MA’RIFATPARVAR AJDODLARIMIZ MEROSI BIZ UCHUN IBRAT MAKTABIDIR

Аннотация

Hozirgi kunda chet tillarini oʻqitish, oʻrganish har jabhada muhim ahamiyat kasb etmoqda. Chet tilni o'rganish uchun esa o'quvchidan sezilarli malakaga erishish ongli va qat'iyatli harakatlar talab qilinadi. Umuman olganda, talabalar notanish lug'atlar, turli xil matn ma'nolariga ega bo'lgan so'zlarni aralashtirish, samarali yozish mexanizmini o'zlashtirishda turli xil qiyinchiliklar va asabiylashuvchi omillarga duch kelishadi. Bu muommolarni bartaraf etishda va bir qancha qulayliklarni yaratishda lugʻatlarning oʻrni ham beqiyosdir. Ushbu maqola esa ingliz tilini chet tili sifatida oʻqitishda lugʻatlarning ahamiyati, taʼsir doirasi qay darajada ekanligi yoritilgan. Kalit so’zlar: lugʻatlar, chet tillari, Ingliz tili, mexanizmlar, anʼanaviy vositalar, til koʻnikmalari, gramatika, kurs kitobi, taʼlim. Lug'at til o'rganishda barcha talabalar uchun juda foydali manbadir. Kurs kitobi va grammatika matni bilan bir qatorda lug'at til o'rganish muhitida muhim vosita bo'lib, kurs kitobi va grammatika kabi o'quvchilar lug'ati ham didaktik yo'nalishga ega bo'lishi kerak. Lug'atlarning so'z manbalari va so'zlar haqidagi ma'lumotlarning roli tengsizdir. Aslida lug‘atlardan matn yaratishda ham, lug‘atni o‘zlashtirishda ham samarali foydalanish mumkin va ular haqidagi yangi so'zlarni yoki ma'lumotlarni tushunish uchun qabul qilish kerak. Ammo ularning foydaliligi o'quvchilarning ulardagi ma'lumotlarga tez va aniq kirish imkoniyatiga bog'liq. Lug'atdan foydalanish bir qator ko'nikmalarni o'z ichiga oladi. Har qanday fanni o'qitish jarayoni samarali natijaga erishish uchun barcha mavjud resurslardan foydalanishni talab qiladi. Chet tillarini o‘rgatish bilan shug‘ullanishda ham lug‘at kabi an’anaviy vositalar muhim ahamiyat kasb etadi. Qolaversa, lug'at ta'lim-tarbiya jarayonida, chet tillarini oʻrganishda ham taʼsiri katta. Chet tillarini oʻrganishda samarali o'qitish va o'rganish talabaning qo'llanmalari, matnlari, audio-vizual va tasviriy vositalaridan foydalangan holda an'anaviy oʻqitish va aytib berish usulini to'ldirish uchun innovatsion strategiyalarni talab qiladi. Bunday innovatsion qobiliyatlarga ommaviy axborot vositalari, IT-ga asoslangan ko'rsatmalar va boshqa ommaviy axborot vositalari va lug'atlar kiradi. Ingliz tilini oʻrganishda kommunikativ qobiliyatga erishish uchun tilning asosiy sohalari - ta'lim, 7.1 19 2 7 ijtimoiy o'zaro munosabatlar, dam olish va ko'ngilochar, ixtisoslashtirilgan registrlar, turizm va atrof-muhitning so'z boyligini bilish kerak. Chet tillarini oʻrganishda faqatgina mashg'ulot vaqtlari yetarli boʻlmaydi,shuning uchun o'quvchilar tomonidan mustaqil ta'lim - o'qish, so'z boyligini rivojlantirish va til ko'nikmalarini yaxshilash - zarur va bu yerda lug'atlarning taʼsiri va xizmati juda muhim. Shuning uchun so‘z boyligini rivojlantirish o‘quvchilarning asosiy vazifasidir. Bundan tashqari umidsiz o‘quvchilar chet davlatlarga sayohat qilganlarida grammatikani emas, balki lug‘atlarni olib yurishadi. Oʻquvchilar oddiy so‘zlarni o‘zlashtiribgina qolmay, balki so‘zlarning sintaktik munosabati va birikmalarini ham bilishlari kerak va buning uchun lug‘atdan foydalanish bir qator qulayliklar tugʻdiradi. Bundan tashqari, til oʻrganish va oʻqitishda zamonaviy texnologiyaning ham roli beqiyosdir. Texnologik vositalardan foydalanish chet tili oʻrganishning har bir aspect (oʼqish, yozish, tinglab tushunish va gapirish)ida qoʻl keladi. Masalan, tinglab tushunish til oʼrganishning eng muhim qismlaridan biridir. Bunda oʼquvchi bir paytning oʻzida soʼzlovchining talaffuzi, grammatik qoidalarga rioya qilganligi, soʼz boyligi va uning maʼnolariga eʼtibor berishi talab qilinadi. Chet tillarini o'rganish davrida ko'plab til o'qituvchilari nafaqat lugʻatlarni balki muloqotni ham eng samarali deb bilishadi va "grammatikadan so'zlarga, keyin esa ijro etish uchun ishlashni o'zgartirish" tamoyili bo'yicha ishlashning an'anaviy usullarini tanqid qiladilar. “Muloqot barcha til qobiliyatlarini rivojlantiradi -gapirish va yozishdan o'qish va tinglashgacha”. Talaba birinchi navbatda so'zlarni, ma'lumotlarni, grammatikani eslab qoladi va keyin ular nimani anglatishini tushuna boshlaydi. Maqsad – talabani chet tilida nafaqat samarali, balki to‘g‘ri gapirishga o‘rgatish. Yangi so'zlarning qoidalari, ma'nolari o'qituvchi tomonidan o'quvchiga tanish so'zlar, asoslar lugʻatlar va ma'lumotlar, imo-ishoralar va mimikalar, chizmalar va boshqa yordamchi vositalar yordamida tushuntiriladi. Xulosa qilib aytish kerakki, chet tillarini o'rgatish ko'proq madaniyatli shaxsni shakllantirishga qaratilgan bo'lib, u o'z-o'zini tahlil qilish va yangi bilimlarni tizimlashtirish ko'nikmalariga ega ekan. Innovatsion usullar va elektron lugʻatlar butun tizimni modernizatsiya qilishning ajralmas qismidir. Shunga amin holda o'qituvchilar eng ilg'or yondoshuvlar bilan tanishishlari va keyinchalik ularni birlashtirishi va lugʻatlardan foydalangan holda ta'lim tizimida sezilarli o'sishga erishish mumkin. Ko'plab taʼlim muassasalari elektron lugʻatla