HARBIY XIZMATCHILARDA FUQAROLIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING O‘ZIGA XOSLIGI

Аннотация

В статье рассматриваются вопросы специфики развития гражданской компетенции у военнослужащих. В статье широко освещены методология гражданских компетенций, современные требования, совершенствование содержания образования, формирование необходимости широкого внедрения в практику методов и требований. Ключевые слова: военнослужащие, гражданская компетентность, методология, прогресс, содержание, современные требования, средствa. Аbstrаct: The article discusses the specifics of the development of civilian competence in military personnel. The article extensively covers the methodology of civil competencies, modern requirements, improvement of the content of education, formation of the need for widespread implementation of methods and requirements in practice. Key words: military personnel, civilian competence, methodology, progress, content, modern requirements, means. Daraxtning ildizi qanchalik chuqur va tarmoqlangan bo‘lsa, u shunchalik mustahkam, uning umri shunchalik davomli, hosili esa mo‘l-ko‘l bo‘ladi. Insoniyat ko‘p ming yillik taraqqiyoti davomida jamiyatni rivojlantirishning ta’lim, ilm va hunardan samaraliroq vositasini kashf qila olgan emas. Shu sababli ham ta’lim, ilm- fan har qanday jamiyat, millat va davlatning kelajagini belgilab beradigan, uning taraqqiyotiga xizmat qiladigan muhim omildir. Mamlakatimizning taraqqiy etgan mamlakatlar qatoridan o‘rin olishi uchun aholi ta’limini jadallashtirish va uning samaradorligini oshirish maqsadi ham ilg‘or pedagogik tadbirlardan, texnologiyalardan keng foydalanishimizni talab etmoqda. Harbiy xizmatchilarda fuqarolik kompetensiyasini rivojlantirishning o‘ziga xosligi bo‘yicha manbalar tahlil etilganda fuqarolik kompetensiyasi faoliyatining 133 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 universal xarakteristikasi sifatida rivojlantirish jarayonida ushbu jarayonning qiymati va tipologik ko‘rsatmalari aniqlanadi. Shaxsni nafaqat o‘z sohasining mutaxassisi, professionali, balki shaxs, jamoa, jamiyat a’zosi sifatida har tomonlama o‘qitish va tarbiyalash zarurati kompetensiyaga asoslangan yondashuvning ijtimoiy va gumanistik asoslarini ifodalaydi. Mavjud qarashlarga asoslanib va kompetensiyaning ayrim tarkibiy qismlarini aniqlashning pedagogik asoslarini ko‘rib chiqqan holda, biz fuqarolik kompetensiyasining tuzilishini shaxsiy hissiy, qiymat va motivatsion, kognitiv, maqsadli, mazmunli, faollik va natijaviy komponentlar orqali aniqlaymiz. Harbiy xizmatchining fuqarolik kompetensiyasini rivojlantirish quyidagilarni o‘z ichiga oladi: asosiy maqsad va qadriyatlarga yo‘naltirilganlik; rag‘batlantirishni yaratish ta’lim sohasida; an’anaviy va innovatsion usul va uslublardan kompleks foydalanish; shaxsning va o‘quv guruhi xodimlarining qadriyat yo‘nalishlarini hisobga olish; ta’limning asosiy e’tiborini harbiy kadrlar tayyorlash bo‘yicha davlat buyurtmasini bajarish; harbiy xizmatchining fuqarolik malakasini rivojlantirishga hissa qo‘shadigan o‘zaro bog‘langan bloklar – yaqin o‘zaro ta’sir va o‘zaro aloqada bo‘lgan tarkibiy qismlarni o‘z ichiga olgan holda harbiy xizmatchining harbiy kasbiy tayyorgarligini tashkil etish modeli. Harbiy xizmatchilarining fuqarolik kompetensiyasini shakllantirish jarayoni maqsadli, mazmunli, diagnostik va samarali modullardan iborat modelni taqdim etadi. Model o‘zining mazmunli jihatida quyidagilarni aks ettiradi: a) harbiy xizmatchilarning kerakli fazilatlarni rivojlantirishga maqsadli modul qiymatsemantik yo‘nalishi; b) harbiy xizmatchilarda o‘rganiladigan fazilatlarni rivojlantirishning mazmunli asoslari (kontent moduli); v) harbiy xizmatchilarning fuqarolik vakolatlari tarkibiy qismlarini rivojlantirish samaradorligini baholash. Jarayon quyidagi bosqichlarni o‘z ichiga oladi: rag‘batlantiruvchi, mazmunli, amaliy. Birinchi rag‘batlantiruvchi bosqichda harbiy xizmatchilar maxsus ta’lim maydoniga botiriladi. Harbiy xizmatchilarda zarur ma’lumotlarni idrok etishga yo‘naltiruvchi va o‘rganilayotgan muammoga ijobiy munosabatni shakllantiradigan interfaol seminar alohida ahamiyatga ega. Ikkinchi substantiv bosqichda fuqarolik pozitsiyasining rivojlanishi sodir bo‘ladi. Uchinchi amaliy bosqichda nazariy modelni amalga oshirish natijalarini umumlashtirish ko‘zda tutilgan. Harbiy xizmatchilarining fuqarolik kompetensiyasini rivojlantirish modelini amalga oshirish samaradorligi pedagogik vositalarni tanlash bilan ta’minlanadi: tashkiliy va mazmunli shartlarga muvofiqligi va pedagogik vositalar va texnologiyalar majmuasidan foydalanish: interaktiv seminar, “Men kelajak harbiy 134 International scientific journal “Interpretation and researches” Volume 2 issue 22 (44) | ISSN: 2181-4163 | Impact Factor: 8.2 xizmatchiman” munozara klubi, “Men – O‘zbekiston fuqarosiman” fakultativ kursi, axborot, dialog va loyihalash texnologiyalari. Tashkiliy shartlar barcha bosqichlarda faoliyatni ta’minlash uchun pedagogik sharoitlarni hisobga olishni o‘z ichiga oladi. Mazmun – p