinshe fizikalıq tayarlıq, qol tobı texnikası hám taktikasın ózlestiriw hám olardı oyınlarda tabıslı qollawdıń tiykarǵı shárti bolıp tabıladı 3. Sportshınıń ulıwma hám arnawlı fizikalıq tayarlıǵı processinde dene tárbiyasınıń barlıq qurallarınan, yaǵnıy fizikalıq shınıǵıwlardıń shınıǵıw hám salamatlandırıwdaǵı tábiyiy faktorları (quyashta shınıǵıw, hawa hám suw ortalıǵınıń qásiyetleri), rejim hám basqa gigienalıq sharayatlardan paydalanıladı. Házirgi waqıtta sporttıń hámme túrlerinde fizikalıq tayarlıq eki; - ulıwma hám arnawlı tayarlıqtan ibarat. Ulıwma fizikalıq tayarlıq, arnawlı fizikalıq tayarlıq wazıypaların ámelge asırıwǵa járdem beredi. 283 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 Organizmniń hámme sistemaların arnawlı fizikalıq hám qosımsha (járdemshi) dene tárbiyası usılları menen ajıralmas túrde qosıp alıp barılǵan jaǵdayda ǵana sportshınıń ulıwma hám arnawlı shıdamlılıq háreket sapaları nátiyjeli rawajlanadı. Bul jaǵday sportshınıń hár tárepleme rawajlanıwın hám joqarı nátiyjelerge erisiwin támiyinleydi. 3. Железняк Ю.Д. Спортивные игры: Техника, тактика, обучение / − М.: Издательский центр «Академия», 2001 − 520 с. 7 Gandbol menen shuǵıllanatuǵın sportshılardıń fizikalıq tayarlıǵı tikkeley baǵdarǵa iye bolǵanlıǵı ushın, usı waqıtta organizimniń ulıwma fizikalıq rawajlanıwı, bekkemleniwi hám shınıǵıwı menen tolıq baylanıslı boladı. Gandbol sport túrindegi nátiyje tek sol sport túriniń ózine tán táreplerin ańlatıwshı ayırım qábiletler menen emes, al organizmniń funkcional múmkinshilikleriniń ulıwma dárejesi menen de belgilenedi. Usınıń nátiyjesinde arnawlı fizikalıq tayarlıqtı, ulıwma fizikalıq tayarlıq penen birge qosıp alıp baratuǵın sportshınıń fizikalıq tayarlıǵı hár tárepleme rawajlanǵan bolıwı múmkin. Ulıwma fizikalıq tayarlıq arnawlı fizikalıq tayarlıq ushın úlken orın payda etedi, yaǵnıy tańlanǵan sport túrinde joqarı nátiyjelerge erisiw ushın zárúrli shárt - sharayat retinde belgilenedi; kúshlilik, tezlik, shıdamlılıq, iyiliwsheńlik, shaqqanlıqtıń hár tárepleme rawajlanıwın támiyinleydi. Sportshınıń fizikalıq tayarlıǵı onıń qaysı sport boyınsha qánigeleskenligine baylanıslı boladı. Biraq qánigeligine qarap oǵada úlken ayırmashılıqlar bolıwına qaramay, hámme tarawdaǵı ulıwma fizikalıq tayarlıqtıń bir qatar uqsas tárepleri saqlanıp qaladı. Buǵan sebep birinshiden; Sporttıń hár túrliligi bir-birinen tek ózgeshelenip qalmay belgili dárejede ulıwmalıqqa da iye ekenliginde bolsa; ekinshiden; Ulıwma fizikalıq tayarlıqtıń mazmunı tek sport iskerligindegi wazıypalardı esapqa alıp belgililenbey, bálkim dene tárbiyasınıń ulıwma wazıypalarına da sáykeslendirip belgilewinde de bolıp tabıladı. Sol sebepli, biziń sharayatımızda sportshınıń ulıwma fizikalıq tayarlıǵı, ásirese sport sheberliginiń dáslepki waqıtlarında «Alpamıs» hám «Barshınay» test normativleriniń kriteriya hám talapların orınlaw menen baylanıslı boladı. Ilimpaz V.N Platonovtıń pikirine qaraǵanda ulıwma fizikalıq tayarlıq túsinigi bul sportshınıń háreket sapalarınıń hár tárepleme garmonik túrde rawajlanǵanlıq dárejesin ańlatadı. 8 Gáp ulıwma fizikalıq tayarlıq hám sonıń menen birge sportshılardı tayarlawda háreket sapaların (tezlik, kúsh, shıdamlılıq, shaqqanlıq, iy