O’QUVCHILARNING KREATIV SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHDA PINBORD CARDS USULIDAN FOYDALANISH

Аннотация

This article presents the pedagogical features that contribute to the formation of a creative student. Several of Torrence's ideas for evaluating creativity are highlighted. Keywords: creativity, pedagogical features, P.Torrens, critical thinking, pinbord cards. Ta’lim jarayonida kreativlik, ya’ni ijodkorlik sifatlar, bolalarning fikrlash jarayonlarini tizimli olib borishda yangi g’oyalarni ishlab chiqishida muhim omil hisoblanadi. Bu esa o’quvchilarning jamiyatga foydali, innovatsion fikrlovchi shaxs bo’lib ulg’ayishida asosiy dastak bo’lib xizmat qiladi. O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasida “Uzluksiz ta’lim tizimini yanada takomillashtirish, sifatli ta’lim xizmatlari imkoniyatlarini oshirish, yosh avlodning ijodiy va intellektual salohiyatini qo‘llab-quvvatlash va ro‘yobga chiqarish”1 kabi ustuvor vazifalar belgilab berilgan. Shunga ko’ra har bir o’quvchining shaxsiy imkoniyatlarini inobatga olib uni yanada rivojlantirish va olgan bilimlarini amaliy holda qo’llay olishi uchun zamin yaratish bir so’z bilan aytganda jamiyatning faol a’zosiga aylantirish hozirgi kun pedagogning asosiy vazifasi hisoblanadi. 1 Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017-йил 7-февралдаги “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар Стратегияси тўғрисида”ги ПФ–4947-сон Фармони // Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2017 й., 6-сон, 70-модда. 79 NEW RENAISSANCE 2025 MARCH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 3 Ma’lumki shaxs rivojlanishida o’ziga hoslik, biror bir muamoga noodatiy yondashish, har bir voqea hodisaga o’zining mustaqil fikrini bildira olish ko’nikmalarini rivojlantirgan inson ko’pgina natijalarga erisha olishi mumkin. O’quvchilarning kreativ sifatlarini oshirishdan ko’zlangan maqsad, ularning ijodiy fikrlashlarini oshirish, muammolarni yangi o’ziga xos yo’nalishda hal qilish ko’nikmalarini rivojlantirish, o’quv jarayonidagi faolligini ko’paytirish, tassavurini boyitishdan iborat. Shu o’rinda ta’lim jarayonida ijodkor o’quvchini rivojlantirish masalasi yuzaga keladi. Ijodkorlik – bu shaxsning asl mahsulot yoki yechim topish istagi. Istak va tasavvur hissi ijodkorlikning asosiy so’zlaridir. Sternberg va Lubart (1998) fikrlariga ko‘ra, faqat ijodkorlik uchun o‘ziga xoslik yetarli emas. Torrance (1988) esa ijodkorlikni quyidagicha ta’riflagan: “Qiyinchiliklar, muammolar, ma’lumotlardagi bo’shliqlar, yetishmayotgan elementlar, qandaydir qiyshiq narsalarni sezish jarayoni: bu kamchiliklar haqida taxmin qilish va gipotezalarni shakllantirish; bu taxmin va gipotezalarni baholash va tekshirish; ehtimol ularni qayta ko‘rib chiqish va qayta sinovdan o’tkazish va nihoyat natijalarni e’lon qilish”2. Kreativ fikrlash va kundalik hayotdagi muammoni topish hamda ularni hal qila olish ko’nikmasini qaysi davlat o’quvchilarida yuqori ekanligini quyidagi statistik ma’lumot orqali bilishimiz mumkin. Singapur, Koreya, Kanada, Avstraliya, Yangi Zelandiya, Estoniya va Finlyandiya ijodiy fikrlash bo’yicha eng yuqori natijalarga erishgan ta’lim tizimiga ega davlatlar hisoblanadi. Ma’lumotga ko’ra ushbu davlatlar o’rtacha 36 ball yoki undan yuqori to’plashadi. OECD o’rtacha ko’rsatkichidan ancha yuqori (33ball). Singapurlik o’quvchilar ijodiy fikrlash bo’yicha o’rtacha 41 ball to’plashadi3. O’quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish quyidagi tamoyillarga asoslanib amalga oshiriladi. 1.Ijodiy faoliyat uchun motivatsiyani rivojlantirish prinsipi; 2.O’z-o‘zini tarbiyalash va o‘z-o‘zini o‘qitish ko‘nikmalarini rivojlantirish prinsipi; 3.Ijodiy faoliyatning ustuvorligi prinsipi; 4.Pedagogik jarayonni va o‘quvchilarning individual xususiyatlarini muvofiqlashtirish prinsipi; 5.O’quvchilarning mustaqilligi va ijodini ta’minlaydigan ta’lim shakllarini tanlash prinsipi; 2 Muhammadjonova Feruzaxon Rustamjon qizi Muhammadjonova O‘g‘iloy Baxodirjon qizi MAKTAB O‘QUVCHILARIDA IJODKORLIKNI SHAKLLANTIRISHDA PEDAGOGLARNING O‘RNI VA ROLI/JOURNAL OF INNOVATIONS IN SCIENTIFIC AND EDUCATIONAL RESEARCH VOLUME6,T-2023 22-b 3https://www.maplebear-cee.com/pisas-new-measure-of-creative-thinking-in-education-and-canadas-leading- position/#:~:text=On%20average%20across%20OECD%20countries,at%20or%20above%20Level%204 80 NEW RENAISSANCE 2025 MARCH INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 2 | ISSUE 3 – ijodiy maqsadni belgilash va o‘z faoliyatini unga erishish uchun bo‘ysundirish qobiliyati; – o‘z faoliyatini rejalashtirish, – o‘z-o‘zini boshqarish qobiliyati; – muammoni topish va hal qilish qobiliyati; 4 Aynan mana shu fazilatlar o‘quvchilarning ijodiy salohiyatini yuzaga chiqarish uchun zarurdir. Xalqaro satistika ma’lumotlariga ko’ra o’qituvchilarni kreativligini rivojlantirish uchun zamonaviy vositalar bilan ta’minlash 25,9% zarur deb hisoblashadi. O’quv dasturini takomillashtirish esa 19,8% ni tashkil qiladi5. Ta’lim oluvchilarni kreativlikni sifatlarini baholash uchun E.P.Torrens tomonidan 1987- yilda asoslangan shaxsning kreativ taf