O‘ZBEKISTONDA ADVOKATLARNING JINOYAT PROTSESSIDAGI O‘RNI VA HUQUQIY MUAMMOLAR

Аннотация

This article analyzes the role of lawyers in criminal proceedings in the Republic of Uzbekistan and their legal status. The participation of lawyers in investigative and judicial proceedings, ensuring the right to defense, as well as the main problems encountered in practice are considered. The article analyzes the independence of lawyers, procedural rights and obstacles to their implementation, as well as proposals based on international experience. Proposals are put forward to improve the legal system, increase the effectiveness of the defense institution and expand the rights of lawyers in criminal proceedings. Keywords: lawyer, criminal proceedings, defense rights, investigation, court, legal profession, procedural rights, legal problems, independence, legislation, legal protection, international experience. РОЛЬ АДВОКАТОВ В УГОЛОВНОМ СУДОПРОИЗВОДСТВЕ И ПРАВОВЫХ ВОПРОСАХ В УЗБЕКИСТАНЕ Аннотация. В статье анализируется роль адвокатов в уголовном судопроизводстве и их правовое положение в Республике Узбекистан. Будут рассмотрены вопросы участия адвокатов в следственных и судебных разбирательствах, обеспечения права на защиту, а также основные проблемы, возникающие на практике. В статье анализируются независимость адвокатов, процессуальные права и препятствия к их 104 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 реализации, а также предложения, основанные на международном опыте. Вносятся предложения по совершенствованию правовой системы, повышению эффективности института защиты, расширению прав адвокатов в уголовном судопроизводстве. Ключевые слова: адвокат, уголовный процесс, право на защиту, расследование, суд, адвокатура, процессуальные права, правовые вопросы, независимость, законодательство, правовая защита, международный опыт. Kirish. Jinoyat protsessi har bir shaxsning huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan huquqiy jarayondir. Ushbu jarayonda advokatlarning ishtiroki jinoiy javobgarlikka tortilgan shaxslarning himoya huquqini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. O‘zbekiston Respublikasi Yangi Konstitutsiyasining XXIV bobida har bir shaxsning malakali yuridik yordam olish huquqi belgilab qo‘yilgan bo‘lib, bu advokatura institutining davlat tomonidan kafolatlanishini ko‘rsatadi. Shunga qaramay, amaliyotda advokatlarning jinoyat protsessidagi roli to‘liq amalga oshirilmayotgani, ularning faoliyatida qator huquqiy va amaliy to‘siqlar mavjudligi kuzatiladi. Xususan, tergov jarayonida advokatlarning dalillar to‘plash huquqi cheklangan, ular ayrim hollarda mijoz manfaatlarini yetarli darajada himoya qilish imkoniyatiga ega emas. Shu bilan birga, xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, advokatlarning mustaqilligi va ularning protsessual huquqlari kafolatlanishi jinoyat protsessining adolatli va xolis o‘tishini ta’minlaydi. Ushbu maqolada O‘zbekistonda advokatlarning jinoyat protsessidagi o‘rni, ularning huquqiy maqomi va duch kelayotgan muammolari tahlil qilinadi. Shuningdek, xalqaro tajribaga asoslangan holda, advokatura faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ilgari suriladi. Asosiy qism: Jinoyat protsessi shaxsning huquq va manfaatlarini himoya qilishga yo‘naltirilgan murakkab huquqiy jarayondir. Ushbu jarayonda advokatlarning ishtiroki adolatli sudlovni ta’minlash, ayblanuvchi yoki jabrlanuvchining qonuniy manfaatlarini himoya qilishda muhim rol o‘ynaydi. O‘zbekiston Respublikasida advokatura instituti mustaqil huquqiy institut sifatida faoliyat yuritib, advokatlar jinoyat ishlarini yuritishda mijozlarini qonuniy asosda himoya qilish huquqiga ega. Ushbu maqolada advokatlarning tergov bosqichida va sud jarayonida tutgan o‘rni, shuningdek, mijoz manfaatlarini himoya qilishning huquqiy asoslari batafsil tahlil qilinadi. Jinoyat protsessining eng muhim bosqichlaridan biri tergov jarayonidir. Ushbu bosqichda shaxsga nisbatan dastlabki surishtiruv va tergov harakatlari olib boriladi, dalillar to‘planadi va ayblov ilgari suriladi. Advokat bu bosqichda mijozining huquqlarini himoya qilish, qonuniy manfaatlarini ilgari surish va noqonuniy tergov harakatlariga yo‘l qo‘ymaslik uchun faol ishtirok etadi. 105 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 3 Jinoyat ishining sudga oshirilishi bilan advokatning vazifalari kengayadi. Sud jarayoni shaxsning aybdor yoki aybsizligini aniqlash, uni jazoga tortish yoki oqlash haqida qaror qabul qilish uchun o‘tkaziladi. Advokat ushbu jarayonda mijozining manfaatlarini himoya qilish uchun quyidagi vazifalarni bajaradi: 1. Himoya pozitsiyasini ilgari surish. Advokat tergov natijalarini tahlil qilib, mijozning manfaatlariga mos keladigan himoya strategiyasini ishlab chiqadi. Bu strategiya mijozning aybsizligini isbotlash yoki jazoni yengillashtirishga qaratilgan bo‘lishi mumkin. 2. Sud majlislarida dalillar keltirish va so‘roq qilish. Advokat guvohlarni, jabrlanuvchilarni va tergov organlari vakillarini so‘roq qilish huquqiga ega. Bu orqali u tergovda aniqlanmagan yoki noto‘g‘ri talqin qilingan jihatlarni sud oldida ochib berishga harakat qila